| | |
. .

,
, 57 1996. .

, , , . , ,   , . . , , .

, , - . (, ), . . ,   VI . . . . , , , , , . , , , , , .

, , . . , . , , . . , , . , - , : , , () , , , (Lyd. De magistr. 1. praef.). , , ( ), - . ,   : , , , , , , 1.

.   , . : , . , 2, , .

: , ( , ). () , , . , , , paenula, (paenula , . . , tegere, ) - ( , ). , , , , . : , , , . solium solidum. . . , , 8. 12 , , . , , , , ( jubae, tufae - ) vexilla, . . ( flammula ), .

. , . , , , . , , : SOLIUM , , ; (solidum). 3.

, , , , . , - . , . , -, , 4. , , () . , . , , solidum sella ( solium solidum) 5.

, 6. (Rom. 26), , , , :   , : , , , , , - , , , -  7. , - . , - , , .   , , , . . , , - (pax deorum), . ,   .   , , , 8. , , . , . 9, , , .

-. , . , . , - 10. , . , , , , , . (III. 61. 12): , , , , , . , , , , , , . ,   . , , , . (2) , 12 , . -, , , , 12 , 12 , . , , . 11 12. , , . , - , . (Macr. Sat. I. 6. 7): , , , ,   . , , , , . (, , ), , , , , , . , , .

, , , ,  , , , , . , , ; ,   , . , . , , , , , , . , , . , , , , .

, 17 -. , . , , gentem togatam. : ,   , , , . 13. , .

, , . . :   Gabinus cinctus  , , , - , . , ,   ; , (   . .). , , , , , ; , , , 14.

- , . , mullei , 15. , , .

, . (III. 61. 1), . , 16. , . 509 . . . . , . 17. , . ,   , , 18. , , 19. , , : : , , , , - . , (pilleus) , , . : (), , , , 20.

, . , , lituus. 21, . : Lituus  , , ( ) [ lituus  , 22. , , . , , . (Dionys. 3. 61. 1) . . , , . , . , , , , . 23, , lituus . lis, litis  , litare  , . , , , 24.

. (Dionys. II. 29. 1): , , () , , , , , , , , 12 , , , , . . (Plut. Rom. 26): , , , . , , . , ; , , . - ligare, alligare  , (bacillum), , . ,   , , : ,   . , (bacilla) , , , , , , .

, sella curulis, . , ,   , . , . , , , , .

, , . vexilla  - . (Ad Aen. 8. 1)25.

, . . . , , , . , , , 26. (De mag. I. 1617): , , 100, , , , ,   , . conscripti, ( patres conscripti) 17. : , ; - , ( laticlaviae,   atrabaticae - , atrum). paragodai, , , , , ( manicae). paragaudoi. paragaudes  , , . , , , , , , , , , , , , - . campagus, campus, . , . , campagus . 18. ( ), , , , . , . burichallia - , , .

, : () , , . , . , , , . , :


, ,
, ,
, , 
: , !27

, , - , . , , , , 28. , . I . . . , , 29. , , , 30. (, ), II . . .31. , . , I . . .32 , . . , . , 33, - .

, , . - , , , . , , , (VII. 192), , . , 34. , lunula - . (Mens. I. 19): ( ) , uparcos () ,   poliarcos (), astudikhn . -, . , C, 100 , ; () . , , (Mulleos, P. 120 L.) , , , , 35. , , .

, , , . pedarii, . (3. 18): 1. , , , 3. , , . , , , . , ; , , . , , 36.

curulis currus (). : , 37. , ,   ,   . , , , , , , , , . . (Polyb. VI. 5354): , - , , , ; . , , , , , , - , . , , , . , . , . , . - , , , . , ,   , , , , . , , , , . , .

- , , , - . , , . , , . , .

, , . , 509 . . . ( ), . , , . , , , , . 12 , -, . (2. 34. 2), . , , , , , 38. , . , . , 39. , , . , , , 40.

, , . . , , , . . , 41, 42. , (Dionys. II. 34. 3). 43.

, , , . . , , , . , , . , (De mens. IV. 46): , , , . , , .

, , 44, , , . , . , , . , 45. , 46 . , 47,   48.

. , , . , , , (App. Mitr. 117). .

, . 509 . . . (3. 62. 12): () , , , 12 , , , , , ( ). ,   , . (), . , , .

, , ,   (IV. 74. 12): , , , , , - , ( , , ) , ; , . , , , , , , 12 , , .

, , . , , , : , . , 49.

(I. 32): , (  . .) colobi (   . .), ( , colobi  ), ( aluta , alumen) ( mappa faciola, facies) . , , ( , , ) ( sella).

, , . mappa . mappa . , faciola facies , .

, . , , . 50. , 51. , , 52. , , , , , , , , 53.

. . , , . . (De mag. I. 36) : , , : 12 , , sella, , . (10. 24. 2), 24 . , 12 , 2454. , , 55.

, 367 . . . . -, 56.

, , 57. , , 58. , ,   ,  . , , 59.

. , , , 60.   lustrum  , . , 61. , , , . . , . , , 62.

. , . (R. q. 81) : ?

, ? , , , , , ; , , - , , , , . : , , , , . , , , , : , .

, , , , , , . , , , ; , , , , . , . , . , , , , , , ; , , .

, - . , , vernaculi subsellia, , , 63. , .

, . , , , , , , . , , 494 . . ., . - , , .

, . . , . - . , , , , . , . . , , , .   ,   . , , , . , , , . VIV . . . . , , .

, , . , , , , , , . , , ratio. , , , , , . , , , , . , , , , . , . , , , , . , , , .


  • 1Cic. De dom. 1. 1: Cum multa divinitus, pontifices, a maioribus nostris inventa atque instituta sunt, tum nihil praeclarius, quam quod eosdem et religionibus deorum immortalium et summae rei publicae praeesse voluerunt
  • 2.: . . :  // . ., 1994. . 20 .
  • 3Serv. Ad Aen. I. 506: SOLIO solium proprie est armarium uno ligno factum, in quo reges sedebant propter tutelam corporis sui, dictum quasi solidum. modo iam abusive sellam regalem intellegimus (. VII. 169).
  • 4 . . ( . . . ). ., 1988. . 438 .; . : . .  // . . 13 .; ,  // . . 1. ., 1980. . 398406.
  • 5Fest. P. 470 L.: Solida sella ad, iubetur, cum mane surg[ens auspicandi gratia evigi]lavit, quod antiqui expres[s]e, riore parte excavat[as ad auspiciorum usum fa]ciebant sedes.
  • 6Aen. VII. 612613:


    , -
    , ,
    ,
  • 7Serv. Ad Aen. VII. 612: IPSE QUIRINALI TRABEA Suetonius in libro de genere vestium dicit tria genere esse trabearum: unum dis sacratum, quod est tantum de purpura; aliud regum, quod est purpureum, habet tamen album aliquid; tertium augurale de purpura et cocco. Quirinali ergo regali.
  • 8  .: . .  // . ., 1994. . 132 .
  • 9Plin. N. H. IX. 136: , , () 腻 (Purpurae usum Romae semper fuisse video, sed Romulo in trabea
  • 10Plin. N. H. IX. 136: nam toga praetexta et latiore clavo Tullum Hostilium e regibus primum usum Etruscis devictis satis constat.
  • 11Plut. Rom. 26: , , , . , , . , ; , , . ligare, alligare  , (bacillum), , . ,   , , : ,   픻.
  • 12Liv. I. 8: 2. , , , , , 12 . 3. , , , , , , -, , . , 12 , , .  (2. quae ita sancta generi hominum argesti fore ratus, si se ipse venerabilem insignibus imperii fecisset, cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit. 3. alii ab numero avium, quae augurio regnum portenderant, eum secutum numerum putant; me haud paenitet eorum sententiae esse, quibus et apparitores [et] hoc genus ab etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta sumpta est, et numerum quoque ipsum ductum placet, et ita habuisse Etruscos, quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint.)
  • 13Serv. Ad Aen. I. 282: GENTEMQVE TOGATAM bene gentem, quia et sexus omnis et condicio toga utebatur, sed servi nec colobia nec calceos habebant. togas autem etiam feminas habuisse, cycladum et recini usus ostendit. recinus autem dicitur ab eo, quod post tergum reicitur, quod vulgo maforte dicunt.
  • 14Serv. Ad Aen. VII. 612: CINCTVQVE GABINO Gabinus cinctus est toga sic in tergum reiecta, ut una eius lacinia a tergo revocata hominem cingat. hoc autem vestimenti genere veteres Latini, cum necdum arma haberent, praecinctis togis bellabant: unde etiam milites in procinctu esse dicuntur. hoc rursus utebatur consul bella indicturus ideo quia, cum Gabii, Campaniae civitas, sacris operaretur, bellum subito evenit: tunc cives cincti togis suis ab aris ad bella profecti sunt et adepti victoriam: unde hic ortusmest mos.
  • 15Fest. P. 128 L: , mullei  , , . 7 (): , mullei,   allitaciniati. : , . , mullando, .  (Mulleos genus calceorum aiunt esse; quibus reges Albanorum primi, deinde patricii sunt usi. M. Cato originum lib. VII (7): Qui magistratum curulem cepisset calceos mulleos allitaciniatos ceteri peronei. Item Titinius in Setina (116): iam cum mullibus te ostendisti, quos tibiam si calceos. Quos putant a mullando dictos, id est suendo.) . : Paul. exc. Festi, P. 129 L.: , mullei millandum, , 唻.  (Mullei calcei regum Albanorum et post patriciorum a millando, id est suendo, dicti.)
  • 16 , , , , , ,   ,   (Tert. coron. 13. P. 449 Oe.).  .: Haebler. Corona // RE. Bd. 4. St., 1901. S. 16361643.
  • 17, 509 . . . (Liv. II. 8. 2: (   . .) , . (ante omnes de provocatione adversus magistratus ad populum sacrandoque cum bonis capite eius, qui regni occupandi consilia inisset, gratae in vulgus legis fuere.)
  • 18 (N. H. 33. 4. 10): ( ) , , , , , .  (neque aliis uti mos fuit quam qui ex ea causa publice accepissent, volgoque sic triumphabant et, cum corona ex auro Etrusca sustineretur e tergo, anulus tamen in digito ferreus erat aeque triumphantis et servi prae se coronam sustinentis.)
  • 19Plin. N. H. 33. 3738: , . ( ) , , , , . 38. , . , , , : ,   , .  ((37) Sunt adhuc aliquae non omittendae in auro differentiae. auxilia quippe et externos torquibus aureis donavere, at cives non nisi argenteis, praeterque armillas civibus dedere, quas non dabant externis. (38) Iidem, quo magis miremur, coronas ex auro dedere et civibus. quis primus donatus sit ea, non inveni equidem; quis primus donaverit, a L. Pisone traditur: A. Postumius dictator apud lacum Regillum castris Latinorum expugnatis eum, cuius maxime opera capta essent.)
  • 20Gell. 6. 4. 35: Sicuti, inquit, antiquitus mancipia iure belli capta coronis induta veniebant et idcirco dicebantur sub corona venire. Namque ut ea corona signum erat captivorum venalium, ita pilleus impositus demonstrabat eiusmodi servos venundari, quorum nomine emptori venditor nohil praestaret. (5) Verba sunt haec Catonis: Ut populus sua opera potius ob rem bene gestam coronatus supplicatum eat quam re male gesta coronatus veniat.
  • 21Verg. Aen. VII. 168174:


    ,
    .

      ,
    .

    , ,

    Verg. Aen. VII. 187188:


    , , ,
    .
  • 22Serv. Ad Aen. VII. 187: QVIRINALI LITVO lituus est incurvum augurum baculum, quo utebantur ad designanda caeli spatia, nam manu non licebat. Quirinalem autem ex persona sua dixit, qualem postea Quirinus habuit: nam tunc adhuc non fuerat Romulus. [vel lituum id est regium baculum, in quo potestas esset dirimendarum litium.] (.: Macr. Sat. VI. 8. 1)
  • 23Santalucia B. Alle origini del processo penale romano // IURA. No. 35. 1984. P. 4772; Voci P. Diritto sacro romano in eta arcaica // SDHI. No. 19. 1953. P. 145179.
  • 24Gell. 20. 10. 710; Gai. Inst. 4. 16.
  • 25, , , , - , , () , (  . .) , , , ,   , ,   , (   , , , ), : , . , , ; coniuratio (). , , ,   .

    , -   -, vexilla , . , vexillum.

    vexillum, , , , . vexillum , . vexillum, .  (Aut certe si esset tumultus, id est bellum Italicum vel Gallicum, in quibus ex periculi vicinitate erat timor multus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capitolium et exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, quod erat equitum  nam caeruleus color maris est, a cuius deo equum constat inventum  dicebat qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur, et qui convenissent, simul iurabant: et dicebatur ista militia coniuratio. Alii album et roseum vexilla tradunt, et roseum bellorum, album comitiorum signum fuisse.)

  • 26  .: . . . (VIIV . . .). ., 1994.
  • 27Verg. Aen. IX. 614617:


    Vobis picta croco et fulgenti murice vestis,
    Desidiae cordi, iuvat indulgere choreis,
    Et tunicae manicas et habent redimicula mitrae.
    O vere Phrygiae, neque enim Phryges
  • 28Serv. Ad Aen. IX. 611:   , , , , , . , . , , ; 蔻.  (VOBIS PICTA CROCO vituperatio Troianorum, in qua utitur argumentis, quae in rhetoricis commemorat Cicero, a gente, ab habitu, a gestu, ab animo. et sunt molliores versus, apti ad carpendam mollitiem. sane vestes acu pictas coloribus Phryges primi invenerunt: nam ideo et artifices talium vestium phrygiones appellati sunt).  Serv. Ad Aen. IX. 613:   , , , , .   ,   , calautica (, ). , : .  (ET HABENT REDIMICULA MITRAE illuddicturus fuerat, habetis in pilleis redimicula: quod convertit in vituperationem maiorem, dicens religatas habetis mitras. nam pillea virorum sunt, mitrae feminarum, quas calauticas dicunt. mitra autem proprie lydorum fuit, ut Maeonia mentum mitra: quem habitum imitati sunt Troiani) (.: IV. 216).
  • 29Cic. Cat. II. X. 22: , , .
  • 30Gell. VII. 12: , , , ? ?
  • 31., : . .   . ., 1986. . 101.
  • 32Suet. Iul. 45. 3: , , : ,
  • 33,   : Dionys. (IV. 15): 2. , , 3. , , , , . , .
  • 34Plut. R. q. 76: , , ? , , , , ?

    ? , . , , , , :


    ,
    ,
    ,
    , , .

    , ,   :


    .

    , ?

  • 35  .: . . (VIIV . . .). ., 1994. . 36 .
  • 36Gell. 3. 18: (1) Non pauci sunt qui opinantur pedarios senatores appellatos, qui sententiam in senatu non verbis, sed in alienam sententiam pedibus irent (3) Atque haec etiam vocabuli istius ratio dicitur, quam Gavius Bassus in Commentariis sius scriptam reliquit. (4) Senatores enim dicit in veterum aetate, qui curulem magistratum gessissent, curru solitos honoris gratia in curiam vehi, in quo curro sella esset super quam considerent, quae ob eam causam curulis appellaretur; sed eos senatores, qui magistratum curulem nondum ceperant, pedibus itavisse in curiam: propterea senatores nondum maioribus honoribus usos pedarios nominatos.
  • 37Paul. exc. Festi. P. 43 L.: Cur[r]ules magistratus appellati sunt, quia curru vehebantur.
  • 38 . . . ., 1994. . 25. . : Plin. 33. 11; Zonar. 7. 21; Tert. De coron. 13.
  • 39Tert. De coron. 13: () , , , () , , , .  (Hoc vocabulum (Etruscarum) est coronarum, quas gemmis et foliis ex auro quercinis insignes ab Iove ad deducendas tensas cum palmatis togis sumunt.)

    Iuv. Sat. X. 3844:


    ,
    , , , ,
    .
    , , ,
    , ;
    ,
      ,  
    .

    Serv. eclog. X. 27: , : , ; ; .  (Unde etiam triumphantes, qui habent omnia Iovis insignia, sceptrum, palmatam  unde ait Iuvenalis in tunica Iovis  , faciem quoque de rubrica inlinunt instar coloris aetherii.)

  • 40Plin. N. h. 33. 36. 111: , , , , ; . , .  (Enumerat auctores Verrius, quibus credere necesse sit Iovis ipsius simulacri faciem diebus festis minio inlini solitam triumphantiumque corpora; sic Camillum triumphasse; hac religione etiamnum addi in unguenta cenae triumphalis et a censoribus in primis Iovem miniandum locari.)
  • 41Fest. P. 104 L.: . (Laureati milites sequebantur currum triumphantis, ut quasi purgati a caede humana intrarent Urbem. Itaque eandem laurum omnibus suffitionibus adhiberi solitum erat, vel quod medicamento siccissima sit, vel quod omni tempore viret, ut similiter respublica floreat.)
  • 42Serv. eclog. 8. 12: Cur tamen triumphantes lauro coronentur, haec ratio est, quoniam apud veteres a laude habuit nomen, nam laudum dicebant: vel (quod) hanc in manu habuit Iuppiter, quando titanas vicit: vel quod ea arbore praefracta milites, Fidenatibus victis, se coronassent sub Romulo: vel quod semper vireat.
  • 43App. Mitr. 117: , , , , , . , . .
  • 44 (5. 23. 56): , , : , . (6) () , .
  • 45Macr. I. 6. 9: , . , , 腻 Plin. N. h. 28. 7. 39: , , , , , , , , ,   , .
  • 46Plut. Rom. 20: , , . Fest. P. 32 L.: - , , , ( boule, ), ( , ), .
  • 47Macr. Sat. I. 6. 1617: , , , , , . , , . , - . ,   酻 , , , , , , ; - , , .)
  • 48Plin. N. h. 33. 4: 9. , , , , , , , ,   .
  • 49Liv. 26. 36: (5) , , , : , , , ; (6) , , .
  • 50Dionys. V. 2. 1: , , , , , 12 , , 12 ,   , 12 , , ; , . Cic. Rep. II. 55: , , , , , , , .
  • 51Dionys. V. 19. 3: , , , , , , , .
  • 52Cic. Rep. II. 31. 53: , , ,  , , .
  • 53Dionys. 8. 44. 2: , , , ,   . , , . . Dionys. VIII. 53. 3: , , , 셻
  • 54. . ., 1885. . 396.
  • 55Lyd. De mag. I. 36: .
  • 56Plut. R. q. 82: ?

    , ? , , . ,   , , , .

  • 57Dionys. VI. 95. 4: , (Feriae Latinae), , , , , ; , , . Cic. Verr. II. 5. 36: , -, , .
  • 58Iuven. III. 176179:



    : , , , ,
    ;
      .
  • 59Plut. Mar. 5: : , , , , , .
  • 60  .: Mitchell R. E. The definition of patres and plebs: An end to the struggle of the orders // Social struggles in archaic Rome. L., 1986. P. 130174.
  • 61Liv. 40. 45. 8: , ,
  • 62Plut R. q. 98; Plin. N. h. 33. 36. 111; Serv. ecl. 6. 22; 10. 27.
  • 63Ps.-Ascon. P. 118 Or.: , , , , , .  (Sunt enim subsellia tribunorum, triumvirorum, quaestorum et huiuscemodi minora iudicia exercentium, qui non in sellis curulibus, nec tribunalibus, sed in subsellis considebant.)
  • 1262418541 1264888883 1262418847 1268089810 1268160797 1268283232

    , .