| |
. .

.

, 1988 2 (185), . 161172.

.161 , - , . , , . , , ,   , , , .

. , , , , . , , . , - , ; , auctoritas.

  . , , . , , , , . , , . , .

- , . , I  II , , , , , , , , . , , libertas , .

, , , . , , , .

, , , . , , Res gestae (1. 3. 35) (II, 89), . . (De clem. I. 9) principatus commune rei publicae , , , . . , .162 (libertatem et consulatum). , dominatio potentia , , imperium (Tac. Ann. I. 1).

. . (B. c. I. 6) , (μοναρχεία) . , , , (Dio Cass. 53. 17. 2; 18. 2; 52. 40. 1), . . , (Flor. I. 8), IV. (XIV. 6. 35). (I. 1. 4) (I. 5. 24).

, . , , , , , (imperaturus es hominibus, qui nec totam servitutem pati possunt nec totam libertatem. Hist. I. 16). Tota . . . (56. 43. 4) , , . Res gestae res publica , libertas , , , , .

-, . , , (Suet. Nero. 37), , , , , (SHA. Pius. 7). , , . , , .

, . , .

Römisches Staatsrecht . . , , . , XVIII XIX. (. , . , . , . . ). , . . , , , , 1. .

.163Römisches Staatsrecht. , , . , , , : , . , .  , () 2.

.  , . . .  , XIX  XX. .

, . , 3, , . . , 4. , . , . , . , , 5.

. , . , . , , 6.

. , - , , , 7. , . , , , , , , . , .

2030- XX. , - .  8. . .164 . , , . , , . ,   , , . , 9.

. , . . - , , , , auctoritas10.

4060- . . , , , , , 11. , , , , 12.

. . , RE Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt, . , : - , , . , , , , - 13.

. , , , . , .

. Römisches Staatsrecht .  , . . . , , , ,   14.

.165. . . , , - . . . .  , , , , 15.

- . . . , , , , 16.

. . , . . . . . , . . , , . , , , 17. . . , , , , 18. . . , 6080- , . . . , , , , 19.

, . , , .

. -, , -, , , , .

, . , - .

. , Dessau 104 : Imperator Caesar divi f. Augustus, pontifex maximus, cos. XIII, tribunicia potestate XXXII, imp. XXVI, pater patriae. .166 , , : , , , .

  . , . , 32 , . , 31 , 15 ,   14,   10, 20 .

: Imp. Caesari divi f. Augusto pontif. maxim., cos. XI, tribunic. potest. XI (Dessau 89); Imp. Caesar divi f. Augustus, pontifex maximus, imp. XII, cos. XI, trib. pot. XIV (Dessau 91); Pater patriae Imp. Caesar divi f. Augustus, pontifex maximus, cos. des. XIII, tribunic. potestat. XXI (Dessau 100); Imp. Caesari Aug. parenti patriae (Dessau 101). , , : Caesari Augusto; Caesaris Augusti divi f.; Aug(ustus); Aug. trib. pot; Caesar Augustus divi f. pater patriae; Imperator Caesar divi f. cos. VI.

-, . -, - . , , . , , (Suet. Claud. 12). (Suet. Tib. 26), . 31., . . 17 , . . -, . , , , . , , - , , , . , Dessau 104 , .

, Dessau 104, , , . , , , , , . .

. .   : Caesar Augustus. , , , . dominus noster , .

III. . , -, - (, Dessau 489  ), -, Imperator Caesar Augustus (, Dessau 532  ), -, dominus noster (, Dessau 531  ) , , .167 (, Dessau 642  ). , , dominus noster , V .

, , - , , . .

, . dominus imperator, - , princeps. , , .

. , , Caesar (51 ), 16 Augustus,   . Imperator 3 (   10 ), princeps  11 . princeps 315, imperator  107, Caesar  223 58 . princeps  48, imperator  29, Caesar  52 . , princeps 48, imperator  29, Caesar  42, Augustus  15 .

. , : arbiter rerum, rector generis humani, rerum potitus, omnium rerum potitus, rector, dominus rerum. .

. , imperium, , , , . principatus, . : 96 : 43, 71 : 17, Scriptores Historiae Augustae  293 : 8,   92 : 4,   7 : 3. , potentia, potentia supra, potestas, regnum, tyrannis, dominatio, dominatus.

. , αὐτοκράτωρ  133, Καίσαρ  76, δεσπότης  13,   μόναρχος, κύριος, ἡγεμών, πρόκριτος. αὐτοκράτωρ 28, Καίσαρ  34, ἡγεμών  4 , Σεβαστός ἄρχων. , βασιλεύς (118 ), αὐτοκράτωρ  21, Καίσαρ  14, Σεβαστός  15 , , δεσπότης, ἄρχων, τύραννος.

: αὐταρχια, μοναρχία, ἡγεμονία, βασιλεία, ἀρχή, κράτος, ἐξουσία, τύραννις, δεσποτεία προστασία τῶν κοινῶν, αὐτοτελῆ ἀρχῆ, ἐξουσία τοῦ αυτοκράτορος. , , , , , princeps imperator, , . , ἄρχων .168 ἡγεμών , , , , .

princeps imperator. princeps . . , , princeps 20, 21. , princeps .

. , princeps , , , , . Princeps civitatis  principes eius ordinis  princeps Romanae civitatis (Liv. XXVII. 11. 11)  iudicio gloriae rebus gestis princeps (Cic. Ad sen. 5)  princeps civitatis atque eloquentiae (Vell. Pat. II. 22. 3)22. , . , , . princeps , . , princeps carminum (Vell. Pat. II. 36), princeps gregis (Suet. Calig. 58).

, princeps . , . , , , , principes , , , . , , : , , , Scriptores Historiae Augustae23. , , , , , . , , , : (Vell. Pat. II. 108) (ibid. II. 117); (ibid. II. 117); (SHA. Aurel. 33); princeps (Suet. Claud. 16)24.

, princeps . . ,   principes,   princeps . , ,   princeps . 72 , principes, , , , , , , , .25

principes . Principes viri , . .169 (Vell. Pat. II. 89. 4), 20 principes civitatis (Suet. Tib. 55), principes civitatis (Suet. Claud. 35; Tac. Ann. XV. 5). . 27 , principes civitatis , 26. princeps principes , . , , principes viri, primores, primores civitatis. , , Scriptores Historiae Augustae, (SHA. Trig. Tyr. 12). : Gallienum, Aureolum et ceteros principes non putavi (ibid. 30). , , ceteri , .

, princeps , . , , . .

imperator   . I. . . , , . -, , , . . imperator imperium. -, imperator  , . , (10 . , 46 . , 12 . )27. , . III. . ., , imperator , . . , (Bell. Civ. III. 31) , . (Sall. Cat. 60). , , (Bell. Afr. 45).

, princeps, . , , 23., (Tac. Ann. III. 74). , . ( ) : praenomen, . , . , , (, ). , - . .170 , dominus noster, .

imperator princeps. , , , , ,   . , . , , . . 1- 2- . 35, , princeps. .

, , .   : δεσπότης μὲν τῶν δούλων, αὐτοκράτωρ δε τῶν στρατιωτῶν τῶν σε λοιπῶν πρόκριτος εἴμι (Dio. 57, 8. 2).   , ,   . : cui principi cives, cui imperatori milites peperissent (Pan. 22. 9).

. princeps , , imperator  . . , .

dominus noster . , . dominus (servus) . Dominus imperator-princeps, , , . ,   . , dominus libertas, , dominus liberorum. : ut cum domini vocemini, libertati civium serviatis (Pan. III. 13. 3). , dominus, princeps, : dominus liberorum  dominus generis humani (Aur. Vict. 39)  omnium dominus urbium, omnium nationum (Pan. V. 44. 5). dominus . , , , , . . dominus , , dominus 28. κύριος δεσπότης . , dominus , .

rex tyrannus, , , . rex, , . , , , , , . , .171 tyrannus, , . , rex , βασιλεύς, , , , . .

, , rex , . , (XII, 15. 4) superbus rex. rex (De clem. I. 3. 3; 4. 3; II. 1. 3; 5. 2). , , rex imperator29.   lex regia (Dig. I. 4. 1  ).

rex princeps (Tac. Hist. I. 16), . (Tib. 14. 2) , : etiam regnaturum, sed sine regio insigni ignota, scilicet Caesarum potestate  , ; , , . (53. 17. 29) , , , . βασιλεύς , .

. Rex , SHA , , . , βασιλεύς . , rex, regnum , imperator, imperium, .

rex , tyrannus . , , , , . . . , tyrannus : III. . . , 30.

, . , 31. tyranni , , . , , , . .   , , , . . , , , , , (Sen. De clem. I. 11. 4), . . - , .

.172 , , . . , . , , Triginta tyranni, , , . , , , , - .

, - , . , , . , , , , . , .

. , . . , - - , , .

. , - . , . , , . , - . , .


  • 1Ampere J. J. LEmpire Romaine a Rome. T. 1. P., 1867; Tillemont L. de. Histoire des empereurs. V. IV. P., 1872. P. 1 ff.; Gibbon Ed. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire. 2 ed. V. 1. L., 1897. P. 379.
  • 2Mommsen Th. Römisches Staatsrecht. Bd 2. Lpz, 1887.
  • 3Willems P. Le droit public Romain. P., 1883; Karlowa E. Römische Rechtsgeschichte. Lpz, 1885. S. 494; Schiller H. Geschichte der römischen Kaiserzeit. Bd 4. B., 1887. S. 483744.
  • 4Meyer Ed. Kaiser Augustus // Meyer Ed. Kleine Schriften. Halle. 1910. S. 441492.
  • 5Mispulet Cl. Les institutions politiques des Romains. V. 2. P., 1883.
  • 6Gardthausen V. Augustus und seine Zeit. Bd 2. T. 1. B., 18911904.
  • 7Gage J. De Caesar à Auguste. Ou est le probleme des origines du principat? // RH. 1936. P. 279342.
  • 8Dessau H. Geschichte der Römischen Kaiserzeit. B., 1924. S. 61.
  • 9Premerstein A. von. Vom Werden und Wesen des Prinzipats. B., 1937. S. 63 ff.
  • 10Grant M. From imperium to auctoritas. A Historical Study of the Aes Coinage in the Roman Empire 49 B. C.  14 A. D. Cambr., 1946; Magdelaine A. Auctoritas principis. P., 1947.
  • 11Kunkel W. Römische Rechtsgeschichte. B., 1948. S. 35.
  • 12Meyer Er. Römische Staat und Staatsgedanke. B., 1948. S. 338.
  • 13Wickert L. Princeps (civitatis) // RE. 1954. XXII. Sp. 2296; idem. Forschungen zum Römischen Prinzipat // ANRW. 1972. S. 76.
  • 14 . .  // . 1877.  6.
  • 15 . . . . I. ., 1900. . 243248, 361, 387, 402403, 453.
  • 16 . . . ., 1938. . 373411.
  • 17 . . . .., 1949. . 382, 393.
  • 18 . . . ., 1952. . 266268.
  • 19 . . . ., 1983. . 140, 142143, 168.
  • 20Wickert. Princeps Sp. 2001
  • 21Ibid.
  • 22Ibid. Sp. 20362037.
  • 23Ibid. Sp. 20042014.
  • 24Ibid. Sp. 20062014.
  • 25Ibid. Sp. 20172028.
  • 26Ibid. Sp. 20282029.
  • 27Rosenberg E. Imperator // RE. 1914. Bd 17. Sp. 11401154.
  • 28Wickert. Princeps Sp. 21302135.
  • 29Wickert. Princeps Sp. 21122115.
  • 30Ibid. Sp. 2171, 2173.
  • 31 . . . ., 1972. . 4, 5.
  • 1264888883 1262419377 1262419254 1269610816 1270652732 1270811394

    , .