|
. .

( )

: . . 3. , 1977.

.46 : Valeriae Faltoniae Probae, Feminae Clarissimae, CENTONES VERGILIANI, ad testimonium Veteris et Novi Testamenti1.

. , , ( , , , , . .). , , .

, . , De Jesu Christo, deo et homine, 137 . , (C. Vettius Aquilinus Juvencus). , . . , 800 Evangeliorum libri quattuor.

. , , I , : CENTONES VERGILIANI.

, , . :   , , - , ; , .47 - , , , 2.

  , . , ,   ,   .

IV , Cento nuptialis. , , ,   , , consutilia, , , 3. , , , , .

,   , , , .

, , , , , , .

, , . . , , , 4.

, .48 , , , 523534. ( . ).

, .   , , .

695 , , .

. .

, , , Clarissima Femina5. : Denique Proba, uxor Adelphi centonem ex Vergilio de fabrica mundi ex evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus ex versibus secundum materiam concinatis6. , , , . , X , , , (351353.), 7.

(Anicia Faltonia Proba), , , .

, , . : Honorii et Theodosii junioris aetate fuit Proba Falconia, sea Faltonia, uxor Adelphi proconsulis viri, mater Julianae, sct. Demetriadis avia8.

.49 , (Die Anicier und die Romische Dichterin Proba), , , , , , , , , , , , , . , , , VAL (Valeria)   CLF (Clarissima Femina). uxor Adelphi proconsulis, , 9. , , , , . , (Probus Alipius Faltonius).

, ,   (Anicia Faltonia Proba), Clarissima Femina , , Cento Vergilianus .

. 1472 . : Probae Centonae (sic) Clarissimae Feminae excerptum e Maronis carminibus ad Testimonia veteris novique Testamenti. Bartholomaeus Girardinus, Venedig (Venet) 1472. 1487 . 1501, 1555, 1578, 1595, 1597, 1719. : Probae Falconiae Feminae clarissimae Hortinae Cento Vergilianus Historiam Veteris et Novi Testamenti completus. : Probae Falconiae Vergiliani centones in Vetus et Novum Testamentum ad Honorium Augustum, Theodosii Majoris filium et Arcadii .50 Augusti fratrem. , Patrologiae, Cursus completus, Migne, series Latina, v. XIX, p. 803817.

, , , ( 128).

.

  De Vetere Testamento ( ). , , .

  1. ( 2956).
  • ( 5764).
  • ( 6571).
  • ( 7283).
  • , ( 84116).
  • ( 117123).
  • ( 124137).
  • ( 138148).
  • ( 149159).
  • ( 160174).
  • ( 175198).
  • ( 199207).
  • ( 208216).
  • ( 217221).
  • ( 222233).
  • ( 234244).
  • ( 245252).
  • ( 253278).
  • ( 279285).
  • ( 286290).
  • ( 291307).
  • ( 308317).
  • , ( 318333).
  • , , . 278 . , , , .51 . .

      De Novo Testamento ( ).

    1. ( 334347).
    2. ( 348358).
    3. ( 359373).
    4. ( 374381).
    5. , ( 382389).
    6. ( 390396).
    7. , ( 397401).
    8. , : , ( 402420).
    9. ( 421430).
    10. ( 431457).
    11. , , ( 458485).
    12. , ( 486502).
    13. , ( 503528).
    14. ( 529535).
    15. ( 536546).
    16. ( 547560).
    17. ( 561577).
    18. ( 578597).
    19. , ( 598608).
    20. , ( 609633).
    21. ( 634639).
    22. ( 640646).
    23. , .52 , ( 647664).
    24. ( 665680).
    25. ( 681695).

      . . . , , , .

    , , , , , .


    PROBAE CENTO CHRISTIANUS, vv. 374381

    Fugit Virgo cum filio in Aegiptum

    At mater / gemitu non frustra exterrita tanto, 2+4
    Ipsa manu prae se portans, / turbante tumultu, 4+2
    Infantem, fugiens / plena ad praesepia tendit. 3+3
    Hic natum / angusti subter fastigia tecti 1+5
    Nutribat teneris immulgens ubera labris 6
    Haec tibi prima, puer, / fundent cunabula flores 3+3
    Mixtaque ridenti / passim cum baccare tellus 3+3
    Molli paulatim / colocasia fundet acantho. 3+3

    . ( 374381)
    , / ,
    , / ,
    , / ;
     /
    , .
    ,  / ,
     /
     /
    ( . . )

    .53

    Georg. IV, 333
    At mater sonitum thalamo sub fluminis alti
    Sensit
    ( )
    ,

    Georg. IV, 353
    Et procul: o gemitu non frustra exterrita tanto,
    Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,
    Testis Aristhaeus. (stat lacrimans)
    ( , )
    : ,
    ,   ! , ,

    Aen. XI, 544
    Ipse sinu prae se portans, juga longa petebat
    Solorum nemorum; tela undique saeva premebant
    ( )
    ,
    ;

    Aen. VI, 857
    Hic rem Romanam, magno turbante tumultu
    Sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem
    (   )
    , ,
    , ,

    Aen. XI, 541
    Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe,
    Infantem, fugiens media inter proelia belli
    Sustulit exilio comitem (Camillam)
    ( )
    , ,
    ,

    Georg. III, 495
    Hinc laetis vituli vulgo moriuntur in herbis
    Et dulcis animas plena ad praesepia reddunt
    ( )

    .54



    Aen. I, 407
    Quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis
    Ludis imaginibus?..
    ( )
    , ,
    ?..

    Aen. VIII, 366
    Dixit et angusti subter fastigia tecti
    Ingentem Aenean duxit
    ( )
    ,

    Aen. XI, 572
    Hic natam in dumis interque horrentia lustra
    Armentalis equae mammis et lacte ferino
    Nutribat, teneris immulgens ubera labris
    ( )

    : ,
    ,

    Ecl. IV, 1823
    At tibi prima, puer, nullo munuscula cultu
    Errantis hederas passim cum baccare tellus
    Mixtaque ridenti colocasia fnndet acantho

    Ipsa tibi blandos fundet cunabula flores
    Molli paulatim
    flavescet campus arista
    Incultisque rubens pendebit sentibus uva
    ( )
    , , ,
    ,




    , , , ; Deus, Dominus, Magister, Mater, Virgo, .55 Vates et cet. (, , , , , , . .) , .

    , , , .

    , , .

    . . : , .

    , , , .

    , , , , , , , . , ( ,   ):


    VI 121, 132
    II 79, 83
    VII 78, 84
    I 73, 79
    III 73, 75
    V 72, 73
    I 66
    VIII 65, 68
    XI 46, 47
    IV 45
    IX 44, 48
    X 43, 48
    II 42
    IV 40, 45
    XII 33
    III 18
    III; IV; VI 7
    V, VIII 5
    IX, X 3
    III, VII 1

    , . , , , , , . , , .

    , , , , :

    .56

    a) :


    C. Pr. 40 Felix, qui potuit rerum cognoscere causas
    V. Georg. II, 490 Felix, qui potuit rerum cognoscere causas

    b) , :


    C. Pr. 41 Unde hominum, pecudumque genus, vitaeque volantum
    V. Aen. VI, 728 Inde hominum, pecudumque genus, vitaeque volantum

    , , 40 .

    , :


    C. Pr. 413 Ignarosque viae mecum miseratus inertes
    414 Aggredere, et votis jam nunc assuesce vocari
    V. G. I, 41 Ignarosque viae mecum miseratus agrestis
    42 Ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari
    C. Pr. 291 Tunc genitor / virus serpentibus addidit atris
    V. G. I, 129
    C. Pr. 292 Mellague decussit foliis, ignemque removit
    V. G. I, 131
    C. Pr. 293 Praedarique lupos jussit, pontumque moveri.
    V. G. I, 130
    C. Pr. 294 Et passim rivis currentia vina repressit
    V. G. I, 132

    . , (Nam duos iunctim locare ineptum est, et tres una serie merae nugae10), .


    A. C. N. 97 Succidimus. non lingua valet, non corpore notae
    Aen. XII, 911
    A. C. N. 98 Sufficiunt vires, nec nox aut verba sequuntur
    Aen. XII, 912

    , :

    3+3; 4+2; 1+5; 3+3; 2+4; 2+2+2

    : DIFFUNDITUR autem per caesuras omnes, quas .57 recipit versus heroicus, convenire ut possit aut penthemimeris cum reliquo anapaestico, aut trochaice cum posteriore segmento, aut septem semipedes cum anapaestico chorico, aut (ponatur) post dactylum atque semipedem quidquit restat hexametro11

    , , . ( ), ( ,   ) ( ,   ). , :

    a) 3+3 /  o o  o o  / o o  o o  o o  o o


    C. Pr. 308 Tunc Pater omnipotens / graviter commotus ab alto
    Aen. X, 100 Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas,
    I, 126 Stagna refusa vadis, graviter commotus, et alto

    b) 4+2 /  o o  o o  o o  / o o  o o  o o


    C. Pr. 513 Eripe me his, invicte malis, / quid denique restat
    Aen. VI, 365 Eripe me his, invicte, malis: aut tu mini terram
    II, 70 Accipere? aut quid iam misero mihi denique restat?

    c) 2+4 /  o o  / o o  o o  o o  o o  o o


    C. Pr. 521 Finge Deo / et quae sit poteris cognoscere virtus
    Aen. VIII, 365 Finge deo rebusque veni non asper egenis.
    Ecl. IV, 27 iam legere et quae sit poteris cognoscere virtus

    d) 1+5 /  o o /  o o  o o  o o  o o  o o


    C. Pr. 527 Tristior / ora modis attollens pallida miris
    Aen. I, 228 Tristior et lacrimis oculos suffusa nitentis
    I, 354 conjugis; ora modis attollens pallida miris

    :

    3+3 4+2 2+4 1+5
    40% 28.6% 14.2% 8.3% 0.3%

    , . , , 3+3 4+2, .

    .58 . De re metrica, -, , , , 12. , , . .

    , , ( VII, 44), , , IV, 464:


    C. Pr. 335 Majus opus moveo, vatum praedicta priorum
    Aen. VII, 44 Majus opus moveo
    Aen. IV, 464 vatum praedicta priorum

    . , , . , :

    1. , , .
    2. .
    3. ( , ).
    4. , , .

    .

    1. .

    A. :


    C. Pr. 580 Et dapibus mensas onerant, el pocula ponunt.
    Aen. I, 706 Qui dapibus mensas onerant, et pocula ponant.
    C. Pr. 427 Dat iuveni, / et dulci declinat lumina somno;
    Aen. IV, 185 nec dulci declinat lumina somno;

    B. , :


    C. Pr. 508 Continuo palmas alacres utrasque tetendit
    Aen. VI, 685 Aenean alacres palmas utrasque tetendit
    C. Pr. 635 Incipit et rebus nox abstulit atra colorem
    Aen. VI, 272 Juppiter et rebus nox abstulit atra colorem

    .59 ( ) ,   ,   .


    C. Pr. 634 Interea magno misceri murmure coelum
    Aen. I, 124 Interea magno misceri murmure pontum

    .

    C. :


    C. Pr. 462 Concurrunt fremitu denso, stipantque frequentes
    Georg. IV, 216 Circumstant fremitu denso stipantque frequentes

    , :


    C. Pr. 80 Et varios ponet fetus autumnus et atra
    Georg. II, 521 Et varios ponit fetus autumnus et alte
    C. Pr. 159 Si te digna manet divini gloria Juris
    Georg. I, 168 Si te digna manet divini gloria ruris

    2. ( , , , , , , ).


    C. Pr. Quem primum colimus, meritosque novamus honores
    Aen. XI, 491 Quem primi colimus.

    primi  , primum  .


    C. Pr. 463 Exultantque animis / medium nam plurima turba
    Aen. XI, 491 Exultatque animis.

    :


    C. Pr. 21 Semper equos atque arma virum, pugnasque canebam
    Aen. IX, 777 Semper equos atque arma virum, pugnasque canebat
    C. Pr. 537 Hae sacrae sedes, / miro quod honore colebant,
    Aen. IV, 458 miro quod honore colebat,
    C. Pr. 533 Jamque propinquat portis
    Aen. II, 730 Jamque propinquabam portis

    .


    C. Pr. 474 Nec partem posuere suis, / dum vita maneret
    Aen. VI, 608 dum vita manebat.

    . , , , .60 , , , , , ,   , .

    3. ( ):


    C. Pr. 466 Incipit, et dictis divinum inspirat amorem.
    Aen. VIII, 373 Incipit et dictis divinum adspirat amorem:

    :


    C. Pr. 102 Omnigenumque pecus nullo custode per herbam
    Aen. III, 221 Caprigenumque pecus nullo custode per herbas.

    4. , , , .

    A. , , , , , :


    C. Pr. 518 Nec te poeniteat, / nihil o tibi amici, relictum est
    Aen. VI, 509 nihil o tibi, amice, relictum

    est, . .

    B. :


    C. Pr. 51 Dum medium paci se offert / de corpore nostro
    Aen. VII, 536 Dum paci medium se offert

    .


    C. Pr. 611 Cum populo et patribus, / ferturque per agmina murmur
    Aen. VI, 679 Cum patribus populoque

    que, .

    ,   , .

      . , ,   . - - . - , . .61 . , .

    :

    1. ( ).

    2. . :

    ) (  ,   . .);

    ) (  ,   ).

    2. . .

    3. , . . .

    .   :


    C. Pr. 65 Tunc Pater omnipotens, rerum cui summa potestas
    Aen. X, 64 Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas

    ( , ). , , , .

    , ,  , , .


    C. Pr. 405 Nate, meae vires, mea magna potentia solus
    Aen. I, 664 Nate, meae vires, mea magna potentia solus

    ( , , , ) ,   , .


    C. Pr. 633 Talia perstabat memorans, fixusque manebat.
    Aen. I, 650 Talia perstabat memorans fixusque manebat.

    ( ),  , ,   , .


    C. Pr. 37 Moseum ante omnes totum cecinisse per orbem.
    Aen. VI, 667 Museum ante omnis

    VI .


    C. Pr. 320 Imperium Oceano, famam qui terminet astris
    Aen. I, 287 Imperium Oceano, famam qui terminet astris

    ( ,   ),  , .62 .   .

    , , , , , .

    , , , :


    C. Pr. 179 Nec visu facilis, nec dictu affabilis ulli
    Aen. III, 621 Nec visu facilis, nec dictu affabilis ulli.

    ( ,   ). ,   ; , .


    C. Pr. 615 Insontem, / saevitque animis ignobile vulgus
    Aen. II, 84 Insontem infando indicio, quia bella vetebant
    Aen. I, 149 Seditio, saevitque animis ignobile vulgus

    (2+4). : , . , , , .

    .

    , , . :


    C. Pr. 609 Oceanum interea surgens Aurora relinquit
    Aen. XI, 1 Oceanum interea surgens Aurora relinquit

    ( ),  , , , . .


    C. Pr. 616 Sol medium coeli conscederat igneus orbem.
    Aen. VIII, 97 Sol medium coeli conscenderat igneus orbem.

    ( ). , .   , ;   , , .

    .63 , , , .

    , , , .

    , : , .

    , , . , . , , - , , , , , , .

    , , , .


  • 1Patrologiae Cursus completus, series Latina, v. XIX, p. 803817.
  • 2 . . ., 1966, . 332.
  • 3Ausonii Opuscula, rec. R. Peiper. Lipsiae, 1888, p. 207.
  • 4Sancti Irenaei episcopi Lugdunensis quae supersunt omnia, ed. Adolphus Stieren. Lipsiae, 1853, p. 112115.
  • 5Isidor. De viribus illustribus, 22 (18), Migne v. LXXXII.
  • 6Isidor. Origines, I, 39 (38), 26 Migne v. CXXI.
  • 7Poetae Christiani Minores, vol. XVI, recensuit et commentario critico instruxit Carolus Schenkl. Windobonnae, 1888, p. 507.
  • 8Ioh. Vossius. De poet. Lat. (.   . . ).
  • 9Ashbach J. Die Anicier und die römische Dichterin Proba. Sitzungsberichte Wien, I, 1870, H. 13.
  • 10Ausonii Opuscula. Lipsiae, 1888, p. 207.
  • 11Ibidem, p. 207.
  • 12Mueller L. De re metrica. Lipsiae, 1861, p. 466.
  • 1263478443 1262418847 1262418983 1264780812 1264781262 1264884355

    , .