| |
. .

(VVI .)*

: . . 13. , 2009. . 301320.

-
(15.01.192625.01.2007)

.301 429 . - , . , , - - , . . . 1 . 2, , , - (palatium) (aula regis), . - , . - , , , , , .

III IV ., , , . 325 . . IV ., , , . , . , - . .302 - .

, 3. , - -4. , , ,   ; . (359 .) , , , ( , , , : in Ariminensi concilio vel apud Seleuciam amputatum est  Vict. Vit. III. 5).

. 5 , . , . , , 6. , , - , religio legitima, , . , , ( ) . . , , () () . . . , 7.

, . .303 , , 409 ., , . , , , , -8. , , , 9. , . , , (sorte) . ,   , -. , , , 10.

. , -, 11. - 12, ,   -, , , . , 419 .13 , . , , , . , , . , .304 , , , - , 14.

, , (abolito regni nomine), , , , 15. , patrocinium, , , , , , . , , 16.

-, . (quattuor Hispani viri17). , , ; clari. . , , , , 18.

, . , , -, . , , , , 19. , .305 - . , , , , . , , , 20.

, . , 67 , , - 21. , . . , ,   , .

, . , , , . , , - , . ,   -, , . , , , . , , , .306 - ( ) . , , . 22.

, , - , , , . , .

. , (, .) 23. , , , , .

IV ., - exterae gentes, , . , , (422432). , , , , .307 24. , 432 . . 25.

, , , , (Paulin. Vita Ambr. 36). , . , , , (civitates), (gentes), , , , 26. . , , 27.

, - , sacerdos, 28. . . , , 29. , sacerdotes , .

sacerdos presbyter CIL. XII. 431, ( , ), , (oppidum), , . . , , , , (Sid. Apol. Ep. VII. VI. 6).

.308 Sacerdotes , , , (πρεσβυτήριον) . 30. , , , , (senior) 31. , , . , : -, senior πρεσβύτερος; -, , ( senior) II , , . , , , 32.

, , -, (gens), , (civitas). , , , , , . , ( ), . ; , , , , . (Vita Masonae. V).   ;   .

, , , -. , , , . , .309 , sacerdotes, . , ( , ), , . , , . , , .

, ( ) par excellence. , , , , , ( ) . 426 ., . ( , ), , , 33. , , . , , 34.

? , , 335 . . . . , , , IV . , . IV . 35.

, . , 36. , , , , 90 , , , . , ( .310 ) , , -: , , - ( , , 37) , , , . , , , , 38.

, , , . , , , , . , , , Murila ( , VI .), -itt , Nevitta, Fravitta39.

, -, , . . , -. , , , , .

, .   , , . , , , , , , . , , .

, , .311 .

, , . . , , , 40. , sacerdotes , , , , . , 41.

. , , , , , , 42.

, , - (, V .), . . , . , , .

, . , , , (Ps.-Ferrand. Vita Fulgentii. IX), .

, , , , . . , , (, , .312 43), . , , 44.

, , . , , , (Vict. Vit. II. 4). , , , , , , 45.

, , , [] 46. , , , , , , , (Vict. Vit. II. 36).

, , , :

  1. , :

    Abragila  ( ), ,  . (. ) (Ps.-Ferrand. Vita Fulg. XXI). . , .313 47. . Ը48 abar ( abrs) gisil ( gîl) /, . . abra (, ) Agila49.

    Anduit  ( ), , , , . (I. 13). and wiðu .

    Cyrila  . Κύριλλος ( . κύριος ) -ila. , 484 . , (ibid. II. 22; 5355). . 50 , (. ), (Natale domni Ciru[lae pr]idie kal(endas) [oc]tobres  CIL. VIII. 10904). . , , . , . , , -, , -, , , , 51. , , , , 52.

    Marivadus  , , (accusante Marivado quondam diacono ut fieret Saturus Arrianus  Vict. Vit. I. 48). , . .314 (Varimadus)53. *marha  *badwo  54.

    Pinta  , (Ps.-Ferrand. Vita Fulg. XXI). , . pint , 55. , , (, , ) 56.

  2. , :

    Antonius  , , (Vict. Vit. III. 4246; 5354). , , , , . ( ), (   ), . . , , 57.

    Jucundus    , ;   ( , , , ). , , ,   domus regia (Vict. Vit. II. 1316). cognomen. . . , , , , , ( ), , -, 58. . , , 59.

    Clementianus  , (Vict. Vit. II. 1). .

    .315 Felix  , , . (natione barbarus  Ps.-Ferrand. Vita Fulg. IX). .

. , , ; , , , , , (, ), . , . , , ( )  , . - . , , . , , . , 60.

, . 61, . 62 . . 63, , , . , , , , , .   . ; . , , , . , , : , -, , 64.

.316 , , . , , . , , [] , . , . , , , , , , 65. , , . 1911 . . . - , 66. . , . 468 ., I 67. , , . , - , 68. , , - , , . , , , . , . , , , , ; , .

( , ) frôja arme ( , . Domine miserere, . Κύριε ἐλέησον), , (Collatio beati .317 Augustini cum Pascentio arriano). 430 450 . , . (vir spectabilis) , 69. . , frôja arme; *frauja armai, *frawja  ,   *armên 70. , , , , , 435 . , 71. , , , , .

, , . , , 72.

, , , , - , (consensu sanctorum episcoporum nostrorum  Vict. Vit. II. 39). , , . , (domus regia). , , , , , , , .318 73. , .

, , . , , , 74. ( ) , 75. , , , . , , , , , .

, , . , , , . 76. , , , (Ps.-Ferrand. Vita Fulg. I), .

.319 , . . - 77. , , , , . , : 78. , , .

, , . , , , . , , , -. , , , . , .

, , , - , (gentium) (regionum). , . , , .


Ivan A. Kopylov (Moscow). Arian Church in Vandal Africa: Ethnical Character and Structure

The Vandal Arian Church in North Africa is often regarded as a kind of ethnical religious group with prevailing of the German element. But in reality the situation was more complicated. In this case the investigation of the dynamics of Arian Church development is of the special interest.

.320 Arian Church was not uniform in its ethnical aspect. Its backbone was formed by the clerics of Vandal origin, but the Roman apostates from Nicene Faith were the main contingent of it. They were ready to share their liturgical skills, they took part in the forming of Arian liturgical canon organized under the influence of the Nicene canon, and also they put into practice their experience as eparchial rulers and administrators. Apart from that, Isidorus of Sevilla in his Historia Gothorum Wandalorum Sueborumque testifies that from the very beginning the Vandals belonged to the Nicene faith and then converted to Arianism. A considerable amount of Vandals later remained followers of the Catholic Church. That is why many of them became martyrs during the Arian persecutions in Vandal Africa, as bishop Victor of Vita shows in his work entitled History of Vandal Persecutions.

Unlike Catholic Church, where the dioceses were strictly connected with Roman provincial cities (municipia), Arian eparchies did not have such connection; thereby the sources do not tell us about bishop of certain city, but about bishop of peoples (gentium) or regions (regionum). These archaic peculiarities were partially inherited by Vandals, which became apparent on the presence of the bishop council at the curt of the Vandal King. But soon Arian Church of Vandals adopted many features typical for Catholic Church of Africa, which was stipulated by considerable Romanization of Vandals.


  • * ( ).
  • 1Courtois C. Les Vandales et lAfrique. P., 1955.
  • 2Costanza S. Uuandali-Arriani e RomaniCatholici nella Historia Persecutionis Africanae Provinciae di Vittore di Vita // Oikoumene: Studi paleocristiani pubblicati in onore del Concilio Ecumenico Vaticano II. Catania, 1964. P. 223241.
  • 3Victor Vitensis. Historia Persecutionis Africanae Provinciae Sub Geiserico et Hunirico regibus Wandalorum (  Vict. Vit.). . , , , . : Courtois C. Victor de Vita et son œuvre. Alger, 1954. P. 711; Marrou H.-I. La valeur historique de Victor de Vita // Les cahiers de Tunisie. 1967. P. 5760, P. 205208; Mandouze A. Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. V. 1: Prosopographie de lAfrique chrétienne (303533). P., 1982. Col. 11751176.
  • 4Vismara G. Gli editti dei re vandali // Studi in onore di G. Scherillo. Milano, 1972. Vol. 2. P. 849878.
  • 5DOrs A. Estudios Visigoticos. T. 2: El Codigo de Eurico. Edición, Palingenesia, Indices por Alvaro dOrs. Roma; Madrid, 1960.
  • 6  .: . . :  // Jus antiquum = . 2004.  2 (14). . 166182.
  • 7 . . ( ) // . 1981.  1. . 51.
  • 8Moralez Belda F. La marina vándala: los Asdingos en España. Barcelona, 1969.
  • 9 . . : , [] , [] . , [] (. (Getica). ., 2000. . 83).
  • 10Aera CCCCLVII subversis memorata plagarum grassatione Hispaniae provinciis barbari ad pacem ineundam, Domino miserante conversi sorte ad inhabitabdum sibi provinciarum dividunt regiones: Gallaeciam Vandali occupant et Suevi sita in extremitate oceani maris occidua: Alani Lusitaniam et Carthaginiensem provincias et Vandali cognomine Silingi Baeticam sortiuntur (Hydat. Chron. 49).
  • 11Atauulfus a patricio Constantio pulsatus, ut relicta Narbona Hispanias peteret, per quendam Gothum apud Barcilonam inter familiares fabulas iugulatur. Cui succedens Vallia in regno cum patricio Constantio pace mox facta Alanis et Vandalis Silingis in Lusitania et Baetica sedentibus adversatur (ibid. 60).
  • 12Vandali Silingi in Baetica per Valliam regem omnes extincti (ibid. 67).
  • 13Inter Gundericum Vandalorum et Hermericum Suevorum reges certamine orto Suevi in Nerbasis montibus obsidentur a Vandalis (ibid. 71).
  • 14Gaisericus rex de Baeticae provinciae litore cum Vandalis omnibus eorumque familiis mense Maio ad Mauritaniam et Africam relictis transit Hispaniis. Qui priusquam pertransieret, admonitus Heremigarium Suevum vicinas in transitu suo provincias depraedari, recursu cum aliquantis suis facto praedantem in Lusitania consequitur. Qui haud procul de Emerita, quam cum sanctae martyris Eulaliae injuria spreverat, maledictis per Gaisericum caesis ex his quos secum habebat, arrepto, ut putavit, euro velocius fugae subsidio in flumine Ana divino brachio praecipitatus interiit. Quo ita extincto mox quo coeperat Gaisericus enavigavit (ibid. 90).
  • 15Alani, qui Vandalis et Suevis potentabantur, adeo caesi sunt a Gothis, ut extincto Addace rege ipsorum pauci, qui superfuerant, abolito regni nomine Gunderici regis Vandalorum, qui in Gallaecia resederat, se patrocinio subjugarent (ibid. 68).
  • 16Gaggero G. Gli Alani nel Nord Africa // LAfrica Romana. Atti dellXI convegno di studio (Cartagine, 1518 dicembre 1994) / A cura di M. Khanoussi, P. Ruggeri, C. Vismara. Ozieri, 1996. P. 16371642.
  • 17Per idem tempus quattuor Hispani viri Arcadius, Paschasius, Probus et Eutychianus dudum apud Gisiricum merito sapientiae et fidelis obsequii cari clarique habebantur. Quos rex ut dilectiores sibi faceret in Arrianam perfidiam transire praecepit. Sed illi hoc facinus constantissime respuentes excitato in rabidissimam iram barbaro primum proscripti, deinde in exsilium acti, tum atrocissimis suppliciis excruciati, ad postremum diversis mortibus interempti inlustri martyrio mirabiliter occubuerunt (Prosp. Chron. 1329).
  • 18Gil Egea M. E. Los Hispanos de Genserico: de la colaboración a la traición // LAfrica Romana: Atti del XIV convegno di studio, Sassari, 710 dicembre 2000 / A cura di M. Khanoussi, P. Ruggeri, C. Vismara. Sassari, 2002. P. 22912298.
  • 19Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens diversis telis armata et bellis exercitata, immanium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset (Possid. Vita Aug. XXVIII).
  • 20 . . :  // . ; , 1992. . 48.
  • 21. , , , , (Sed et urbes quam plurimos aut raris aut nullis habitatoribus incoluntur  Vict. Vit. I. 8; .: Frend W. H. C. The Donatist Church. A Movement of Social Protest in Roman North Africa. Oxf., 1971. P. 62). . (Clover F. M. Carthage and the Vandals // Excavations at Carthage. Michigan, 1982. Vol. 7. P. 19), . , (Lepelley C. Peuplement et richesses de lAfrique romaine tardive // Hommes et richesses dans lEmpire byzantin. P., 1989. T. 1. P. 1733).
  • 22 ( .  . .) , , . , , , , , . ; , , . , , , . , , . . . ( . . . . ., 1993. . 252253).
  • 23 . (Meslin M. Les Ariens dOccident. P., 1967), . , - : Simonetti M. Lincidenza dellArianesimo nel rapporto fra Romani e barbari // Passaggio dal mondo antico al Medio Evo dal Teodosio a san Gregorio Magno. Roma, 1980.
  • 24Agricola Pelagianus Severiani episcopi Pelagiani filius, ecclesias Britanniae dogmatis sui insinuatione corrumpit. Sed ad insinuationem Palladii diaconi papa Caelestinus Germanum Autisidorensem episcopum vice sua mittit et deturbatis haereticis Britannos ad catholicam fidem dirigit (Prosp. Chron. 1301).
  • 25 . . . . 1: . . . ., 1995. . 212.
  • 26Mathisen R. W. Barbarian Bishops and the Churches in barbaricis gentibus during the Late Antiquity // Speculum. 1997. 72/3. P. 668.
  • 27Episcopus est ordinatus sacerdos Christi ordinatus, ut regeret gentem Gothorum (Auxent. Ep. 56).
  • 28Bévenot M. Sacerdos as understood by Cyprian // Journal of Theological Studies. 1979. Vol. 30. P. 413429.
  • 29Mathisen R. W. Op. cit. P. 681.
  • 30, . (διὰ τοῦ θελήματος τοῦ πρεσβυτηρίου  Vita Sabae. VIII). , . ( ), (ibid. IV).
  • 31Ajax effectus apostata et senior Arrianus, inter Suevos regis sui auxilio hostis catholicae fidei et divinae Trinitatis emergit (Hydat. Chron. 232).
  • 32Mathisen R. W. Op. cit. P. 684.
  • 33Geisericus <>, qui ex catholico effectus apostata in Arrianam primus fertur transisse perfidiam (Isid. Historia Gothorum Wandalorum Sueborum. 74).
  • 34Schmidt L. Geschichte der Wandalen. Leipzig, 1901. S. 191.
  • 35 . . IIII . ., 1973. . 204.
  • 36 . . 206.
  • 37Ipso enim Geisericus praeceperat tempore suadentibus episcopis suis, ut intra aulam suam filiorumque suorum nonnisi Arriani per diversa ministeria ponerentur. Inter alios ventum est tunc ad Armogastem nostrum (Vict. Vit. I. 43).
  • 38Quia ingens fuerat multitudo nostrorum catholicorum in habitu illorum incedentium, ob hoc quod domui regiae serviebant (Vict. Vit. II. 8).
  • 39Förstemann E. Altdeutsche Namenbuch. Bonn, 1901. Bd. 1. S. 1116; Kaufmann H. Ergänzungsband zu E. Förstemann Personennamen. München; Hildesheim, 1968. S. 255.
  • 40Quodam tempore paschalis sollemnitas agebatur: et dum in quodam loco, quae Regia vocitatur, ob diem paschalis honoris nostri sibimet clausam ecclesiam reserarent, compererunt Arriani. Statim quidam presbyter eorum, Anduit nomine, congregatam secum armatorum manum ad expugnandam turbam accendit innocentium (Vict. Vit. I. 41).
  • 41Haud secus et Reontio villa est, in qua cum esset ecclesia catholica, advenientibus Gothis, ad suam sectae inmunditiam eam transtulerunt. Est aurem secus eam domus magna. Cumque adveniret vigilia paschae, hic cum haereticorum sacerdotibus parvulos in ecclesia nostra tinguebant, ut, negato scilicet sacerdoti aditu baptizandi, facilius ad hanc sectam populus implicaretur (Greg. Tur. Gloria confessorum. 47).
  • 42Novimus et alium ea tempestate, nomine Saturum. Qui cum lucidum esset membrum ecclesiae Christi et pravitatem Arrianorum libertate catholica frequenter argueret (fuit hic procurator domus Hunirici), convenitur accusante Marivado quondam diacono, quem Hunericus infaustus singulariter honorabat, ut fieret Saturus Arrianus (Vict. Vit. I. 48).
  • 43 , , , . , ,   , ,   (Sed et Quintianus honorabilis episcopus vidit se super quendam montem stare, de quo conspiciebat gregem innumerabilium ovium suarum, et in medio gregis duae erant ollae nimium bullientes. Aderant autem ovium occisores, quarum carnes ollis bullientibus demergebant. Et cum ita fieret, omnis illa magnitudo consumpta est gregis. Reor ego illas duas ollas [Sicca Veneria et Laribus] duas esse civitates, in quibus multitudo prima fuerat congregata, e quibus initium sumpsit, aut Huniricum regem et Cyrilam episcopum ejus  Vict. Vit. II. 22).
  • 44notarius regis respondit: patriarcha Cyrila dixit aliquos. Superbe et illicite sibi nomen usurpatum nostri detestantes dixerunt: legatur nobis quo concedente istud sibi nomen Cyrila adsumpsit (ibid. II. 54).
  • 45Suggerunt ei domestici regis dicentes: si istud firmaverit praeceptio vestra, nostri episcopi in partibus Thraciae et aliis refionibus constituti peiora incipient pati (ibid. II. 7).
  • 46Nam illo tempore crudelius Arrianorum episcopi, presbyteri et clerici quam rex et Wandali saeviebant (ibid. III. 42).
  • 47Wrede F. Über die Schprache der Wandalen. Ein Beitrag zur germanischen Namen- und Dialektforschung. Strassburg, 1886. S. 9.
  • 48Förstemann E. Op. cit. S. 12.
  • 49Wagner N. Namen von Germanen bei Fulgentius von Ruspe: Abragila  Eterpamara  Pinta  Scarila // Beiträge zur Namenforschung. 1982. Bd. 17. S. 361368.
  • 50Courtois C. Victor de Vita et son œuvre: Étude critique. Alger, 1954. P. 54.
  • 51Costanza S. Op. cit. P. 240.
  • 52Millar F. Local Cultures in the Roman Empire // JRS. 1968. Vol. 58. P. 126151; Adams J. N. Latin and Punic in Contact? The Case of the Bu Njem Ostraca // JRS. 1994. Vol. 84. P. 89105.
  • 53Dudum dilectissimi fratres, in Neapoli, urbe Campaniae constitutus, cujusdam Varimadi Arianae sectae diaconi propositionibus, a quodam studioso ac religiosissimo viro mihi oblatus, rustico quidem sermone respondens, in uno corpore simul de unitate Trinitatis libellos digessi (Vig. Taps. Contra Marivadum. Praef.).
  • 54Wrede N. Op. cit. S. 70; Schönfeld M. Wörterbuch der altgermanischen Personen- und Völkernamen. Heidelberg, 1911. S. 161, 163.
  • 55Wagner N. Op. cit. S. 365368.
  • 56Courtois C. Les Vandales et lAfrique. P. 222, 225, 228; Mandouze A. Prosopographie de lAfrique chrétienne (303533). P., 1982. P. 876; Negro P. G. Il nominativo singolare dei sostantivi in nasale in vandalico // Cinquantanni di ricerche linguistiche: problemi, risultati e prospettive per il terzo millenio. Atti del IX Convegno Internazionale di Linguisti (Milano 810 ottobre 1998). Alessandria, 2001. P. 431443.
  • 57Costanza S. Op. cit. P. 225.
  • 58Schmidt L. Op. cit. S. 192.
  • 59Costanza S. Op. cit. P. 225.
  • 60Courtois C. Les Vandales et lAfrique. P. 225.
  • 61Schmidt L. Op. cit. S. 192.
  • 62Courtois C. Op. cit. P. 223.
  • 63 . .  // , 1981. . 44. . 53.
  • 64Conversique nostri Cyrilae dixerunt: propone quod disponis. Cyrila dixit: nescio latine. Nostri episcopi dixerunt: semper te latine esse locutum manifesto novimus; modo excusare non debes, praesertim quia tu hujus rei incendium suscitasti (Vict. Vit. II. 18).
  • 65Non inmerito itaque victi sumus: ad meliora enim se illi subsidia contulere quam nostri. Nam cum armis nos atque auxiliis superbiremus, a parte hostium nobis liber divinae legis occurrit. Ad hanc enim praecipue opem timor et perturbatio tunc Wandalica confugit, ut seriem nobis eloquii caelestis opponeret et adversum venientes aemulos suos sacri voluminis scripta quasi ipsa quodammodo divinitatis ora reseraret (Salv. De Gub. Dei VII. XI. 46).
  • 66Glaue P., Helm K. Das gotisch-lateinische Bibelfragment der Großherzoglichen Universitätsbibliothek Gießen // Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft. 1910. Bd. 2. S. 138.
  • 67Rühl F. Zur Herkunft des lateinisch-gotischen Bibelfragmentes // Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde des Urchristentums. 1911. Bd. 12. S. 8586.
  • 68Henss W. Leitbilder der Bibelübersetzung im 5. Jahrhundert. Die Praefatio im Evangelienkodex Brixianus und das Problem der gotisch-lateinoschen Bibelbilinguen // Abhandlungen der Heidelberger Akademie der Wissenschaften, phil.-hist. Klasse. 1973. Bd. 1. S. 3100.
  • 69Mandouze A. Prosopographie de lAfrique chrétienne (303533). P., 1982. P. 628, 827829.
  • 70Tiefenbach H. Das wandalische Domine miserere // Historische Schprachforschung. 1991. Bd. 104/2. S. 251268; Panieri L. Rivisitando i verbi deboli germanici della III classi // Linguistica e Filologia. 2000. Vol. 12. P. 2546. , , , , , . , , , , , (Γότθοι... καὶ Βανδίλοι καὶ Οὐσίγοτθοι καὶ Γήπαιδες... Φωνή τε αὐτοῖς ἐστι μία, γοτθικὴ λεγομένη  Procop. Bell. Vand. I. II. 5).
  • 71 . . .: Sumruld W. Augustine and the Arians. New Haven; London, 1994.
  • 72Ipso enim Geisericus praeceperat tempore suadentibus episcopis suis, ut intra aulam suam filiorumque suorum nonnisi Arriani per diversa ministeria ponerentur (Vict. Vit. I. 43).
  • 73Adstante vulgo in media civitate pro gradibus plateae novae episcopum suae religionis, nomine Iucundum, quem patriarcham vocitabant, praecepit incendio concremari, ob hoc quod in domo Theodorici germani regis acceptissimus habebatur, cujus forte suffragio memorata domus regnum poterat optinere (Vict. Vit. I. 5).
  • 74 , ; . : Guillou A. Lévêque dans la société méditerannéenne des VIVIIe siècle. Un modéle // Bibliothèque de lÉcole des Chartes. P., 1973. T. 131. P. 513; Dagron G. Le christianisme dans la ville byzantine // Dumbarton Oaks Papers. 1977. P. 1921.
  • 75Quanti tunc ab eis praeclari pontifices et nobiles sacerdotes diversis poenarum generibus extincti sunt, ut traderent si quid auri vel argenti proprium vel ecclesiasticum haberent (Vict. Vit. I. 5)
  • 76Et ut de necessariis loquar, basilicam majorem, ubi corpora sanctarum martyrum Perpetuae atque Felicitatis sepulta sunt, Celerinae vel Scillitanorum et alias, quas non destruxerant, suae religioni licentia tyrannica mancipaverunt (ibid. I. 8).
  • 77Sumruld W. Op. cit. P. 158.
  • 78De quibus repertus est unus, nomine Clementianus, monachus illorum, scriptum habens in femore: Manichaeus discipulus Christi Iesu (Vict. Vit. II. 1).
  • 1291164233 1303322046 1291163989 1304463289 1304563861 1305088063

    , .