| | |

colonus iuris alieni .

4 (1999). . 116143.
, .

.-. 1. . locatio-conductio. - - . , , . .-. , 2. . locatio-conductio 3. - IVV., . 4.

. 5. , ,   . , coloni iuris alieni, , . , coloni iuris alieni, . , , , , . , , coloni liberi, . , . , , .

, , , 6. , , . , , , IV.7 forma censualia agri: Si quis inquilinum vel colonum non fuerit professus, vinculis censualibus tenetur8. , , , , 9. vincula censualia , , 10. . . . , , ,   11. . , (tributum soli). forma censualia plena descriptio fundi 369.12. . , 369. . , 13. , descriptio plena 369., 14.

, forma censualia 15. ,   ( ) . , , , , IIIII. . (fide dominica),   (mercede)16. , , (extranei). , fide dominica, coloni indigenae, adsidui17.   nudo consensu18. , , ius civile. (ius) , (leges), ius gentium (consuetudines), . Cicero 19. 20. , Constitutio Antoniniana, leges locationis consuetudines . 365. , IV. , (pecunia = mercede) , (quod terra praestata)21. IV. coloni originales. , -, instrumentum fundi, , 22. , 23. . , 24. , extranei , , , . .

, IV. coloni , III., locatio-conductio 25. , , , , IV. . -, , , descriptio plena 369. forma censualia: , , , , . , , . , , (vincula censualia) 26. coloni originales,   (coloni extranei). , , 371.27 .   sive exederunt agros fructibus dominis profuturos, sive aliqua ab iisdem sibi iniuncta noverunt, nec mercedem laboris debitam consecuti sunt.   ab illis tributa, quae publicis perierunt functionibus, exigantur. ,  si occultato eo profugi, quod alieni esse viderentur, quasi sui arbitrii ac liberi apud aliquem se collocaverunt, aut excolentes terras partem fructuum pro solo debitam dominis praestiterunt, cetera proprio peculio reservantes, vel quibuscunque operis impensis mercedem placitam consecuti sunt.   ab ipsis profugis quaecumque debentur exigenter, nam manifestum est, privatum iam esse contractum.

, , , fide dominica. , , , . , , , (sui arbitrii = sui iuris), , - . mercennarii . , , (indigenae = originales),   , (quasi extranei).

, . : 1) sive exederunt agros fructibus dominis profuturos; 2) aut excolentes terras partem fructuum pro solo debitam dominis praestiterunt, cetera proprio peculio reservantes. : 1) sive aliqua ab iisdem sibi iniuncta noverunt, nec mercedem laboris debitam consecuti sunt; 2) vel quibuscunque operis impensis mercedem placitam consecuti sunt.

Varro de re rustica, 1, 16: omnes agri coluntur hominibus servis aut liberis aut utriusque: liberis, aut cum ipsi colunt, ut plerique pauperculi cum sua progenie, aut mercennariis, cum conducticiis liberorum operis res maiores, ut vindemias ac faenisicia, administrant, iique quos obaerarios nostri vocitarunt et etiam nunc sunt in Asia atque Aegypto et in Illyrico complures.   liberis, aut cum ipsi colunt, aut mercennariis  28.   ii quos obaerarios nostri vocitarunt  liberis, , . obaerarii , liberi. (nexi, addicti), obaerarius29. , , . ius gentium ius civile, nexum und addictio. 371. , forma censualia , , Varro, , , obaerarii , mercennarii.

ius civile : Apparet autem de eo nos colonos dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit; alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur30. partiarius colonus , conductor, . 31. , quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur   exederunt agros fructibus dominis profuturos, excolentes terras partem fructuum pro solo debitam dominis praestiterunt, cetera proprio peculio reservantes CJ. 11, 48, 8  371. , , , . Partiarius colonus , qui ad numeratam pecuniam conduxit, , fide dominica,  , mercede, ut extranei coloni solent, fundum coluisset32. , , fide dominica, instrumentum fundi, , pensiones certa quantitate coleret33. , fide dominica : quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur.

, , , , . , III. , IV.?

Coloni fiscus. , 34. , (tributum capiti), (tributum soli), 35. . , 36. , (ager)37. tributum capiti tributum soli 38. , , Constitutio Antoniniana. III. . , (instrumentum fundi). . iugatio annona39. , caput, , tributum capiti, . capitatio40. , capitatio , , , 41. capitatio , instrumentum fundi.

iugatio-annona und capitatio , , , tributum soli et capiti42. iugatio und capitatio , ) , , , )   . iugatio-capitatio (, , ) iuga (arura) und capita43. , capitatio . capitatio humana und capitatio terrena44. , capitatio humana tributum capiti und caput . tributum capiti capitatio humana , , , , tributum capiti . Capitatio terrena, , descriptio fundi, descriptio terrena (iugatio) und descriptio animarum (capitatio humana atque animalium).

, , , , . , , plebs rustica, iugatio und capitatio, munera. , capitatio, 45. tributum capiti munera. capitatio humana , capitatio terrena. , originales ( inquilini) . capitatio, . tributarius colonus, tributarius colonus 46. , originales , , . capitatio . , iugatio . - IV. , .

, , , ) coloni originales; ) capitatio , ; ) () coloni antiquissimi ; ) servi censiti , . , , . coloni indigenae. origo. origo . , , origo. IV. coloni indigenae (= antiquissimi) coloni originales. , , , , IV. , origo .   iugatio, capitatio terrena  . , , , ,   . , absque terra47. , , , , . , - .

. anachoresis IIII. , , , , 48. , IV. , . , , .

idia . , . . . 49. , idia50. 104. . idia , , 51. 52. , , idia 53. , 54. IIIII., . 154., , 216., 206/207. 199/200.55 , , , 56. 201/202.

199/200. 57. , , idia. , . 199/200. 332. , , . , 58. , , , 59. 215. , 60. , : idia, , , 61. , 215. , , 104.

.

1) 199/200. 62. , , . , , , 212. Constitutio Antoniniana. , , . , , . , , . . , , , . 215., , .

2)   , IIII. idia. 63. - - 64. ,   ,   . III. , , . 212. , - III. . IV. . .

, , , , , , . , . III. . CTh. 5, 17, 2  386 , 209. , (hupoforos)65. 50 000 I. . . , 66. 67. , 386., , , , , 68. , , . . 199/200 332. , , , , , , 69. , 199/200. , 332.  ,   , constitutio generalis.

, , IIIII., , 70. 154., 199/200., 216., 71. . . , , . , 72. , , , . , , , , , .

, , , ( ),   , , ( ).

Colonus iuris alieni: servus terrae servitutum. colonus iuris alieni73. , 332. , , (= colonus alienus). , capitatio , , (ius alieni). , . , , ) ) , ius dominii74. coloni iuris alieni , IIIII. 75. , , 76. , 77. , nexi addicti, 78. , liber, qui suas operas in servitutem pro pecunia qua debet dat nexus vocatur (l. l. 7, 107). , servus addictus79. , . , addictus, , persona iuris alieni. , - . , addictus, , libertas, servus. , servus addictus status libertatis. persona iuris alieni  status familiae. nexi und coloni, , . - . , liberi homini bona fide servientes80.

colonus iuris alieni , . IV. , , , sui iuris. I , , , , quasi sui arbitrii ac liberi, 81. , (exsultet), suo iure velut vagos ac liberi82. , , , nec propris quidem leges sui iuris habere voluerunt83. , colonus iuris alieni   . , , . , VI.

condicio colonaria (= fortuna = tuxee) . . 84. . IVV. condicio colonorum avitas condicio, pena ingenuitas, , 85. Propria condicio, debita condicio , IV  V. V. , condicio subdita86. , IV. V., , -, . , ius colonatus, ius agrorum, ius originarium, , IV. . , . ius publicum . IV. .

, condicio , . , IV. origine suae87, ad antiquos penates, ubi censiti atque educati natique sunt88. , rure, in quo eos originis agnationisque merito certum est immorari.   inserviant terris non tributario nexu, sed nomine et titulo colonorum89. (origo) 90. ius originarium ius originis civitates.

, , IV. . 357 91. (= instrumentum) , . arvis ac possessionibus92. 371. , inserviant terris absque terris93. , colonos originarios.

, ad munera patriae vel ad agrorum cultus94. colentes solum eorum [possessorum]95. , ius agrorum,   agrorum iuri96. , -, , iure originario97. C ius originarium , 98. , 99.

. , 6070-. IV., , . . , 100. (origine suae) (servi terrae ipsius),   domino fundi teneatur101. , 102. domino vel fundo103. IV. patronus 104. dominorum iuri105. , , , appellantur coloni, qui condicionem debent genitali solo, propter agriculturam sub dominio possessorum106.

V. . III, , ,  107. CTh. 5, 18, 1  419 , in alieno dominio et iure,   ad eius dominium pertinebit. in domini sui positus est potestate dominio eius108. : maneat itaque domino ius inconcussum, et donec eius vel antiquitas, vel posteritas, vel cognatio in agrum remanet, ipse videatur ibi resedisse.

, 332 386. colonus iuris alieni , (colonus alienus)109. , 400., , -, , 110. , personae aequo iure . CJ. 11, 50, 2, 396., , , : quo minus est ferendum, ut eos audeant lite pulsare, a quibus ipsos utpote a dominis una cum possessionibus distrahi posse dubium non est. Quam de cetero licentiam submovemus, ne quis audeat domini in iudicio nomen lacessere, et cuius ipsi sunt, eiusdem omnia sua esse cognoscant. Cum enim saepissime decretum sit, ne quid de peculio suo cuiquam colonorum ignorante domino praedii aut vendere aut alio modo alienare liceret, quemadmodum contra eius personam aequo poterit consistere iure, quem nec propria quidem leges sui iuris habere voluerunt et adquirendi tantum, non etiam transferendi potestate permissa, domino et adquirere et habere voluerunt? Sed ut in causia civilibus huiusmodi nominum generi adversus dominos vel patronos et aditum intercludimus et vocem negamus exceptis superexactionibus : ita in criminum accusatione quae publica est non adimitur eis propter suam suorumque iniuriam experiendi licentia.

personae, patria potestas. -, coloni originales familia rustica. , pater familias. 466.: servus aut colonus vel adscripticius, familiaris sive libertus et huius modi aliqua persona domestica vel condicioni subdita111. , , , coloni alieni iuris.

, , . . Coloni originales . , , consuetudo. consuetudines Constitutio Antoniniana locatio-conductio. IV. . , IV., origo. .

, , . , coloni originales . instrumentum, partes, servi terrae. , . : , , . . (ius rerum), . servitutum. , IV. inserviant terris, servi terrae, membrae terrae. , , , () .

, . . fructuarii . ususfructus. , . . , , 112. servitutum praediorum . , . 113. res. personae, res. obnoxii annuae functiones, his paene est ut quadam servitute dediti videantur. (servitutum),   (servitium)114.

, persona coloni coloni originales origo, . , personae sui iuris, locatio-conductio. . IV. ius originarium = ius agrorum = ius colonatus. , ius personarum. persona sui iuris (conductor, fructuarius, procurator), persona alieni iuris. persona   . , . , , (detentor). ius possessionum . in possessione nomine alieno. detentio personae alieni iuris.

Coloni originales personae alieni iuris. , , 115. , -, IV. 80-. IV. , 116. , IV. , , . . , : ut etiam per Palaestinas nullus omnino colonorum suo iure velut vagus ac liber exsultet117. , quos natalium sola libertas prosequantur118. natalium sola libertas, -, , status libertatis , status familiae personae alieni iuris. , , , . , , (sola natalium libertas). . , , : licet condicione videantur ingenui, servi tamen terrae ipsius, cui nati sunt, existimentur119. IV. . , , : coloni censibus duntaxat adscripti sicuti ab his liberi sunt, quibus eos tributa subiectos non faciunt120.

V. , liberi homines ac sui iuris  coloni originarii121. (servi colonique) ingenui et plebei122. V. , originarius, , libertatem, quam nascendo non habebit, fugae sibi adsiduitate defendens123. , originarii, salva ingenuitate124. , , 125. , pater familias, ingenui et liberae personae126. coloni liberi , 30- , 400419.127 , liberi128. 129.

IV  V., , . IV. , 130. 465. iugum servitutis, 131. . V. . , , . , CTh. 5, 17, 1  332: ipsos vero colonos, qui fugam meditantur, in servilem condicionem ferro ligari conveniet, ut officia, quae liberis congruunt, merito servilis condemnationis conpellantur inplere. 506. : ipse vero, qui noluit esse quod natus est, in servitium redigatur. Nov. Val. 35  452 mancipia originaria vel colonaria, .

V. nexus colonarius condicio servilis, IV. condicio servilis colonatu perpetuo132. 409. , , 133. V. , , , , , , 134. , , ,   .

, , , . . , personae alieni iuris. personae subditae condicio. condicio colonatus , personae. , . condicio 135. filius familiae servorum loco136. in potestate et dominium . . , , . , , , . , , , . -   137.

. IV. peculium 138. CTh. 5, 19, 1  365 506. peculium , , , : Non dubium est, colonis arva, quae subigunt, usque adeo alienandi ius non esse, ut, et si qua propria habeant, inconsultis atque ignorantibus patronis in alteros transferre non liceat. , : In tantum dominis coloni in omnibus tenentur obnoxii, ut nescientibus dominis nihil colonus neque de terra neque de peculio suo alienare praesumat. , . , , , . (si qua propria habeant) ? , , , , . . , , , (arva qua propria habeant), (arva, quae subigunt). , , - , , , . , , , , 139. . originarii alieni fundi, .

, , coloni indigenae II., lex Hadriana ius possidendi ac fruendi heredique suo reliquendi (subsiciva)140. lex Manciana usum proprium141. , 365., IV. 142. 493496. , culturae mancianae V.143 , 365., , , 144. , II. usus , V. peculium.

, , 145. , (cautio) (pignus) . 146. peculium  , in potestate. , , , , (personae alieni iuris).

CJ. 11, 50, 2  396: et cuius ipsi sunt, eiusdem omnia sua esse cognoscant. Cum enim saepissime decretum sit, ne quid de peculio suo cuiquam colonorum ignorante domino praedii aut vendere aut alio modo alienare liceret, quemadmodum contra eius personam aequo poterit consistere iure, quem nec propria quidem leges sui iuris habere voluerunt et adquirendi tantum, non etiam transferendi potestate permissa, domino et adquirere et habere voluerunt? , , IV. , . , , - , , , 147. IV. , . , IV., , , . , .

ius colonatus = ius agrorum ,   . , pecilium. IIIII. , , 148. 396. : , , . VI. , 149. , , . , . , 150. navicularii suarii151. . honestiores, . II. , ,   . . , , , peculium152. VVI. , , . , (bona) (honestorum seu nobilium), (personae minores) , ,  peculium153. : peculium  , (personae minores). , V. 154. 414. , , , ( sui parte), , 155. 422. , , , , 156. , , , , actio de peculio. . , actio de peculio .

, , . - , .

IVV. , status libertatis status familiae.   status civitatis  . , , Constitutio Antoniniana. , latini Iuniani. peregrini dediticii. dediticii latini Iuniani. : status libertatis status civitatis Romana.   157. , , , . : -? ,   , , ,   . , . ,   . , , . 530., , , , . addictus und servus.

(status libertatis) . . - , status civitatis cives Romani, cives Latini > Latini Iuniani, cives peregrini, peregrini dediticii. , -, . , , . , (indigenae) Constitutio Anoniniana. , . civitas . (coloni iuris privatae)158. , , IVV. status familiae. entweder personae sui iuris, oder personae iuris alieni. coloni originales personae iuris alieni paene est ut quadam servitute dediti videantur159. , , 160. .

. instrumentum fundi. , , , instrumentum fundi, . peculium , . peculium , , . 161. , .

, , , . . 162. . , . , , , 163. Latini Iuniani, , . , ius honorarium 164. mancipia rustica adscribta censibus 165. , - , - 166. , -, , -. 320. , SC Claudianum, spurii Latini167. . ,   vivunt quasi ingenui, moriuntur ut servi168. iure peculii169. . , 170.

. , , . , ius colonatus . , . , . : is autem qui dediciorum numero est, quoniam nec quasi civis Romanus testari potest, cum sit peregrinus, nec quasi peregrinus, quoniam nullius certae civitatis civis est, ut secundum leges civitatis suae testetur. 396.: quem nec propria quidem leges sui iuris habere voluerunt, et acquirendi tantum, non etiam transferendi potestate permissa171. . , VVI. Latini Iuniani und dediticii.

, , . V. coloni liberi, , adscripticii172. c bona coloni liberi , , . , , , . , - . , 173. , 174. , (adscripticius) . , , , 175. 176. , (coloni cuiuscumque condicionis). adscripticii und coloni liberi. .

, , 177. , , 178. ius possidendi aus lege Hadriani, (ulturae mancianae). , , (sub dominio). , , . , ,   ge basilike ge idiotike. ge basilike , ge idiotike . , . IV  V. , , , 179. coloni adscripticii , , 180. , , . . , 181. C , , . , , 182. , . (nudo consensu) 183. , , . actio de peculio 184. , Nov. Just. 128 , , , , 185.


* * *

, , : ) , , ; ) coloni iuris alieni . . Coloni originales, coloni iuris alieni = adscripticii, , . , , coloni indigenae. , , , .

locatio-conductio. IVVI. , , , fide dominica. , , .

V. coloni liberi. , locatio-conductio . , . , mores consuetudines. , , fide dominica. ius civile .

Constitutio Antoniniana, , . status civitatis cives . , , . , incolae. , coloni-conductores. , . coloni indigenae ius civile, . locatio-conductio ius honorarium. , , .


  • 1Carrie J.-M. Le Colonat du Bas-Empire: un mythe historiographique? // Opus. T. 1. 1982. P. 351370; idem. Un roman des origines: les genealogies du colonat du Bas-Empire // Opus. T. 2. 1983. P. 205251; Mircovic M. Colonus iurias alieni and the taxation // Opus. T. 5. 1986. P. 5373; idem. Flucht der Bauern, Fiskal  und Privatschulden // Studien zur Geschichte der Römischen Spätantike. Festgabe für J. Straub. Athen, 1989. S. 147155; Rosafio P. Dalla locazione al colonato: per un tentativo di ricostruzione // AION. Vol. 13. 1991. P. 237281; idem. Coloni imperiali e coloni privati nella legislazione del quarto secolo // AARC. Vol. 10. 1995. P. 447459; Sirks B. Reconsidering the Roman Colonate // ZRG. Rom. Abt. Bd. 110. 1993. P. 331369; Marcone A. Il problema della dipendenza agraria e lorigine del colonato tardoantico // AARC. Vol. 10. 1995. P. 435446. . Panitschek P. Der spätantike Kolonat: Ein Substitut für die Halbfreiheit peregriner Rechtssetzungen? // ZRG. Rom. Abt. Bd. 107. 1990. S. 137154. : Sirks. Op. cit. P. 331333 Anm. 1.
  • 2Johne K.-P. Kolonenwirtschaft und Kolonat // Eirene. Vol. 23. 1986. S. 2127; idem. Von der Kolonenwirtschaft zum Kolonat // Gesellschaft und Wirtschaft des Römischen Reiches im 3. Jh. Hrsg. K.-P. Johne. Berlin, 1993. S. 6499.
  • 3Eibach D. Untersuchungen zum spätantiken Kolonat in der kaiserlichen Gesetzgebung unter besonderer Berücksichtigung der Terminologie, Diss. Koln, 1977. S. 21 ff.  .: Rosafio. Coloni imperiali P. 454.
  • 4Sirks. Op. cit. P. 345 ff.
  • 5Mircovic. Colonus iuris alieni; Flucht der Bauern
  • 6Mircovic M. Autopragia and the Village Aphrodito // ZRG. Rom. Abt. Bd. 113. 1995. P. 349351. . Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 55.
  • 7Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 56; Flucht der Bauern S. 147.
  • 8Dig. 50, 15, 4, 8.
  • 9Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 57; . Neesen L. Untersuchungen zu den direkten Staatsabgaben des römischen Kaiserzeit (27 v. Chr.  284 n. Chr.). Bonn, 1980. S. 227228.
  • 10Dig. 4, 6, 1, 52, 2; CTh. 10, 20, 14; Nov. Val. 35, 3  452; Nov. Maior. 7, 4  458. . Seyfarth W. Sociale Fragen der spätrömischen Kaiserzeit im Spiegel des Theodosianus. Berlin, 1963. S. 89. , , , vincula censualia . vincula censualia , , , , . inquilinum vel colonum, , .
  • 11Fustel de Coulanges N. D. Le colonat romain, Recherches sur quelques problemes dhistoire. Paris, 1885. P. 74; Esmein A. Melanges dhistoire du droit romain. Paris, 1886. P. 226228; Rosafio. Dalla locazione al colonato. P. 263264.
  • 12CTh. 9, 42, 7 = CJ. 9, 49, 7  369. Casarii (Whittaker C. R. W. Circes Pigs: from Slavery to Serfdom in the Later Roman World // Classical Slavery. London, 1987. P. 100) tenant-cottagers. , casarius inquilinus.
  • 13Rosafio. Dalla locazione al colonato. P. 264265.
  • 14Lactant. de mort. persecut. 23; . Fustel de Coulanges. Op. cit. P. 78 s.
  • 15Fustel de Coulanges. Op. cit. P. 74.
  • 16Dig. 33, 7, 12, 8; 33, 7, 18, 4; 33, 7, 19, 1; 33, 7, 20, 1; Paul. Sent. III, 6, 40.
  • 17Colum. r. r. 1, 7: felicissimum fundum esse, qui colonos indigenas haberet et tamquam in paterna possessione natos iam inde a cunabulis longa familiaritate retineret. Ita certe mea fert opinio rem malam esse frequentem locationem fundi, peiorem tamen urbanum colonum, qui per familiam mavult agrum quam per se colere. Saserna dicebat ab eius modi homine fere pro mercede litem reddi, propter quod operam dandam esse ut et rusticos et eosdem assiduos colonos retineamus, cum aut nobismet ipsis non licuerit aut per domesticos colere non expedierit; quod tamen non evenit nisi in his regionibus quae gravitate caeli solique sterilitate vastantur.
  • 18Dig. 19, 2, 14: Qui ad certum tempus conducit, finito quoque tempore colonus est; intelligitur enim dominus, quum patitur colonum in fundo esse, ex integro locare, et huiusmodi contractus neque verba, neque scripturam utique desiderant, sed nudo consensu convalescunt. Et ideo si interim dominus furere coeperit vel decesserit, fieri non posse, Marcellus ait, ut locatio redintegretur; et est hoc verum. (Paul. Sent. 5, 6, 11). . Soraci R. Voluntas domini e gli inquilini-coloni sotto Commodo e Pertinace // Quaderni Catanesi. Vol. 8. 1986. P. 268 n. 9.
  • 19Cic. part. orat. 37, 130: Quae autem scripta non sunt, ea aut consuetudine aut conventis hominum et quasi consensu obtinentur, atque etiam hoc in primis, ut nostros mores legesque tueamur quodammodo naturali iure praescriptum est (. Cic. Rhet. ad Her. 2, 13, 19: Consuetudine ius est id quod sine lege aeque ac si legitimum sit usitatum est).
  • 20Dig. 1. 3. 35: Sed et ea, quae longa consuetudine comprobata sunt ac per annos plurimos observata, velut tacita civium conventio non minus quam ea quae scripta sunt iura servantur (. Paul. 7 ad Sabin. Dig. 1. 3. 36: Immo magnae auctoritatis hoc ius habetur, quod in tantum probatum est, ut non fuerit necesse scripto id comprehendere). . Schmiedel B. Consuetudo im klassischen und nachklassischen römischen Recht. Graz-Köln, 1966; Norr D. Divisio et partitio, Bemerkungen zur römischen Rechtsquellenlehre und zur antiken Wissenschaftstheorie. Berlin, 1972, 14 ff.; Soraci. Voluntas domini. P. 298 n. 55.
  • 21CJ. 11, 48, 5  365: domini praediorum id quod terra praestata accipiant, pecuniam non requirant, quam rustici optare non audent, nisi consuetudo praedii hoc exigat. . Vera D. Enfiteusi, colonato e trasformazioni agrarie nellAfrica Proconsolare // LAfrica romana. Vol. 8. 1987. P. 274 n. 28.
  • 22: Giliberti G. Servus quasi colonus, Forme non tradizionali di organizzazzione del lavoro nella societa romana. Napoli, 1981. P. 95113; de Neeve P. W. Colonus. Private Farn-Tenancy im Roman Italy during the Republic and the Early Principate. Amsterdam, 1984. P. 170.
  • 23Dig. 30, 112: Si quis inquilinos sine praediis, quibus adhaerent, legaverit: inutile est legatum.
  • 24Beaudouin E. Les grands domaines dans lEmpire Romain // NRHDFE. T. 21. 1897. P. 697 n. 1; Johne K.-P. Kohn J. Weber V. Die Kolonen in Italien und den westlichen Provinzen des Römischen Reiches. Berlin, 1983. S. 95 f.; Mazza M. Terra e forme di dipendenza nellimpero romano // Terre et paysans dependants dans les societes antiques: Colloque Besancon 1974. Paris, 1979. P. 471; Krause J.-U. Spätantike Patronatsformen im Westen des Römischen Reiches. München, 1987. S. 177 Anm. 118, 119.
  • 25Rosafio. Dalla locazione al colonato. P. 264265.
  • 26 Dig. 50, 15, 4, 8 . (Verr. 3, 22, 55). . , , , , , , . . , , ( , ) , . , (   . Dig. 50, 15, 4), , , lex Hieronica. . Schulten A. Die lex Manciana, Eine afrikanische Domanenordnung // Abhandl. d. König. Ges. d. Wiss. zu Göttingen, Phil. Hist. Kl. n. F. 3. 1897. S. 1819; Rostowzew M. Studien zur Geschichte des römischen Kolonats. Leipzig-Berlin, 1910. S. 227 ff.; Jones A. H. M. Taxation in Antiquity // The Roman Economy, Studies in Roman economic and administrative History. Ed. P. Brunt. Oxford, 1974. P. 175; Marcone A. La Sicilia tra ellenismo e romanizzazione (IIII sec. a. C.) // Studi Ellenistici II. Pisa, 1987. P. 163179.
  • 27CJ. 11, 48, 8  371, . Sirks. Op. cit. P. 362364. IV., Rosafio (Dalla locazione al colonato. P. 266), . V. 30- longi temporis praescriptio .
  • 28 , ipsi , : Garnsey P. Non-Slave Labour in the Roman World // Non Slave Labour in the Graeco-Roman World. Ed. by P. Garnsey. Cambridge, 1980. P. 36.
  • 29Lo Cascio E. Obaerarii (obaerati): la nozione della dipendenza in Varrone // Index. Bd. 11 1982). P. 265284.
  • 30Dig. 19, 2, 25, 6: Gaius libro decimo ad edictum provinciale.
  • 31 : de Neewe P. Colon et colon partiaire // Mnemosyne. Vol. 37. 1984. P. 125142; Rosafio. Coloni imperiali. P. 452.
  • 32Dig. 33, 7, 20, 1.
  • 33Dig. 33, 7, 18, 4.
  • 34Carrie J.-M. Diocletien et la fiscalite // Antiquite Tardive. T. 2. 1994. P. 3364.
  • 35Jones. Studies P. 164165; Ermatinger. J. W. The Economic Reforms of Diocletian. Ann Arbor, 1988. P. 88 f.
  • 36W. Goffart W. Caput and colonate: Towards a History of Late Roman Taxation // The Phoenix, Suppl. Vol. 12. Toronto, 1974. P. 8 ff.
  • 37Dig. 50, 15, 3; 4.
  • 38Dig. 50, 15, 8, 7.
  • 39 , capitatio . A. C. Johnson und L. C. West (Byzantine Egypte: economic studies. Princeton, 1949. P. 259 f.) . : Ermatinger. The Economic Reforms of Diocletian. P. 96 f.
  • 40Jones. Capitatio and iugatio // Studies P. 280292; Gera G. Giglio S. La tasazione del senatori nel Tardo impero Romano. Roma, 1984,. P. 923.
  • 41 iugatio capitatio humana atque animalium (CTh. 11, 20, 6  430). Fustel de Coulanges. Op. cit. P. 76 s.; Segre A. Studies in Byzantine Economy: Iugatio and Capitatio // Traditio. Vol. 3. 1945. P. 115116; Jones. Studies P. 170173.
  • 42Jones. Studies P. 285286.
  • 43Jones. Studies P. 290; Carrie. Diocletien et la fiscalite. P. 43 s.
  • 44Segre. Studies in Byzantine Economy. P. 114 f
  • 45 (Sirks. Op. cit. P. 339) , . Sirks C. 11. 48. 20  529, , , : . , , . coloni cuiuscumque condicionis contra dominos terrae declamaverint super hoc ipso dubitantes, utrum is terrae dominus est nec ne.   reditus und functiones  . (functiones) . : (3) Et si quidem coloni more solito eas defendant, ipsi maneant in pristina consuetudine, nullo praeiudicio dominis generando, qui et quiescentibus colonis et non contradicentibus ad publicum tributarias functiones minime inferebant. : (4) Sin autem moris erat dominos totam summam accipere et ex ea partem quidem in publicas vetere functiones, partem autem in suos reditus habere, tunc, si quidem fideiussor a colonis detur, eundem fideiussorem dominis sine praeiudicio litis tantam summum inferre, quantam tributa publica faciunt, ut a dominis publicis rationibus persolvetur: nullo ex hoc colonis praeiudicio generando.

    CTh. 11, 1, 14 = CJ. 11, 48, 4  366/371, . , . : Penes quos fundorum dominia sunt, pro his colonis originalibus quos in locis isdem censos esse constabit, vel per se vel per actores proprios recepta compulsionis sollicitudine implenda munia functionis agnoscant. , possessores, - , . : Sane quibus terrarum erit quantulacumque possessio, qui in suis conscripti locis proprio nomine libris censualibus detinentur, ab huius praecepti communione discernimus: eos enim convenit propriae commissos mediocritati annonarias functiones sub solito exactore cognoscere. : CJ. 11, 48, 7  371; CJ. 11, 48, 8  371; CTh. 11, 1, 26  399.
  • 46. CTh. 11, 7, 1  319 CTh. 10, 12, 2  368/373.
  • 47CTh. 13, 10, 3  357; CJ. 11, 48, 7  371.
  • 48Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 5859; Flucht der Bauern S. 147155.
  • 49Rostowzew. StudienS. 205213; Braunert H. IDIA. Studien zur Bevölkerungsgeschichte des ptolemäischen und römischen Ägypten // JJP. Bd. 910. 19551956. S. 228231; Thomas J. D. A Petition to the Prefect of Egypt and Related Imperial Edicts // JEA. Vol. 61. 1975. P. 201221.
  • 50Rostowzew. Studien S. 212; 218.
  • 51P. Lond. III, 904 = Wilcken Chr. 202 = Jur. Pap. 2a = Abbot-Johson 168 = Sel. Pap. II, 220 = Smallwood II, 459; Rostowzew. Studien S. 209211.
  • 52Thomas. Op. cit. P. 215.
  • 53Braunert. Op. cit. S. 228231; . Thomas. Op. cit. P. 216.
  • 54Braunert. Op. cit. S. 293.
  • 55BGU II, 372 = Wilcken Chr. 19 (P. Fayum 24, Col. I, 914); BGU I, 159 = Wilcken Chr. 408, 57; JEA 61 (1975) 201202, l. 123 = P. Oxy. 3364. (JEA 55 (1969) 188 f. = P. Westmist. Coll. 3  200/201) 25 demosioi georgoi, 207. (SB I, 4284 = P. Cattoni 2).
  • 56Thomas. Op. cit. P. 215. not. 21.
  • 57JEA 61 (1975) 201.
  • 58Thomas. Op. cit. P. 215218.
  • 59Mircovic. Flucht der Bauern S. 153154.
  • 60P. Giss. I, 40 II. z. 1529 = Mitteis Chr. 427. = Wilcken Chr. 22 = ESAR 2, 255215. . Rostowzew. Studien S. 210211.
  • 61Rostowzew. Studien S. 211.
  • 62. Apoktrimata. Decisiones of Septimius Severus. Ed. W. L. Westermann, H. A. Schiller. New York, 1954. P. 2730.
  • 63Mircovic. Flucht der Bauern S. 153. IIII. , .   -, (CIL VIII, 10570/14464 = ILS 6870 = FIRA I, 495498 N 103 = Flach Chiron 8 (1978) 489491 = Johne, Kohn, Weber 399400 Nr 72; CIL VIII 144428 = Johne, Kohn, Weber 339340; Dittenberger Syll. 888; OGIS II, 519). , , . -, , . -, , . , , (. Alston R. Violence and social control in Roman Egypt // Proceedings of the 20 Congr. Int. of Papyrologists (1992). Copenhagen, 1994. P. 517521). , , , - , .
  • 64Norr D. Imperium und Polis in der hohen Prinzipatzeit. München, 1966; Millar F. Empire and city, Augustus to Julian: obligations, excuses and status // JRS. Vol. 73. 1983. P. 7696.
  • 65OGIS II, 669 = JEA 61 (1975) 203, l. 4445.
  • 66Cic. in Verr. 3, 22, 55.
  • 67Pritchard R. T. Cicero and the lex Hieronica // Historia. Bd. 19. 1970. S. 352368, besond. 356357.
  • 68 , 199/200., 215. , constitutiones generales.
  • 69 (Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 59) , CTh. 10, 12, 2  368? (3), . Si vagum petatur mancipium , servi vagi. . , , . , , . - (, ) , , . , , , . - , - , , . , , . , , , , .

    : 1) , ,   tributarii et coloni; 2) plebei vel liberi, vielleicht, liberi coloni. , plebeius vel liberis liberi coloni . , , . , , , . , , , .
  • 70Mircovic. Flucht der Bauern S. 148.
  • 71Thomas. Op. cit. P. 215
  • 72. P. Thead. 1617 = P. Sakaon 44  332; TAPhA 1973, 340; Jones. Studies P. 298.
  • 73Saumagne Ch. Du role de lorigo et du census dans la formation du colonat romain // Byzantion. T. 12. 1937. P. 487581 = Les cahiers de Tunisie, Revue de sciences humaines. T. 3740. 1962. P. 115205; 135; Pallasse M. Orient et Occident a propos de colonat romain au Bas-Empire. Lyon, 1950. P. 30 n. 47; Goffart. Caput and colonate. P. 71 f.; . Rosafio. Dalla locazione al colonato. P. 268; Coloni imperiali. P. 454.
  • 74Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 60.
  • 75Ibid. P. 6063.
  • 76Fustel de Coulanges 5 ss.
  • 77Clausing R. The Roman Colonate. New York, 1925. P. 150 ff.; Carrie (. 1); Marcone A. Il Colonato Tardoantico nella storiografia moderna (da Fustel de Coulanges ai nostri giorni). Como, 1988. P. 19 ss.
  • 78Gilliberti. Op. cit. P. 67.
  • 79M. Fabi Quintiliani Institutio oratoria 7, 3, 2627. servus und addictus (. Mircovic. Colonus iuris alieni. P. 64). , , condicio.
  • 80Reggi E. Liber homo bono fide serviens. Milano, 1958; Gilliberti. Op. cit. P. 6573.
  • 81CJ. 11, 48, 8  371.
  • 82CJ. 11, 51, 1  386.
  • 83CJ. 11, 50, 2  396.
  • 84Condicio colonaria: CJ. 2, 4, 43  530: super servili vel adscripticia condicione; CJ. 11, 48, 22  531: adscripticiam condicionem; CJ. 11, 48, 23  531/4: adscripticia condicioni; deteriore condicio; colonaria condicione; CJ. 11, 48, 24  534: adscripticiae condicionis maculas; Nov. Just. App. 6  552: ad colonatus condicionem. fortuna und tuxee colonaria: CJ. 11, 48, 21  530; CJ. 11, 48, 22  531; CJ. 6, 4, 4, 3  531; Nov. Just. 22, 8; 10  536; Nov. Just. 54 pr.  537; Nov. Just. 90, 6  539; Nov. Just. 123, 4  546. . Fikhman I. F. De nouveau sur le colonat du Bas Empire // Miscellanea Papyrologica XIX. Firenze, 1990. P. 64.
  • 85CJ. 11, 63, 4  386: ad avitas condiciones et propria iura revocentur; CJ. 11, 52, 1  393: (coloni) condicione videantur ingenui; CJ. 11, 50, 2  396: (coloni =) debito condicionis obnoxii; CTh. 4, 23, 1 = CJ. 11, 48, 14  400: necessitatem condicionis propriae declinare temptaverint; Nov. Val. 35, 3  452: colonus fugitivus vinculum debitae condicionis evadat; condicio coloni = iugum natalium; cfr. interpretatio: ad condicionem propriam revocetur  debitam condicionem.
  • 86CJ. 1, 12, 6, 5  466: ad locum statumque proprium.
  • 87CTh. 5, 17, 1  332.
  • 88CJ. 11, 48, 6  366.
  • 89CJ. 11, 53, 1  371: nomine et titulo colonorum , , .
  • 90CJ. 11, 52, 1  393: (colonus) originario iure teneatur; CJ. 11, 48, 13  400: (colonus) ad originem pertinet vindicandum; CTh. 5, 18, 1  419: loca, cui natus est; Nov. Val. 35  452: (6) iugum natalium declinantes; (18) originis iure et titulo revocari. . De Dominicis M. A proposito di due leggi Bizantine sul colonato nelle regioni Africane // Iura. Vol. 14. 1963. P. 140  142.
  • 91CTh. 13, 10, 3  357: Si quis praedium vendere voluerit vel donare, retinere sibi transferendos ab alia loca colonos privata pactione non possit. Qui enim colonos utiles credunt, aut cum praediis eos tenere debent aut profuturos aliis derelinquere, si opsi sibi praedia prodesse desperant.
  • 92CJ. 11, 68, 3  365.
  • 93CJ. 11, 53, 1  371; 11, 48, 7  371.
  • 94CJ. 11, 64, 1  386.
  • 95CJ. 11, 63, 4  386.
  • 96CTh. 10, 20, 10 = CJ. 11, 8, 7  380; CTh. 5, 18, 1  419.
  • 97CJ. 11, 52, 1  393. Vgl. in CTh. 10, 20, 10 = CJ. 11, 8, 7  380 -, originaria possessionis, iuri agrorum debitas persona.
  • 98Sirks. Op. cit. P. 344 n. 43; . Saumagne. Op. cit. 1937. P. 505512.
  • 99CJ. 11, 52, 1  393: servi tamen terrae ipsius, cui nati sunt, existimentur; CJ. 11, 48, 15  414: glebis inhaerere; CTh. 5, 18, 1  419: ad solum genitale; solo, cui debebantur; CJ. 11, 48, 21  530: adscripticium cum terra dominio suo expellere; CJ. 11, 48, 22, 5  531: [colonus] in agrum remanet; CJ. 11, 48, 23 pr.  531/4: inhaereat terrae; terram, quae ab initio adscripticios habebat, suis quodammodo membris defraudari.
  • 100CTh. 11, 1, 14 = CJ. 11, 48, 4  366/371: hi, penes quos fundorum dominia sunt  colonis originalibus, quos in locis eisdem censitos esse
  • 101CJ. 11, 51, 1  386.
  • 102CJ. 11, 52, 1  393: Possessor eorum iure utatur et patroni sollicitudine et domini potestate.
  • 103CJ. 11, 48, 11  396.
  • 104CTh. 12, 1, 50  362; CTh. 5, 19, 1  365; CJ. 11, 52, 1  393; CJ. 11, 50, 2  396.
  • 105CJ. 11, 48, 18  426.
  • 106Augustin. De civ. Dei 10, 1, 2 in Anm. 201.
  • 107Nov. Val. 35, 6  452: in eorum iure et dominio, apud quos creati sunt vel creantur, colonario nomine; Nov. Sev. 2  465: agnationum eorum ad eos dominos pertinere, quorum inquilinus vel colonus fuisse constiterit.
  • 108CJ. 11, 48, 21  530; vgl. Nov. Just. 80, 2  539: agricolae aliqui sub dominis constitui sunt; Nov. Just. 156, 1: in potestate.
  • 109CTh. 5, 17, 1  332 und CTh. 5, 17, 2 = CJ. 11, 64, 2  386.
  • 110CTh. 4, 23, 1 = CJ. 11, 48, 14  400: coloni quos bona fide quisque possidet; causam originis et proprietatis agitari; CTh. 5, 6, 3  409: non proprios colonos; CTh. 5, 18, 1  419: [colonos] de cuius proprietate certatur. . Sulp. Sever. Ep. app. 6 (CSEL 1, 254  256); Krause. Op. cit. S. 95 Anm. 49.
  • 111CJ. 1, 12, 5  466.
  • 112Saumagne. Op. cit. (1962) P. 137138.
  • 113 - . : liber, qui suas operas in servitutem pro pecunia qua debet dat nexus vocatur (l. l. 7, 107). 396. coloni censibus adscripti liberi ab his quibus eos tributa subiectos non faciunt (CJ. 11, 50, 2).
  • 114 , : coloni, qui condicionem debent genitali solo, propter agriculturam sub dominio possessorum (De civ. Dei 10, 1, 2). . Cracco Ruggini L. Coloni e inquilini: miseri et egeni homines? // AARC. Vol. 8. 1990. P. 205.
  • 115Gaius, 4, 153: licet is nostro iuri subiectus non sit, qualis est colonus et inquilinus.
  • 116 . CTh. 5, 17, 1  332 , officia, quae liberis congruunt. CJ. 11, 53, 1  371 libertis liberi coloni. liberi coloni , . (Carrie. Un roman des origines. P. 221) , . liberi coloni coloni liberi, adscripticii VVI. . (Sirks. Op. cit. P. 349; 354 ff.).
  • 117CJ. 11, 51, 1  386.
  • 118CTh. 14, 18, 1  382.
  • 119CJ. 11, 52, 1  393.
  • 120CJ. 11, 50, 2  396.
  • 121CTh. 5, 18, 1 (4)  419.
  • 122Nov. Val. 23, 3; 4  447.
  • 123Nov. Val. 31 pr.  451.
  • 124Nov. Val. 31, 5  451.
  • 125Nov. Val. 10, 3  441: omnis ubique census, qui non personarum est, sed agrorum.
  • 126CJ. 1, 12, 5  466.
  • 127CTh. 12, 19, 1 = CJ. 11, 66, 6  400; CTh. 5, 18, 1  419; CJ. 11, 49, 19; CJ. 11, 69, 1.
  • 128Johne, Kohn, Weber. Op. cit. S. 23.
  • 129CJ. 4, 21, 19  529: coloni sibi iniquam forte libertatem vindicantes.
  • 130CJ. 11, 52, 1  393: servi terrae ipsius; CJ. 11, 50, 2  396: coloni annuis functionibus et debito condicionis obnoxii sunt, paene est, ut quadam debiti servitute videantur adstricti; CTh. 8, 2, 5 = CJ. 10, 71, 3  401: [colonus] obnoxius servituti; Nov. Val. 31, 1  451: vindicet iure colonario serviturum.
  • 131Nov. Sev. 2  465; . CTh. 4, 12, 6  366; CTh. 10, 10, 25  408; Nov. Val. 27, 2  449; Nov. Val. 33  451; Gregor. Magn. Ep. 6, 12  595; 9, 107  599.
  • 132. CTh. 14, 18, 1 = CJ. 11, 26, 1  382 Nov. Val. 31, 6  451.
  • 133CTh. 5, 6, 3  409.
  • 134Nov. Maior. 7, 2  458: ne materni sanguinis vilitate splendor ordinum polluatur.
  • 135 personae sui iuris : CJ. 11, 50, 1  325; CTh. 2, 1, 1  349; CJ. 3, 26, 8  355; CTh. 10, 4, 3  370?; CJ. 11, 50, 2  396; CJ. 11, 48, 20  529; CJ. 4, 21, 19  529; Nov. Just. 80  539. dominus libertini familiares  personae subditae  .
  • 136Sirks. Op. cit. P. 351.
  • 137CJ. 11, 48, 21  530; Sidon. Apoll. Ep. 5, 19.
  • 138 V.: 16, 5, 54  414; 5, 18, 1  419; 5, 3, 1  434; Nov. Val. 27, 4  449; 35, 6  452; interpretatio CTh. 5, 19, 1  365.   IV.: 11, 48, 8  371; 11, 52, 1  393?; 11, 50, 2  396; 1, 3, 20  434; 1, 2, 14, 1  470; 11, 49, 19  491/517; Nov. Just. 128, 8  545; 162, 2  539. IV. .
  • 139CTh. 12, 1, 33  342; CTh. 11, 1, 14 = CJ. 11, 48, 4  366/371.
  • 140CIL VIII, 26416 = Flach (1982) 450  451. . Vera D. Enfiteusi, colonato e trasformazioni agrarie nellAfrica Proconsolare // LAfrica romana. Vol. 8. 1987. P. 270 s.
  • 141CIL VIII, 25902: eis eos agros qui subsiciva sunt excolere permittitur lege Manciana ita ut eas qui excoluerit usum proprium habeat. . Kolendo J. Le colonat en Afrique sous le Haut-Empire. Paris, 1976. P. 50 ff.
  • 142 CJ. 11, 64, 1  319.
  • 143Tablettes Albertini, Actes prives de l epoque vandale (fin du V-e siecle). Vol. 1  2. Paris, 1952.
  • 144Albertario E. Libera administratio peculii. Studio di Diritto Romano. Vol. primo: Persone e familia. Milano, 1933. P. 137156.
  • 145Eibach. Op. cit. S. 25; 29; Krause. Op. cit. S. 96.
  • 146Goffart. Op. cit. P. 77 n. 34; Krause. Op. cit. S. 96 Anm. 59.
  • 147CJ. 7, 30, 1  226; 32, 5-Diocl.; CTh. 4, 22, 1 = CJ. 8, 5, 1  326; CTh. 5, 19, 1  365; CJ. 7, 38, 2  387; CTh. 2, 30, 2 = CJ. 8, 15, 8  422; CJ. 11, 48, 17  422.
  • 148Dig. 10, 3, 7, 11; 19, 1, 13, 20; 19, 2, 25, 1; 19, 2, 33; 19, 2, 35; 19, 2, 60, 1; 39, 2, 9, 5; 41, 2, 25, 1; 41, 2, 30, 5; 41, 2, 37; 41, 2, 40, 1; 41, 2, 44, 2; 41, 3, 45; 41, 3, 31, 3; 43, 16, 1, 22; 43, 19, 3, 4; 43, 26, 6, 2; CJ. 7, 30, 1  226.
  • 149Clausing. Op. cit. P. 20; Schrot G. Die historische Stellung der glebae adscriptio des Kaisers Constantin von Jahre 332 u. Z. // Wiss. Zeitschrift der Ernst-Moritz-Arndt Univ. Greifswald 2/3. Bd. 14. 1965. S. 210; Gunther R. Coloni liberi und coloni originarii, Einige Bemerkungen zum spätantiken Kolonat // Klio. Bd. 49. 1967. S. 267; Brockmeyer N. Arbeitsorganisation und ökonomisches Denken in der Gutswirtschaft des römischen Reiches. Diss. Bochum, 1968. S. 216; Held W. Die Vertiefung der allgemeinen Kriese im Westen des römischen Reiches, Studien über die sozialökonomischen Verhältnisse am Ende des 3. und in der ersten Hälfte des 4. Jahrhunderts. Berlin, 1974. S. 100.
  • 150CJ. 5, 3, 1 = CJ. 1, 3, 20  434; interpretatio CTh. 5, 19, 1  365. : CTh. 5, 18, 1  419; Nov. Val. 27, 4  449; 35, 6  452; CJ. 1, 12, 6, 5  466; 11, 48, 23, 2  531/4; cfr. CJ. 1, 2, 14  470.
  • 151Nov. Val. 29, 1; 36, 8.
  • 152AE 1903 N 140.
  • 153Isidor. Hisp. Etym. 5, 25, 4  5: Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium proprie minorum est personarum sive servorum. Nam peculium est quod pater vel dominus filium suum vel servum pro suo tractare patitur.
  • 154Krause. Op. cit. S. 96 Anm. 58; . Clausing. Op. cit. P. 20; Pallasse. Op. cit. P. 86.
  • 155CTh. 16, 5, 54  414.
  • 156CTh. 2, 31, 1; 32, 1 = CJ. 5, 26, 13  422.
  • 157Just. Instit. 1, 3 pr; Dig. 1, 5, 3.
  • 158Isidor. Hisp. Etym. 10, 53: Colonus a colonia vel ad agro colendo dictus. 9, 36: Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni iuris privatae.
  • 159CJ. 11, 50, 2  396.
  • 160Nov. Just. 128, 14  545.
  • 161Eibach. Op. cit. S. 57; Carrie. Un roman des origines P. 206  208; Krause. Op. cit. S. 94 Anm. 39; Sirks. Op. cit. P. 351, 354 f.
  • 162CJ. 6, 4, 2  367; 7, 38, 1  367; 11, 53, 1  371.
  • 163Serrigny D. Droit public et administratif romain. Paris, 1862. P. 386426; Guarino A. Spartaco. Napoli, 1979. P. 114; Giliberti. Op. cit. P. 2021.
  • 164Tituli ex corpore Ulpiani 1, 16 (FIRA 1, 264): Qui tantum in bonis, non etiam ex iure Quiritium servum habet, manumittendo Latinum facit. In bonis tantum alicuius servus est velut hoc modo, si civis Romanus a cive Romano servum emerit, isque traditus ei sit neque tamen mancipatus ei neque in iure cessus neque ab ipso anno possessus sit: nam quamdiu horum quid fiat, is servus in bonis quidem emptoris est, ex iure Quiritium autem venditoris est.
  • 165CTh. 10, 1, 2  319; CTh. 3, 32, 1  322 (325); CTh. 3, 30, 3 = CJ. 5, 37, 22  326; CTh. 11, 3, 2  327; CTh. 7, 1, 3 = CJ. 12, 35, 10  349; CJ. 11, 48, 7  371.
  • 166 , , , St. Melania, V. 8000 (Gerontius Vita Melaniae lat. 10, 18; gr. 11, 18; Palladius Historia Lausiaca 61, 5). . Papa Gregorius Magnus (Ep. 4, 21), -, , iure originarii: Hi vero qui in possessionibus eorum sunt, licet et ipsi ex legum districtione sint liberi, tamen qua colendis terris eorum diutius adhaeserunt, utpote condicionem loci debentes, ad colendo quae consueverant rura permaneant, pensiones praedictis viris praebeant, cuncta quae de colonis vel originariis iura praecipiunt peragant.
  • 167CTh. 4, 12, 3  320. spurii Latini fortuna media, tertium genus hominum, .
  • 168Salv. Mass. ad eccl. 3, 7, 34: Ita ergo et tu religiosus filios tuos quasi Latinos iubes esse libertos, ut vivant scilicet quasi ingenui et moriantur ut servi, et iuri fratrum suorum quasi per vinculum Latinae libertatis adstricti, etiamsi videntur arbitrii sui esse, dum vivunt, quasi sub illorum tamen positi potestate moriantur. . Ulp. de iure fisci 13a; Gai. Instit. 3, 56; Just. Instit. 3, 7, 4.
  • 169Gaius 3, 56: bona eorum proinde ad manumissores pertinerent, itaque iure quodam modo peculii bona Latinorum ad manumissores ea lege pertinent; 58: Latinorum autem bona tamquam peculia servorum etiam ad extraneos heredes pertinent.
  • 170CJ. 7, 6, 1 pr.  531: imperfecta latinorum libertas et quasi per satyram inducta.
  • 171. Tituli ex corpore Ulpiani 20, 14 (FIRA 1, 284) CJ. 11, 50, 2  396.
  • 172CJ. 11, 48, 19; Nov. Just. 162, 2  539; Nov. Justin. 2  570. coloni liberi , peculium, , , , (Eibach. Op. cit. S. 115116). Nov. Just. 162, 2: Itaque non concedimus iis facultatem praedium relinquendi et ad alia se vertendi; sed si qui omnino in praedio aliquo nati sint, si quidem ex adscripticia matre, maniffestum est utique eos adscripticios futuros esse, sin ex libera matre, manebit quidem liberi et quae ab iis acquisita sunt penes ipsos erunt nec peculium fiet dominorum, nec tamen ex praedio egredientur, sed hoc colent, neque licebit iis hoc relinquere atque alia obire aliena, nisi forte domini facti sint propriae alicuius possessionis, quae sufficiat ad eos in ipsa occupandos nec alia quoque etiam colere permittat, atque in illam transmigrarint. Alioqui omnibus modis ut maneant in praedio sancimus, liberi quidem constituti, incolatu autem detenti. CJ. 11, 48, 21  530, , . , (membra) . , ius colonatus, .
  • 173 , -institor (Gaius 4, 71; Dig. 14, 3, 1; 11, 2; 5; 6; Paul. Sent. 1, 4, 5; 2, 8, 12). , . , : scientiam hic eam accipimus, quae habet et voluntatem, sed ut ego puto, non voluntatem, sed patientiam: non enim velle debet dominus, sed non nolle (Dig. 14, 4, 1, 3). , libera administratio peculii (Albertario. Op. cit. P. 137 ff.), (Dig. 19, 2, 14).
  • 174 : iubemus in omnibus litigiis iam motis et pendentibus seu postea super servili vel adscripticia condicione movendis transactiones celebrandas vel iam celebratas, si non alio iuri cognito modo eas vacillare contigerit, vires suas obtinere nec ob videri tenorem earum titubare, quod pro condicione servili vel adscripticia confectae sint (CJ. 2, 4, 43  500). , . , , . . , , (CJ. 11, 48, 19).
  • 175CTh. 12, 1, 33  342; CTh. 5, 19, 1  365; CTh. 11, 1, 14 = CJ. 11, 48, 4  366/371; CTh. 5, 16, 34  CJ. 11, 68, 5  425; CJ. 11, 48, 20  529; Nov. Just. 24  536; 128, 14  545; Paul. Pell. 516  535; Pallad. I, 6, 6.
  • 176Zachariae von Lingenthal K. Geschichte des griechisch römischen Rechts. Berlin, 1892. S. 224; Bolkestein H. De colonatu romano ejusque origine. Amsteloduni, 1906. P. 48 f.; Clausing. Op. cit. P. 20; De Robertis F. M. Laboro e laboratori nel mondo romano. Bari, 1963. P. 404; Krause. Op. cit. S. 176177.
  • 177CTh. 12, 1, 33  342; CTh. 11, 1, 14 = CJ. 11, 48, 4  366/371.
  • 178CTh. 5, 19, 1  365; Paul. Pell. 516 ff., 535 ff.
  • 179CTh. 5, 16, 34-CJ. 11, 68, 6  425.
  • 180CJ. 11, 48, 20  529.
  • 181Nov. Just. 24  536.
  • 182Nov. Just. 128, 14  545.
  • 183Dig. 14, 4, 1, 3.
  • 184CJ. 4, 26, 12  Diocl.; 13  422.
  • 185 : CJ. 4, 13, 5; 26, 12; CTh. 2, 30, 2/31, 1/32, 1  422.
  • 1262418700 1263478443 1264888883 1265315248 1265365741 1265372206

    , .