| | |

PRINCEPS ET DOMINUS: .

1 (1996) . 182190.

.  . III , ,   . IV. , - , 1. III. 2. (imperium) . , , , . - 3. 4. , , , . , , 5. .

. dominus . dominus 6. III. 7. III. dominus . , , , , , . (45, 3) : , (dominatio) ; , , (dominus). ( ) , 8. dominus 9.

, princeps dominus , . , . , , . . , . Dominus , , , . .

212. . . . . , , . (princeps) . . , . . , , . , , . , . . , . . . . ,   , (in quem se res publica convertit). . ,   (, ) (, ). .

I, II. . . , . , , . . . , .

, 212. . , . , , , , . , . III . , .

, . , . , , . . , , . . orbis Romani mundo princeps, 10. . , . , . 11.

, dominus. , - . dominus dominium, (potestas)12. dominus  , . , domini appellatione continetur, qui habet proprietatem13. dominus . dominium pater familias14. , , pater familias dominus. () , . . , in potestate15. : , 16.

pater dominus - . , . , , , - (De clement. I, 17). (Paneg. 9; 21), , . , , , , dominium et potestas , . imperium (CJ. VI, 23, 3232). III. . (53, 18, 3) , , - . , . , . Lex Augusti, , domini (patria) potestas17. , , , , . princeps familiae18. .

. , , 19. (dominium) 20. populus Romanus. III. (, , .) , . . populus Romanus . , , , , . IIIIV. , , . , , . , , , , ad reges enim potestas omnium pertinet, ad singulos proprietas (Seneca De benef. VII, 46). , ,   . : , ,   . , populus Romanus . , , , , (Paneg. 50). dominus, . , , .

, . . , Constitutio Antoniniana, : Quod principi placuit, legis habet vigorem, utpote quum lege regia, quae de imperio eius lata est, populus ei et in eum omne suum imperium et potestatem conferat21. (leges) populus Romanus. , , . . Leges . . , . , (legis vicem)22. , , , non ambigitur senatum iuus facere posse23. . (orationes) . orationes . constitutiones principum . Edicta et mandata , imperium. . Rescripta et decreta , . legis viccem. lex de imperio, . , ius honorarium,   ius civile24. , . , . . Orationes . , imperium, summa potestate, . ( ) . domini appellatione etiam pro parte dominum contineri, dicendum est25.

lex de imperio principis (lege regia). , , . ( ), , . (53, 16, 48), . , . . 26. - , . , III. .

, , , . , ,   , , . , , dominus, dominus  , , , 27. dominus , . princeps, dominus, pater, rex , . rex .

28. , . divus deus , 29. , , (Pax Romana). , , .   . III.   , . . . , dominus, . , , 30. . . nomen Antoninus Augustus31. , 32.

, 33. , , , III.34 (divus, pius, felix), . , , (divinus) (sacer) 35. , . 36. - 37. adoratio38, 39. III. invictus, , , 40. 41. , , 42. tamquam praesens et corporalis deus43. , 44.   Jovius, Herculius, Apollonius.

. . : , 45. . , . :         . : ,   .

, , 46. , . , . , . . curator rei publicae, . -, . , , , 47. , III., . , . () .

, . , , III. . , , . : . , . , 48. . , III. . , 49. 50.

, , , III. , - . , .


  • 1 . . . ., 1917. . 50 .; . . . ., 1938. . 2. . 607 .
  • 2 . . . ., 1957. . 258 ; . . 1. ., 1988. . 630 .
  • 3 . . .  // . . 1. ., 1984. . 98 .; . . - . ., 1991. . 17 .
  • 4 . . . . 40.
  • 5 . . VVI. // . ., 1988. . 2325
  • 6Sueton. Aug. 53, 1; Tib. 27; SHA: Al. Sever. 4, 1.
  • 7Ferrale Durarum, Col, II, 16; CIL. XI, 3089. dominus noster,   ( . . (Dio Cass. 52, 1440):  // . 1990.  1. . 64 . 53).
  • 8Dig. 14, 2, 9.
  • 9Aur. Victor. Caes. 39, 4; 29.
  • 10Apoll. Sidon. Carm. V, 114. C.   rector orbis et dominus terrarum ac redintegrator coloniae (CIL. XI, 3089).
  • 11Apoll. Sidon. Carm. II, 3.
  • 12Dig. 50, 16, 215: Potestas verbo plura significantur: in persona magistratium imperium, in persona liberorum patria potestas, in persona servi dominium.
  • 13Dig. 29, 5, 1, 3.
  • 14Dig. 50, 16, 195, 2: Patris autem familias appellatur, quui in domo dominium habet, recteque hoc nomine appellatur, quamvis filium non habeat; non enim solam personam eius, sed et ius demonstramus.
  • 15Dig. 29, 5, 1, 7: Domini appellatione et filius familias, ceterique liberi, qui in potestate sunt, continentur.
  • 16Seneca Epist. 3, 1; 47, 14; 104, 1; Ovid. Epist. de Pont. 2, 8, 26.
  • 17Dig. 40, 1, 14, 1: Imperator cum servum manumittit non vinditam imponit, sed cuum voluit, fit liberis, qui manumittitur, ex lege Augusti.
  • 18Dig. 50, 16, 196 pr.: Familiae appellatione et ipse princeps familiae continetur.
  • 19 . . . . ., 1978.
  • 20Gai. Instit. II, 7; 26a.
  • 21Dig. 1, 4, 1; Just. Instit. 1, 2, 6.
  • 22Gai. Instit. I, 4.
  • 23Dig. 1, 3, 9.
  • 24 . . . . 4-. ., 1918. . 145147.
  • 25Dig. 29, 5, 1, 6.
  • 26Aur. Victor. Caes. 35, 12; Epist. 35, 9; SHA: Tacit. 1, 16
  • 27Cic. de rep. 2, 47.
  • 28Römischer Kaiserkult. Hrsg. von D. Wlasok. Darmstadt, 1978.
  • 29 . . . ., 1987. . 176; 276.
  • 30Aur. Victor. Caes. 9, 2, 68; Epit. 9, 6; SHA: Comm. 9, 2.
  • 31SHA: Al. Sever. 6, 16; 9, 16; 10, 18; Gordian. 17, 15; Caracal. 9, 2; Diadum. 1, 2; 6, 210; 7, 113; Macrin. 3, 19; Geliogab. 3, 1.
  • 32SHA: Diadum. 7, 4.
  • 33SHA: Sept. Sever. 13, 8; Al. Sever. 50, 2; Calpurn. Eclog. I, 30; IV, 40; Eutrop. Brev. 8, 4.
  • 34 . . . 287.
  • 35 . . ( ) // . 1908. . . 312; . . IIIIV.  // . . . . . ., 1982. . 42.
  • 36Tacit. Annal. 2, 33, 1; SHA: Al. Sever. 40, 1; Aurel. 45, 4; Tacit. 10, 4.
  • 37Sueton. Cal. 52; SHA: Geliogab. 26, 1.
  • 38SHA: Al. Sever. 18, 3.
  • 39SHA: Gallien. 16, 26.
  • 40Dio. Chrysost. Orat. II, 5.
  • 41 . . . 432434.
  • 42Dig. 48, 4, 1.
  • 43 . . . 669; . . . 43.
  • 44Aur. Victor. Caes. 39, 4; 29. Cp. Paneg. latin. II, 1, 1; 2, 1; III, 11, 2; 114, 24; V, 185.
  • 45Synes. De reg. 26.
  • 46 . . . 103 .
  • 47Aur. Victor. Caes. 33, 30.
  • 48 . . . 271272.
  • 49Annee Epigraphique, 1942/43, Nr. 2.
  • 50SHA: Gallien. 18, 2.
  • 1262418541 1262418700 1262418983 1264015063 1264020672 1264026189

    , .