|
. .

( )

: . . 3. , 1977.

.46 : Valeriae Faltoniae Probae, Feminae Clarissimae, CENTONES VERGILIANI, ad testimonium Veteris et Novi Testamenti1.

. , , ( , , , , . .). , , .

, . , De Jesu Christo, deo et homine, 137 . , (C. Vettius Aquilinus Juvencus). , . . , 800 Evangeliorum libri quattuor.

. , , I , : CENTONES VERGILIANI.

, , . :   , , - , ; , .47 - , , , 2.

  , . , ,   ,   .

IV , Cento nuptialis. , , ,   , , consutilia, , , 3. , , , , .

,   , , , .

, , , , , , .

, , . . , , , 4.

, .48 , , , 523534. ( . ).

, .   , , .

695 , , .

. .

, , , Clarissima Femina5. : Denique Proba, uxor Adelphi centonem ex Vergilio de fabrica mundi ex evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus ex versibus secundum materiam concinatis6. , , , . , X , , , (351353.), 7.

(Anicia Faltonia Proba), , , .

, , . : Honorii et Theodosii junioris aetate fuit Proba Falconia, sea Faltonia, uxor Adelphi proconsulis viri, mater Julianae, sct. Demetriadis avia8.

.49 , (Die Anicier und die Romische Dichterin Proba), , , , , , , , , , , , , . , , , VAL (Valeria)   CLF (Clarissima Femina). uxor Adelphi proconsulis, , 9. , , , , . , (Probus Alipius Faltonius).

, ,   (Anicia Faltonia Proba), Clarissima Femina , , Cento Vergilianus .

. 1472 . : Probae Centonae (sic) Clarissimae Feminae excerptum e Maronis carminibus ad Testimonia veteris novique Testamenti. Bartholomaeus Girardinus, Venedig (Venet) 1472. 1487 . 1501, 1555, 1578, 1595, 1597, 1719. : Probae Falconiae Feminae clarissimae Hortinae Cento Vergilianus Historiam Veteris et Novi Testamenti completus. : Probae Falconiae Vergiliani centones in Vetus et Novum Testamentum ad Honorium Augustum, Theodosii Majoris filium et Arcadii .50 Augusti fratrem. , Patrologiae, Cursus completus, Migne, series Latina, v. XIX, p. 803817.

, , , ( 128).

.

  De Vetere Testamento ( ). , , .

  1. ( 2956).
  2. ( 5764).
  3. ( 6571).
  4. ( 7283).
  5. , ( 84116).
  6. ( 117123).
  7. ( 124137).
  8. ( 138148).
  9. ( 149159).
  10. ( 160174).
  11. ( 175198).
  12. ( 199207).
  13. ( 208216).
  14. ( 217221).
  15. ( 222233).
  16. ( 234244).
  17. ( 245252).
  18. ( 253278).
  19. ( 279285).
  20. ( 286290).
  21. ( 291307).
  22. ( 308317).
  23. , ( 318333).

, , . 278 . , , , .51 . .

  De Novo Testamento ( ).

  1. ( 334347).
  2. ( 348358).
  3. ( 359373).
  4. ( 374381).
  5. , ( 382389).
  6. ( 390396).
  7. , ( 397401).
  8. , : , ( 402420).
  9. ( 421430).
  10. ( 431457).
  11. , , ( 458485).
  12. , ( 486502).
  13. , ( 503528).
  14. ( 529535).
  15. ( 536546).
  16. ( 547560).
  17. ( 561577).
  18. ( 578597).
  19. , ( 598608).
  20. , ( 609633).
  21. ( 634639).
  22. ( 640646).
  23. , .52 , ( 647664).
  24. ( 665680).
  25. ( 681695).

  . . . , , , .

, , , , , .


PROBAE CENTO CHRISTIANUS, vv. 374381

Fugit Virgo cum filio in Aegiptum

At mater / gemitu non frustra exterrita tanto, 2+4
Ipsa manu prae se portans, / turbante tumultu, 4+2
Infantem, fugiens / plena ad praesepia tendit. 3+3
Hic natum / angusti subter fastigia tecti 1+5
Nutribat teneris immulgens ubera labris 6
Haec tibi prima, puer, / fundent cunabula flores 3+3
Mixtaque ridenti / passim cum baccare tellus 3+3
Molli paulatim / colocasia fundet acantho. 3+3

. ( 374381)
, / ,
, / ,
, / ;
 /
, .
,  / ,
 /
 /
( . . )

.53

Georg. IV, 333
At mater sonitum thalamo sub fluminis alti
Sensit
( )
,

Georg. IV, 353
Et procul: o gemitu non frustra exterrita tanto,
Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,
Testis Aristhaeus. (stat lacrimans)
( , )
: ,
,   ! , ,

Aen. XI, 544
Ipse sinu prae se portans, juga longa petebat
Solorum nemorum; tela undique saeva premebant
( )
,
;

Aen. VI, 857
Hic rem Romanam, magno turbante tumultu
Sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem
(   )
, ,
, ,

Aen. XI, 541
Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe,
Infantem, fugiens media inter proelia belli
Sustulit exilio comitem (Camillam)
( )
, ,
,

Georg. III, 495
Hinc laetis vituli vulgo moriuntur in herbis
Et dulcis animas plena ad praesepia reddunt
( )

.54



Aen. I, 407
Quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis
Ludis imaginibus?..
( )
, ,
?..

Aen. VIII, 366
Dixit et angusti subter fastigia tecti
Ingentem Aenean duxit
( )
,

Aen. XI, 572
Hic natam in dumis interque horrentia lustra
Armentalis equae mammis et lacte ferino
Nutribat, teneris immulgens ubera labris
( )

: ,
,

Ecl. IV, 1823
At tibi prima, puer, nullo munuscula cultu
Errantis hederas passim cum baccare tellus
Mixtaque ridenti colocasia fnndet acantho

Ipsa tibi blandos fundet cunabula flores
Molli paulatim
flavescet campus arista
Incultisque rubens pendebit sentibus uva
( )
, , ,
,




, , , ; Deus, Dominus, Magister, Mater, Virgo, .55 Vates et cet. (, , , , , , . .) , .

, , , .

, , .

. . : , .

, , , .

, , , , , , , . , ( ,   ):


VI 121, 132
II 79, 83
VII 78, 84
I 73, 79
III 73, 75
V 72, 73
I 66
VIII 65, 68
XI 46, 47
IV 45
IX 44, 48
X 43, 48
II 42
IV 40, 45
XII 33
III 18
III; IV; VI 7
V, VIII 5
IX, X 3
III, VII 1

, . , , , , , . , , .

, , , , :

.56

a) :


C. Pr. 40 Felix, qui potuit rerum cognoscere causas
V. Georg. II, 490 Felix, qui potuit rerum cognoscere causas

b) , :


C. Pr. 41 Unde hominum, pecudumque genus, vitaeque volantum
V. Aen. VI, 728 Inde hominum, pecudumque genus, vitaeque volantum

, , 40 .

, :


C. Pr. 413 Ignarosque viae mecum miseratus inertes
414 Aggredere, et votis jam nunc assuesce vocari
V. G. I, 41 Ignarosque viae mecum miseratus agrestis
42 Ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari
C. Pr. 291 Tunc genitor / virus serpentibus addidit atris
V. G. I, 129
C. Pr. 292 Mellague decussit foliis, ignemque removit
V. G. I, 131
C. Pr. 293 Praedarique lupos jussit, pontumque moveri.
V. G. I, 130
C. Pr. 294 Et passim rivis currentia vina repressit
V. G. I, 132

. , (Nam duos iunctim locare ineptum est, et tres una serie merae nugae10), .


A. C. N. 97 Succidimus. non lingua valet, non corpore notae
Aen. XII, 911
A. C. N. 98 Sufficiunt vires, nec nox aut verba sequuntur
Aen. XII, 912

, :

3+3; 4+2; 1+5; 3+3; 2+4; 2+2+2

: DIFFUNDITUR autem per caesuras omnes, quas .57 recipit versus heroicus, convenire ut possit aut penthemimeris cum reliquo anapaestico, aut trochaice cum posteriore segmento, aut septem semipedes cum anapaestico chorico, aut (ponatur) post dactylum atque semipedem quidquit restat hexametro11

, , . ( ), ( ,   ) ( ,   ). , :

a) 3+3 /  o o  o o  / o o  o o  o o  o o


C. Pr. 308 Tunc Pater omnipotens / graviter commotus ab alto
Aen. X, 100 Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas,
I, 126 Stagna refusa vadis, graviter commotus, et alto

b) 4+2 /  o o  o o  o o  / o o  o o  o o


C. Pr. 513 Eripe me his, invicte malis, / quid denique restat
Aen. VI, 365 Eripe me his, invicte, malis: aut tu mini terram
II, 70 Accipere? aut quid iam misero mihi denique restat?

c) 2+4 /  o o  / o o  o o  o o  o o  o o


C. Pr. 521 Finge Deo / et quae sit poteris cognoscere virtus
Aen. VIII, 365 Finge deo rebusque veni non asper egenis.
Ecl. IV, 27 iam legere et quae sit poteris cognoscere virtus

d) 1+5 /  o o /  o o  o o  o o  o o  o o


C. Pr. 527 Tristior / ora modis attollens pallida miris
Aen. I, 228 Tristior et lacrimis oculos suffusa nitentis
I, 354 conjugis; ora modis attollens pallida miris

:

3+3 4+2 2+4 1+5
40% 28.6% 14.2% 8.3% 0.3%

, . , , 3+3 4+2, .

.58 . De re metrica, -, , , , 12. , , . .

, , ( VII, 44), , , IV, 464:


C. Pr. 335 Majus opus moveo, vatum praedicta priorum
Aen. VII, 44 Majus opus moveo
Aen. IV, 464 vatum praedicta priorum

. , , . , :

  1. , , .
  2. .
  3. ( , ).
  4. , , .

.

1. .

A. :


C. Pr. 580 Et dapibus mensas onerant, el pocula ponunt.
Aen. I, 706 Qui dapibus mensas onerant, et pocula ponant.
C. Pr. 427 Dat iuveni, / et dulci declinat lumina somno;
Aen. IV, 185 nec dulci declinat lumina somno;

B. , :


C. Pr. 508 Continuo palmas alacres utrasque tetendit
Aen. VI, 685 Aenean alacres palmas utrasque tetendit
C. Pr. 635 Incipit et rebus nox abstulit atra colorem
Aen. VI, 272 Juppiter et rebus nox abstulit atra colorem

.59 ( ) ,   ,   .


C. Pr. 634 Interea magno misceri murmure coelum
Aen. I, 124 Interea magno misceri murmure pontum

.

C. :


C. Pr. 462 Concurrunt fremitu denso, stipantque frequentes
Georg. IV, 216 Circumstant fremitu denso stipantque frequentes

, :


C. Pr. 80 Et varios ponet fetus autumnus et atra
Georg. II, 521 Et varios ponit fetus autumnus et alte
C. Pr. 159 Si te digna manet divini gloria Juris
Georg. I, 168 Si te digna manet divini gloria ruris

2. ( , , , , , , ).


C. Pr. Quem primum colimus, meritosque novamus honores
Aen. XI, 491 Quem primi colimus.

primi  , primum  .


C. Pr. 463 Exultantque animis / medium nam plurima turba
Aen. XI, 491 Exultatque animis.

:


C. Pr. 21 Semper equos atque arma virum, pugnasque canebam
Aen. IX, 777 Semper equos atque arma virum, pugnasque canebat
C. Pr. 537 Hae sacrae sedes, / miro quod honore colebant,
Aen. IV, 458 miro quod honore colebat,
C. Pr. 533 Jamque propinquat portis
Aen. II, 730 Jamque propinquabam portis

.


C. Pr. 474 Nec partem posuere suis, / dum vita maneret
Aen. VI, 608 dum vita manebat.

. , , , .60 , , , , , ,   , .

3. ( ):


C. Pr. 466 Incipit, et dictis divinum inspirat amorem.
Aen. VIII, 373 Incipit et dictis divinum adspirat amorem:

:


C. Pr. 102 Omnigenumque pecus nullo custode per herbam
Aen. III, 221 Caprigenumque pecus nullo custode per herbas.

4. , , , .

A. , , , , , :


C. Pr. 518 Nec te poeniteat, / nihil o tibi amici, relictum est
Aen. VI, 509 nihil o tibi, amice, relictum

est, . .

B. :


C. Pr. 51 Dum medium paci se offert / de corpore nostro
Aen. VII, 536 Dum paci medium se offert

.


C. Pr. 611 Cum populo et patribus, / ferturque per agmina murmur
Aen. VI, 679 Cum patribus populoque

que, .

,   , .

  . , ,   . - - . - , . .61 . , .

:

1. ( ).

2. . :

) (  ,   . .);

) (  ,   ).

2. . .

3. , . . .

.   :


C. Pr. 65 Tunc Pater omnipotens, rerum cui summa potestas
Aen. X, 64 Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas

( , ). , , , .

, ,  , , .


C. Pr. 405 Nate, meae vires, mea magna potentia solus
Aen. I, 664 Nate, meae vires, mea magna potentia solus

( , , , ) ,   , .


C. Pr. 633 Talia perstabat memorans, fixusque manebat.
Aen. I, 650 Talia perstabat memorans fixusque manebat.

( ),  , ,   , .


C. Pr. 37 Moseum ante omnes totum cecinisse per orbem.
Aen. VI, 667 Museum ante omnis

VI .


C. Pr. 320 Imperium Oceano, famam qui terminet astris
Aen. I, 287 Imperium Oceano, famam qui terminet astris

( ,   ),  , .62 .   .

, , , , , .

, , , :


C. Pr. 179 Nec visu facilis, nec dictu affabilis ulli
Aen. III, 621 Nec visu facilis, nec dictu affabilis ulli.

( ,   ). ,   ; , .


C. Pr. 615 Insontem, / saevitque animis ignobile vulgus
Aen. II, 84 Insontem infando indicio, quia bella vetebant
Aen. I, 149 Seditio, saevitque animis ignobile vulgus

(2+4). : , . , , , .

.

, , . :


C. Pr. 609 Oceanum interea surgens Aurora relinquit
Aen. XI, 1 Oceanum interea surgens Aurora relinquit

( ),  , , , . .


C. Pr. 616 Sol medium coeli conscederat igneus orbem.
Aen. VIII, 97 Sol medium coeli conscenderat igneus orbem.

( ). , .   , ;   , , .

.63 , , , .

, , , .

, : , .

, , . , . , , - , , , , , , .

, , , .


  • 1Patrologiae Cursus completus, series Latina, v. XIX, p. 803817.
  • 2 . . ., 1966, . 332.
  • 3Ausonii Opuscula, rec. R. Peiper. Lipsiae, 1888, p. 207.
  • 4Sancti Irenaei episcopi Lugdunensis quae supersunt omnia, ed. Adolphus Stieren. Lipsiae, 1853, p. 112115.
  • 5Isidor. De viribus illustribus, 22 (18), Migne v. LXXXII.
  • 6Isidor. Origines, I, 39 (38), 26 Migne v. CXXI.
  • 7Poetae Christiani Minores, vol. XVI, recensuit et commentario critico instruxit Carolus Schenkl. Windobonnae, 1888, p. 507.
  • 8Ioh. Vossius. De poet. Lat. (.   . . ).
  • 9Ashbach J. Die Anicier und die römische Dichterin Proba. Sitzungsberichte Wien, I, 1870, H. 13.
  • 10Ausonii Opuscula. Lipsiae, 1888, p. 207.
  • 11Ibidem, p. 207.
  • 12Mueller L. De re metrica. Lipsiae, 1861, p. 466.
  • 1262419377 1262418983 1262418847 1264780812 1264781262 1264884355

    , .