| |

II

1 (1996) . 247261.

429 (CTh. I, 1, 526 429) 438 (Nov. Theod. I,  15 438) . , 15 438 .,   1 439 . . 1. , 15 438 . 1 439 . Gesta Senatus urbis Romae, .  Gesta Senatus Romani de Theodosiano publicando2. Gesta 25 438 ., . . . , , , , 3. , 443 . III Quantum consulente 25 438 . constitutionarii 4.

2,5 ( .   2529) I II5. 1 311 . (CTh. XIII, 10, 2),   16 437 . (CTh. VI, 23, 4). V ., -, . , . , . 284 305 . , III . , , , . dominus  , . .

. domini potestas, (patria potestas)6. . III . . : , , . , , 7. , . , . . , , 8. (leges). , , , . (orationes) .

. 315 ., (I, 2, 2), , , (constitutiones personales). (constitutio generalis) . 426 ., leges generales ) orationes principis in senatu, ) , edictum (leges edictales), ) , (programma), ) , , ) , 9. , - , (sanctio pragmatica). , (leges), ius vetus ius antiquum.   quaestor sacri palatii, , . , . , , . IVV ., 10. , . , . , , , I, 11.

. III . , 212 . , 5060 . , , I . . ., . , , , - . (161180 .), , 20 (libri constitutionum), (libri decretorum). . ( ) 292/3 ., Codex Gregorianus. , 196 292 ., . 19 ( , 14 16) , , . , , (117138 .). , .   ,   Codex Hermogenianus. . , 293294 . 295 ., 314 . 295305 ., 314 . I 364365 . . , V  VI . , 12.

. , . , . , , , . 302 .: , , (Collatio legum, 15, 3, 2). , (IIII .) ius vetus, , - . 13. , 321 ., , , , , , , . 327 . . , III . , , 300 . -, IV . , II . 14. , , . , , , . IIIIV . . , III . , , . , . .

, , 15. IV . , , , 212 ., III . . - . , , . , , , , , . (, , , ). , , . , , . , , . , IV .   , , , , (   ), (, , ), , , 16. . , , III . . , . , , , . IV . . . , . . , IV ., , . VVI . . IV . , , . 17. -, IV . , II , - . IV  V . , , , , . , . IV . IIIII ., . , . , , V ., , . , , . . . , , . , . . , , . , . , . , , . . . 18. , , (origo). , - . . : , , , . , , . . . . de officio proconsulis, . (Dig. 43, 24, 3, 4). , . , , , (Dig. 47, 12, 3, 5). , , . . , , (Dig. 48, 3, 4). , , , , (Dig. 36, 1, 74). . - V .19

. . (, -). , - . . , , . . IV . 20. , , origo21. origo , , , -. -, , . , . , IV . .

IV . 52 . , , . , , , , . IV ., 438 . , IV . (. CTh. IV, 12, 17). , . 398 . , , , . ( ), , ( , )22. IV . , , . , , 23. , . .

, . , . . , , . , , , . . , VI . , , , . (genus humile) , (medium)  , (summum)  . IV . , , - . , (genus humile), , . , . , . . , , 24. , . , 25. , , , . IV . , . , . . . , . , , , 26. , , , ius perpetuum, , . : , , , . . VI . . II , , . . .

27. 429 . , , -, , , -, 28. , . (responsa) , leges, ius vetus. . 435 . , . , , 29. . 16 , , . . , ius publicum, , . . , , . , , . . ,   . . , . 439 . , .

, . : , , , . . . , , , . (, ), , , , , . , , . , leges generales edictales, 312 . 30. , interpretationes non ad vim sanctiones pertinentia, . , . Nov. Theod. I. , , 31. , , , , , . , , , . , . , V . II  Theodosianum corpus (INov., Theod. 16; 22; Nov. Val. 32; 35) Theodosiani codicis corpus (INov. Maior. 7).

426 ., , IIIII ., 32.   , , ,   . , , , , , , III ., , . 426 . III, , (, ), , . , IV . . . , 33. 34. . 426 . leges generales35. , leges generales (CJ. I, 14, 2; 3; I, 19, 7; I, 22, 5). , . CTh. I, 1, 6 Nov. Theod. 1, .

, , , IV . (, ), (, Unde vi, Utrubi, Quod iussu). . II III. , , IV ., , , . , , . , . , . , , . , , , , . : , , . , , , . (post alia) , (et cetera) . , . . , . . , , , , , . : 1) , 2) , , 3) , . . , , , , , 36. 2030- . V ., . . , , . , , . , , . , . I (379395 .) .

. 506 . 37. (Goiarius) VI . , , . , , . , , . , . , . ? ? . . , , 38. . , , , . . , . , . . , , , . . : , , , . , . , : . , , 39.

, . , , II (XVI, 1, 4386) , , (XVI, 5, 6381; 11383; 12383) , . , , , (Dig. 1, 4, 4). , . , , , . , , . , , , , , , . , , , . . . , , , , . , , , . , , . , , . , , .

, . , , . . , , , 40. . , 364 . , 313324 . 364 535 . , I41. , , . . V . . . 42. 43. , , . 395 ., 476 . 44. 364 . 45.

, II : , , , . 60- . IV . I. , - , . . . , , , . , -, , . . I , . . . , , V . . , , . , . ,   ( ) .

423 . , 46. II . , , . , primicerius notariorum. , , . 425 . III. , II. , . . , , . . , , 47. , . , , . , , ( , ). , , , , . , 48. , , . constitutiones generales , , . , , . , 49. , , , , ,   50. ,   leges generales et edictales51. , . - V . , . 52.

, (ius vetus). IV  V . 53. , , 54. , 529534 . , , 55. . , II 56. (1, 8): edictis prop(ositis) in omnium populorum, in omnium provinciarum notitiam scita maiestatis augustae nostrae faciat provenire. 1 439 . , .

, . 57. ( 438 . ), . , , , . , 440468 ., V ., , , .

438 . II 58. (novellae constitutiones). II III 450 . 1 447 . . II (450457 .). , , III. 457461 . , , II, III . , 460461 . II59. . , , , . . II. (461465 .) (467472 .). (457474 .), (474491 .) . , . , ( V .) : , 60.

, II III, , . , , . , IVV .

534 . , . V  VI . II, . . , . XII .


  • 1Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code.  Atti dellAccademia Romanistica Costantiniana. VI. Perugia, 1986. P. 276 ff.
  • 2Gesta senatus romani de theodosiano publicando.  in: Mommsen Th., Meyer E., Kruger P. Theodosiani libri XVI cum constitutionibus sirmondianis. Bd. I, 1. Berlin, 1901. S. 1-4. Cp. Wenger L.  Die Quellen des römischen Rechts. Wien, 1953. S. 538.
  • 3Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 284286.
  • 4 constitutionarii.: Volterra E.  Intorno alla formazione dell codice teodosiano.  BIDR. 1981. Vol. 83. P. 137140.
  • 5Honore T.  The making Theodosian Code // ZSSt. RA. 1986. Bd. 103. P. 133216.
  • 6Bleicken J.  Zum Begriff der römischen Amtsgewalt auspicium  potestas  imperium. Göttingen, 1981.
  • 7Dig. 1, 4, 1: QUOD PRINCIPI PLACUIT, LEGIS HABET VIGOREM: UTPOTE CUM LEGE REGIA, QUAE DE IMPERIO EIUS LATA EST, POPULUS EI ET IN EUM OMNE SUUM IMPERIUM ET POTESTATEM CONFERAT.
  • 8Gai. Instit. II, 7; 26 a. Cp. Bleicken J.  In provinciali solo dominium populo Romani vel Caesaris. Zur Kolonisationspolitik der ausgehenden Republik und frühen Kaiserzeit // Chiron. 1974. Bd. 4. S. 359414.
  • 9CJ. I, 14, 3426: LEGES UT GENERALES AB OMNIBUS AEQUABILITER IN POSTERUM OBSERVENTUR, QUAE VEL MISSA AD VENERABILEM COETUM ORATIONE CONDUNTUR VEL INSERTO EDICTI VOCABULO NUNCUPANTUR, SIVE EAS NOBIS SPONTANEUS MOTUS LEGIS OCCASIONEM POSTULAVERIT. NAM SATIS EST EDICTI EAS NUNCUPATIONE CENSERI VEL PER OMNES POPULOS IUDICUM PROGRAMMATE DIVULGARI VEL EXPRESSIUS CONTINERI, QUOD PRINCIPES CENSUERUNT EA, QUAE IN CERTIS NEGOTIIS STATUTA SUNT SIMILIUM QUOQUE CAUSARUM FATA COMPONERE. 1. SED ET SI GENERALIS LEX VOCATA EST AD NEGOTIO IUDICANTES PROTULIMUS VEL POSTEA PROFEREMUS, NON IN COMMUNE PRAEIUDICANTIBUS, NEC HIS, QUAE SPECIALITER QUIBUSDAM CONCESSA SUNT CIVITATIBUS VEL PROVINCIIS VEL CORPORIBUS, AD GENERALITATIS OBSERVANTIAM PERTINENTIBUS.
  • 10Honore T.  Emperors and Lawyers. London, 1981; Idem.  Some Quaestores of the Reign of Theodosius II.  The Theodosian Code. Ed. by J. Harries, I. Wood. London, 1993. P. 6894.
  • 11.: Voss W. E.  Recht und Rhetorik in den Kaisergesetzen der Spatantike. Koln, 1982. S. 64 ff.; Honore T.  The making Theodosian Code // ZSSt. RA. 1986. Bd. 103. P. 136 ff.
  • 12Liebs D.  Hermogenianus iuris epitomae. Gottingen, 1964.
  • 13CTh. I. 4. 1321/4 [321]: PERPETUAS PRUDENTIUM CONTENTIONES ERUERE CUPIENTES ULPIANI AC PAULI IN PAPINIANUM NOTAS, QUI, DUM INGENII LAUDEM SECTANTUR, NON TAM CORRIGERE EUM, QUAM DEPRAVARE MALUERUNT, ABOLERI PRAECIPIMUS. CTh. I. 4. 2327 [?]: UNIVERSA, QUAE SCRIPTURA PAULI CONTINENTUR, RECEPTA AUCTORITATE FIRMANDA SUNT ET OMNI VENERATIONE CELEBRANDA. IDEOQUE SENTENTIARUM LIBROS PLENISSIMA LUCE ET PERFECTISSIMA ELOCUTIONE ET IUSTISSIMA IURIS RATIONE SUCCINCTOS IN IUDICIIS PROLATOS VALERE MINIME DUBITATUR.
  • 14Wieacker F.  Vom römischen Recht. Stuttgart, 1961. S. 252 ff.; Fusco S.  A. Rechtspolitik in der Spätantike: Unterschiede zwischen dem Westen und dem Osten und ihre Bedingungen.  Saeculum. 1981. Bd. 32. S. 257.
  • 15Cp.: Demandt A.  Die Spätantike. Römische Geschichte von Diocletian bis Justinian 284565 n. Chr. München, 1989; Sirks B.  Characteristics of the Later Roman Empire.  Atti dellAccademia Romanistica Costantiniana. X. Perugia, 1994. P. 279289.
  • 16 . .  .  . ., 1984. . 1. . 358370.
  • 17Cp. Norr D.  Zu den geistigen und sozialen Grundlagen der spatantiken Kodifikationsbewegung.  ZSSt. RA. 1963. Bd. 93. S. 109140.
  • 18Segre A.  La Constitutione Antoniniana e il diritto dei novi cives.  Iura. 1966. T. XVII. P. 126. Schonbauer E.  Reichsrecht gegen Volksrecht?  ZSSt. RA. 1931. Bd. 51. S. 277353. Schonbauer E.  Reichsrecht, Volksrecht und Provincialrecht.  ZSSt. RA. 1937. Bd. 57. S. 309353.
  • 19Syrisch-Römisches Rechtsbuch. Ed. Sachau. 1907.
  • 20.: Sirks B.  Did the Late Roman Government Try to Tie People to Their Profession or Status?  Tyche. 1993. Bd. 8. P. 159175.
  • 21Norr D.  Origo. Studien zur Orts-, Stadt  und Reichszugehörigkeit in der Antike.  Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis. 1963. T. 31. Fasc. 4. S. 525600.
  • 22.: . .  IVV. .  . 1985. N 4. . 6771. = Koptev A.  Legislation romain des IVe et Ve siecles sui les mariages desclaves et de colons.  Esclavage et dependance dans lhistoriographie sovietique recente. Ed. MM. Mactoux et E. Guny. Paris, 1995. P. 127156.
  • 23Sirks B.  Ad senatus consultum Claudianum.  ZSSt. RA. 1994. Bd. 111. S. 436437.
  • 24Kaser M.  Das römische Privatrecht. Bd. 2. München, 1959. Levy E.  West Riman Vulgar Law. The Law of Property. Philadelphia, 1951. Levy E.  Weströmisches Velgarrecht. Das Obligationenrecht. Weimar, 1956.
  • 25Wieacker F.  Vukgarismus und Klassizismus in Recht der Spatantike. Heidelberg, 1955. Wieacker F.  Recht und Gesellschaft in der Spätantike. Stuttgart, 1964.
  • 26Voss W. E.  Recht und Rhetorik in den Kaisergesetzen der Spätantike. Koln, 1982.
  • 27Fusco S.  A.  Constitutiones principum und Kodifikation in der Spätantike.  Chiron. 1974. Bd. 4. S. 609628; Albanese B.  Sul programma legislativo esposto nel 429 da Teodosio II.  APal. 1975. T. 38. P. 251269; Archi G. G.  Teodosio e sua codificazione. Napoli, 1976. P. 3536; Gaudemet J.  La formation du droit seculier et du droit de leglise aux IVe et Ve siecles. Paris, 1979. P. 4852; Manfredini A. D.  Osservasioni sulla compilazione teodosiana (CTh. 1. 1. 5, 6 e Nov. Theod. 1) in margine a CTh. 9. 34 (de famosis libellis).  Atti dellAccademia Romanistica Constantiniana. IV. 1979. Perugia, 1981. P. 387428.
  • 28CTh. I. 1. 5429: AD SIMILITUDINEM GREGORIANI ATQUE HERMOGENIANI CODICIS CUNCTAS COLLIGI CONSTITUTIONES DECERNIMUS, QUAS CONSTANTINUS INCLITUS ET POST EUM DIVI PRINCIPES NOSQUE TULIMUS, EDICTORUM VIRIBUS AUT SACRA GENERALITATE SUBNIXAS. ET PRIMUM TITULI, QUE NEGOTIORUM SUNT CERTA VOCABULA, SEPARANDI ITA SUNT, UT, SI CAPITULIS DIVERSIS EXPRESSIS AD PLURES TITULOS CONSTITUTIO UNA PERTINEAT, QUOD UBIQUE APTUM EST, COLLOCETUR; DEIN, QUOD IN UTRAMQUE DICI PARTEM FACIET VARIETAS, LECTIONUM PROBETUR ORDINE NON SOLUM REPUTATIS CONSULIBUS ET TEMPORE QUAESITO IMPERII, SED IPSIUS ETIAM COMPOSITIONE OPERIS VALIDIORA ESSE, QUAE SUNT POSTERIORA, MONSTRANTE; POST HAEC, UT CONSTITUTIONUM IPSA ETIAM VERBA, QUAE AD REM PERTINENT, RESERVENTUR, PRAETERMISSIS ILLIS, QUAE SANCIENDAE REI NON EX IPSA NECESSITATE ADIUNCTA SUNT. SED CUM SIMPLICIUS IUSTIUSQUE SIT PRAETERMISSIS EIS, QUAS POSTERIORES INFIRMANT, EXPLICARI SOLAS, QUAS VALERE CONVENIET, HUNC QUIDEM CODICEM ET PRIORES DILIGENTIORIBUS COMPOSITOS COGNOSCAMUS, QUORUM SCHOLASTICAE INTENTIONI TRIBUITUR NOSSE ETIAM ILLA, QUAE MANDATA|SILENTIO IN DESUETUDINEM ABIERUNT, PRO SUI TANTUM TEMPORIS NEGOTIIS VALITURA. EX HIS AUTEM TRIBUS CODICIBUS, ET PER SINGULOS TITULOS COHAERENTIBUS PRUDENTIUM TRACTATIBUS ET RESPONSIS, EORUNDEM OPERA, QUI TERTIUM ORDINABUNT, NOSTER ERIT ALIUS, QUI NULLUM ERROREM, NULLAS PATIETUR AMBAGES, QUI NOSTRO NOMINE NUNCUPATUS SEQUENDA OMNIBUS VITANDAQUE MONSTRABIT. AD TANTI CONSUMMATIONEM OPERIS ET CONTEXENDOS CODICES  QUORUM PRIMUS OMNI GENERALIUM CONSTITUTIONUM DIVERSITATE COLLECTA NULLAQUE EXTRA SE, QUAM IAM PROFERRI LICEAT, PRAETERMISSA INANEM VERBORUM COPIAM|RECUSABIT, ALTER OMNI IURIS DIVERSITATE EXCLUSA MAGISTERIUM VITAE|SUSCIPIET  DELIGENDI VIRI SUNT SINGULARIS FIDEI, LIMATIORIS|INGENII; QUI, CUM PRIMUM CODICEM NOSTRAE SCIENTIAE ET PUBLICAE|AUCTORITATI OBTULERINT, ADGREDIENTUR ALIUM, DONEC DIGNUS EDITIONE|FUERIT, PERTRACTANDUM. ELECTOS VESTRA AMPLITUDO COGNOSCAT:|ANTIOCHUM VIRUM ILLUSTREM, EXQUAESTORE ET PRAEFECTUM ELEGIMUS,|ANTIOCHUM VIRUM ILLUSTREM QUAESTOREM SACRI PALATII, THEODORUM VIRUM SPECTABILEM COMITEM ET MAGISTRUM MEMORIAE, EUDICIUM ET EUSEBIUM VIROS SPECTABILES MAGISTROS SCRINIORUM, IOHANNEM VIRUM SPECTABILEM EX COMITE NOSTRI SACRARII, COMAZONTEM ATQUE EUBULUM VIROS SPECTABILES EX MAGISTRIS SCRINIORUM ET APELLEM VIRUM DISERTISSIMUM SCHOLASTICUM. HOS A NOSTRA PERENNITATE ELECTOS ERUDITISSIMUM QUEMQUE ADHIBITUROS ESSE CONFIDIMUS, UT COMMUNI STUDIO VITAE RATIONE DEPREHENSA IURA EXCLUDANTUR FALLACIA. IN|FUTURUM AUTEM SI QUID PROMULGARI PLACUERIT, ITA IN CONIUNCTISSIMI|PARTE ALIA VALEBIT IMPERII, UT NON FIDE DUBIA NEC PRIVATA ADSERTIONE NITATUR, SED EX QUA PARTE FUERIT CONSTITUTUM, CUM SACRIS TRANSMITTATUR ADFATIBUS IN ALTERIUS QUOQUE RECIPIENDUM SCRINIIS ET CUM EDICTORUM SOLLEMNITATE VULGANDUM. MISSUM ENIM SUSCIPI ET INDUBITANTER OPTINERE CONVENIET, EMENDANDI VEL REVOCANDI POTESTATE NOSTRAE CLEMENTIAE RESERVATA. DECLARARI AUTEM INVICEM OPORTEBIT NEC ADMITTENDA ALITER. ET CETERA.
  • 29CTh. I. 1. 6435: OMNES EDICTALES GENERALESQUE CONSTITUTIONES VEL IN CERTIS PROVINCIIS SEU LOCIS VALERE AUT PROPONI IUSSAE, QUAS DIVUS|CONSTANTINUS POSTERIORESQUE PRINCIPES AC NOS TULIMUS, INDICIBUS|RERUM TITULIS DISTINGUANTUR, ITA UT NON SOLUM CONSULUM DIERUMQUE|SUPPUTATIONE, SED ETIAM ORDINE COMPOSITIONIS APPARERE POSSINT|NOVISSIMAE. AC SI QUA EARUM IN PLURA SIT DIVISA CAPITA, UNUMQUODQUE EORUM, DIIUNCTUM A CETERIS APTO SUBICIATUR TITULO ET CIRCUMCISIS EX QUAQUE CONSTITUTIONE AD VIM SANCTIONIS NON PERTINENTIBUS SOLUM IUS RELINQUATUR.|QUOD UT BREVITATE CONSTRICTUM CLARITATE LUCEAT, ADGRESSURIS HOC OPUS ET DEMENDI SUPERVACANEA VERBA ET ADICIENDI NECESSARIA ET DEMUTANDI AMBIGUA ET EMENDANDI INCONGRUA TRIBUIMUS POTESTATEM, SCILICET UT HIS MODIS UNAQUAEQUE ILLUSTRATA CONSTITUTIO EMINEAT. ERUNT CONTEXTORES HUIUS THEODOSIANI CODICIS ANTIOCHUS AMPLISSIMUS ADQUE GLORIOSISSIMUS PRAEFECTORIUS AC CONSULARIS EUBULUS ILLUSTRIS AC MAGNIFICUS COMES ET QUAESTOR NOSTER MAXIMINUS VIR ILLUSTRIS INSIGNIBUS QUAESTORIAE DIGNITATIS ORNATUS; SPERANTIUS, MARTYRIUS, ALYPIUS, SEBASTIANUS, APOLLODORUS, THEODORUS, ERON SPECTABILES COMITES CONSISTORIANI MAXIMINUS, EPIGENES, DIODORUS, PROCOPIUS SPECTABILES COMITES ET MAGISTRI SACRORUM SCRINIORUM; EROTIUS VIR SPECTABILIS EX VICARIIS IURIS DOCTOR; NEOTERIUS VIR SPECTABILIS EX QUORUM SI QUIS AUT HUMANO PRAEPEDITUS CASU AUT ALIQUA REI PUBLICAE DETENTUS SOLLICITUDINE AB INIUNCTO FUERIT ABSTRACTUS NEGOTIO, ALIUS IN LOCUM EIUS, SI ITA FUERIT VISUM, NOSTRO SUBSTITUETUR ARBITRIO; UT ABSOLUTIONEM CODICIS IN OMNIBUS NEGOTIIS IUDICIISQUE VALITURI NULLUMQUE EXTRA SE NOVELLAE CONSTITUTIONI LOCUM RELICTURI, NISI QUAE POST EDITIONEM HUIUS FUERIT PROMULGATA, NULLUM POSSIT INHIBERE OBSTACULUM.
  • 30Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 265.
  • 31van der Wal N.  Die Textfassung der spätrömischen Kaisergesetze in den Codices // BIDR. 1980. Vol. 83. P. 1.
  • 32CTh. I. 4. 3 [ = BREV. 1. 4. 1]-426: POST ALIA: PAPINIANI, PAULI, GAII, ULPIANI ATQUE MODESTINI SCRIPTA UNIVERSA FIRMAMUS ITA, UT GAIUM QUAE PAULUM, ULPIANUM ET CUNCTOS COMITETUR AUCTORITAS, LECTIONESQUE EX OMNI EIUS OPERE RECITENTUR. EORUM QUOQUE SCIENTIAM, QUORUM TRACTATUS ATQUE SENTENTIAS PRAEDICTI OMNES SUIS OPERIBUS MISCUERUNT, RATAM ESSE CENSEMUS, UT SCAEVOLAE, SABINI, IULIANI ATQUE MARCELLI, OMNIUMQUE, QUOS ILLI CELEBRARUNT, SI TAMEN EORUM LIBRI, PROPTER ANTIQUITATIS INCERTUM, CODICUM COLLATIONE FIRMENTUR. UBI AUTEM DIVERSAE SENTENTIAE PROFERUNTUR, POTIOR NUMERUS VINCAT AUCTORUM, VEL, SI NUMERUS AEQUALIS SIT, EIUS PARTIS PRAECEDAT AUCTORITAS, IN QUA EXCELLENTIS INGENII VIR PAPINIANUS EMINEAT, QUI, UT SINGULOS VINCIT, ITA CEDIT DUOBUS. NOTAS ETIAM PAULI ATQUE ULPIANI IN PAPINIANI CORPUS FACTAS, SICUT DUDUM STATUTUM EST, PRAECIPIMUS INFIRMARI. UBI AUTEM PARES EORUM SENTENTIAE RECITANTUR, QUORUM PAR CENSETUR AUCTORITAS, QUOD SEQUI DEBEAT, ELIGAT MODERATIO IUDICANTIS. PAULI QUOQUE SENTENTIAS SEMPER VALERE PRAECIPIMUS ETC.

    .: Volterra E.  Sulla legge delle citazioni.  MAL. 8, 27. 1983. P. 185267.

  • 33Gaudemet J.  La formation du droit seculier et du droit de leglise aux IVe et Ve siecles. Paris, 1979. P. 8081.
  • 34Falchi G. L.  La codificazione di Teodosio II e la legge delle citazioni nella parte orientale dellimpero // Atti dellAccademia Romanistica Costantiniana, V, 11981. Perugia, 1983. P. 209245.
  • 35Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 290.
  • 36Volterra E.  Il Problema del testo delle costituzioni imperiali. La critica del testo // BIDR. 1977. Vol. 80. P. 151177; 1981. Vol. 84. P. 85124.
  • 37Breviarium Codicis Theodosiani. Lex Romana Visigothorum. Ed. G. Haenel. Leipzig, 1849.
  • 38Kruger P.  Geschichte de Quellen und Literatur des Römischen Rechts. 2-ed. Berlin, 1912. S. 352.
  • 39Honore T.  The making Theodosian Code. P. 159.
  • 40Gaudemet J.  Le partage legislatif dans la seconde moitie du IVe siecle.  Studi in onore di P. De Francisci. Milano, 1954. Vol. 2. P. 339 ff.
  • 41Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 266.
  • 42Volterra E.  Lefficacia delle costituzioni imperiali emanate per le provincie e listituto dellexpositio.  Studi Besta I. Milano, 1937. 447477; Gaudemet J. Le partage legislatif dans la seconde moitie du IVeme siecle. P. 328329. = Etudes de droit romain. Napoli, 1979. Vol. I. P. 138139; Gaudemet J. La legislation du IVeme siecle, programme denquete.  Atti dellAccademia Romanistica Costantiniana I. 1973. Perugia, 1975. P. 150151.
  • 43Palanque J.  H. Collegialite et partages dans lEmpire Romain au IVe et Ve siecles.  REA. 46. 1944. 4764, 280298; Gaudemet J.  La formation du droit seculier et du droit de leglise aux IVe et Ve siecles. Paris, 1979. 2127.
  • 44Zecchini G.  Il 476 nella storiographia tardoantica.  Aevum. 1985. A. 59. fasc. 1. P. 323.
  • 45Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 267 ff.
  • 46Cp.: Gaudemet J.  Aspects politiques de la codification theodosienne.  Atti di un incontro tra storici e giuristi Firenze 24 maggio 1974. Milano, 1976. P. 261279 (repr. in Gaudemet J. Etudes de droit romain. Napoli, 1979. Vol. I. P. 349369).
  • 47Seeck O.  Regesten der Kaiser und Papste für die Jahre 311476 n. Chr. Stuttgart, 1919. S. 12.
  • 48 . CTh. VI, 23, 2432 () CTh. VI, 23, 4437 (), CTh. X, 19, 5370 () CTh. X, 19, 7373 (). .: Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 267268. . . , , , , . . .: Luzzatto G. I.  Ricerche sullapplicazione delle costituzioni imperiali nelle provincie.  Scritti in onore di Ferrini. Milano, 1946. P. 265293; De Dominicis M. A.  Il problema dei rapporti burocratico-legislativi tra Occidente ed Oriente nel Basso Impero Romano alla luce delle inscriptiones e subscriptiones delle costituzioni imperiali.  RIL. 87. 1954. P. 329 ff.
  • 49, . , , , . , . , , IV. .
  • 50Cp. Bianchini M.  Caso concreto e lex generalis. Per lo studio della tecnica e della politica normativa da Constantino a Teodosio II. Milano, 1979.
  • 51CTh. I. 1. 6pr.  435: OMNES EDICTALES GENERALESQUE CONSTITUTIONES VEL IN CERTIS PROVINCIIS SEU LOCIS VALERE AUT PROPONI IUSSAE, QUAS DIVUS CONSTANTINUS POSTERIORESQUE PRINCIPES AC NOS TULIMUS, INDICIBUS RERUM TITULIS DISTINGUANTUR, ITA UT NON SOLUM CONSULUM DIERUMQUE SUPPUTATIONE, SED ETIAM ORDINE COMPOSITIONIS APPARERE POSSINT NOVISSIMAE. AC SI QUA EARUM IN PLURA SIT DIVISA CAPITA, UNUMQUODQUE EORUM, DIIUNCTUM A CETERIS APTO SUBICIATUR TITULO ET CIRCUMCISIS EX QUAQUE CONSTITUTIONE AD VIM SANCTIONIS NON PERTINENTIBUS SOLUM IUS RELINQUATUR.
  • 52Palanque J.  H. Collegialite et partages dans lEmpire Romain au IVe et Ve siecles. P. 292; Gaudemet J.  La formation du droit seculir et du droit de leglise aux 4-e et 5-e siecles. P. 30; Volterra E.  Sulla legge delle citazioni. P. 212. , . Gesta senatus Romani de Theodosiano publicando. .: Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 274276.
  • 53Nov. Theod. 1, 3: nulli post Kal. Ian. concessa licentia ad forum et cotidianas advocationes ius principale deferre vel litis instrumenta conponere, nisi ex his videlicet libris, qui in nostri nominis vocabulum transierunt; Nov. Theod. 2 pr.: nec aliter in iudicio quas contineret leges, nisi ex ipso [codice] proferentur, valere praeciperet.
  • 54, . Const. Sirmond. 1. , . .: Gaudemet J.  La formation du droit seculir et du droit de leglise aux 4-e et 5-e siecles. P. 19; Schwind F.  Zur Frage der Publikation im Römischen Recht. 2-ed. München, 1973. S. 91; 155 ff.; 177 ff. . , lex generalis, , . , orationes ad senatum missae, , , . .: van der Wal N.  Edictum und lex edictalis. Form und Inhalt der Kaisergesetze im spätrömischen Reich // RIDA. 1981. T. 28. S. 298; Idem. Die Textfassung der spätrömischen Kaisergesetze in den Codices // BIDR. 1980. Vol. 83. P. 15 ff.
  • 55 . .   // . 1965. . 26. 1967. . 27; . .  // . . 1. ., 1967. . 246266; . .  IVVII. ., 1976.
  • 56Sirks B.  From the Theodosian to the Justinian Code. P. 270271.
  • 57Nov. Theod. 1, 5: His adicimus nullam constitutionem in posterum velut latam in partibus Occidentis aliove in loco ab invictissimo principe filio nostrae clementiae p(er) p(etuo) Augusto Valentiniano posse proferri vel vim legis aliquam obtinere, nisi hoc divina pragmatica nostris mentibus intimetur. Cp.: De Marini Avonzo F.  La politica legislativa di Valentiniano III e Teodosio II. Torino, 1975. P. 126127.
  • 58Voss W. E.  Juristen und Rhetoren als Schopfer der Novellen Theodosius II // Das Profil der Juristen in der europäischen Tradition. 1980. S. 228244.
  • 59Liebs D.  Die Jurisprudenz im sparantiken Italien (260640 n. Chr.). Berlin, 1987. S. 188 ff.
  • 60.: Jones A. H. M.  The Roman Colonate.  The Roman Economy. Studies in Ancient Economic and administrative History. Ed. P. A. Brunt. Oxford, 1974. P. 303; . .  (-) .  . ., 1984. . 168170.
  • 1261542296 1261575781 1261777086 1262006208 1262006812 1262007563

    , .