| |
. .

Laeti

. . 12. , 2006. . 228237.

.228 , , , , , . , , , , . , , IVV . , .

laeti 297 ., 465 . laetus : , , 1; , 2; 3; 4.

, ,  , . 357 .: , , -, , , (XVI. 11. 4)5. , (ibid. 6). , , . , , , , , .

, , , (ibid. 4), , , . , , . , , , .229 IV . , , , . , , , , , , . (ibid. 5)6.

, XII . 297 . . laetus7: , , , , ; , , , , , , , , - (Pan. Lat. VIII (V). 21. 1)8.

. . postliminio restitutus laetus. , , III ., - , , , IV . , 9.

, , , 350 ., , .230 10. , . , (γένος μὲν ἕλκων ἀπὸ βαρβάρων, μετοικήσας δὲ εἰς Λετούς, ἔθνος Γαλατικόν  Zos. II. 54. 1), . . laeti .

(Caes. XLI. 25)11, : -, ([Aur. Vict.] Epit. XLII. 7)12. : , , 13. IV ., , , . , , , IIIIV . , . 14. , , , .

(XVI. 11. 4), . , , - 15. , -, (ibid. 6), -, , .

, ,   , 16.

, , , : ? 17, .231   , III ., 18. , 19, , () - 20 .

. 400 ., , : quisquis igitur laetus alamannus sarmata vagus vel filius veterani aut cuiuslibet corporis dilectui obnoxius (CTh. VII. 20. 12 pr.). , , ( ), , , , . , . IV .21 , , , , . , laeti .

, , , , , , , , . , -.

: , , (Pan. Lat. VIII (V). 1. 4); .232 <>; , , , ; <> , , , , - (ibid. 9. 13)22.

, 23. , 310 . , , : <> (Pan. Lat. VI (VII). 6. 2)24. .

278 . : , (SHA. Prob. XXVIII. 15. 2)25. : , , , , , , , , - , , (. . .   Pan. Lat. VIII (V). 8. 4)26.

. , 27, .233 , , 28. , , (I. 71. 2). , . , , . , , - . . Serviendo (Pan. Lat. VIII (V). 8. 4) . , , , servire . : hos omnes provincialibus vestris ad obsequium distributos (ibid. 9. 1), , 399 ., .

, , , : Quoniam ex multis gentibus sequentes Romanam felicitatem se ad nostrum imperium contulerunt, quibus terrae laeticae administrandae sunt, nullus ex his agris aliquid nisi ex nostra adnotatione mereatur. Et quoniam aliquanti aut amplius quam meruerant occuparunt aut colludio principalium vel defensorum vel subrepticiis rescriptis maiorem, quam ratio poscebat, terrarum modum sunt consecuti, inspector idoneus dirigatur, qui ea revocet, quae aut male sunt tradita aut improbe ab aliquibus occupata (CTh. XIII. 11. 10)29. : , , , .

terrae laeticae, , , . ́ , , . (Dig. XLVIII. 19. 27). , (Dig. XLIX. 4. 1. 13; .234 L. 5. 10. 4). IV . , 30. , , , , 31, , , . , , 32.

, , , , , , , . , -, . , . , -. . , XX . . , , (Reihengräberkultur) - , , , , , , 33.

- . , , , IV  V .34 , ,   praefecti laetorum , 35. . , , . , 369 . , .235 : - , , , , , , , , [] , , , , , , , (CTh. VII. 20. 10)36.

, , . , , 37. , , .

: , , , [] , , (Pan. Lat. VIII (V). 9. 4); (ibid. VI (VII). 6. 2); (SHA. Prob. XXVIII. 15. 2)38.

, , , , , , , . (400 .) : : , , [] . , , , .236 , , [] , , , [] , , [] , , [] (CTh. VII. 20. 12 pr.)39.

, , , . , . florentissimis legionibus  , , . , , . , , II, : , , [] , , , , (XX. 8. 13)40.

, 41 misceo, , ,  . , , , . , II , , (cum Laetis itidem Gomoarium  XXI. 13. 16). , (XXI. 8. 1). , , , , .

, , , , . , , , .

, .237 , ,   IV .  .

Irina E. Ermolova (Moscow).
Laeti in the Late Roman empire

This article is the attempt to define the notion of laeti, which was characteristic of the Late Roman empire. The author proves that it had a social meaning. She considers laeti to be a certain category of barbarians admitted to the Roman territory and examines the peculiarities of their status.


  • 1.: Milani C. Lat. laetus, etr. Lethe // Conoscenze etniche e rapporti di convivenza nellantichita / A cura M. Sordi. Milano, 1979. Vol. 6. P. 191197.
  • 2Schönfeld M. Laeti // RE. 1924. Halbb. 23. Sp. 447; Günther R. Laeti, Foederati und Gentilen in Nord- und Nordostgallien im Zusammenhang mit der sogenannten Laetenzivilisation // Zeitschrift für Archäologie. Jg. 5. B., 1971. S. 42.
  • 3 . : , , . ., 1989. . 177; Walde A. Lateinisches Etymologisches Wörterbuch. Heidelberg, 1910. S. 407.
  • 4Milani C. Op. cit. P. 197199.
  • 5dum haec tamen rite disposita celerantur, Laeti barbari ad tempestiva furta sollertes inter utriusque exercitus castra occulte transgressi invasere Lugdunum incautam.
  • 6qua clade cognita agili studio Caesar missis cuneis tribus equitum expeditorum et fortium tria observavit itinera sciens per ea erupturos procul dubio grassatores: nec co inanti irritus fuit.
  • 7 W. Baehrens (XII Panegyri Latini / Ed. W. Baehrens. Lipsiae, 1911. P. 247) .
  • 8Itaque sicuti pridem tuo, Diocletiane Auguste, iussu deserta Thraciae translatis incolis Asia complevit, sicut postea tuo, Maximiane Auguste, nutu Nerviorum et Trevirorum arva iacentia Laetus postliminio restitutus et receptus in leges Francus excoluit, ita nunc per victorias tuas, Constanti Caesar invicte, quidquid infrequens Ambiano et Bellovaco et Tricassino solo Lingonicoque restabat, barbaro cultore revirescit ( . . .:  / . ., . . . . .  // . 1996.  3. . 263).
  • 9Demougeot E. La formation de lEurope et les invasions barbares. P., 1969. P. 543546; eadem. A propos des lètes gaulois du IV siecle // Beiträge zur Alten Geschichte und deren Nachleben. Festschrift für Franz Altheim / Herausgegeben von R. Stiehl und H. E. Stier. B., 1970. Bd. 2. S. 101113; Liebeschuetz J. H. W. G. Barbarians and Bishops: Army, Church, and the State in the Age of Arcadius and Chrysostom. Oxf., 1990. P. 12.
  • 10Demougeot E. La formation de lEurope P. 544: ethnos gallikos ( ).
  • 11Namque Magnentii utpote gentis barbarae.
  • 12Ortus parentibus barbaris, qui Galliam inhabitant.
  • 13 . (op. cit. P. 190).
  • 14 . .  // . 1946.  2. . 6680; . . dediticii  // . 1946.  2. . 8188; . . (Tabula Banasitana)  // . 1980.  1. . 162176; . . . . , 1995. . 32.
  • 15Demougeot E. A propos des letes gaulois du IV siècle P. 109.
  • 16Günther R. Op. cit. S. 54.
  • 17Ibid. S. 41; Schönfeld M. Op. cit. Sp. 446.
  • 18Brosch L. Laeti. Untersuchungen über eine Kategorie germanischer Siedler und Soldaten im römischen Gallien. Diss. Hamburg, 1954. S. 4650 (. : Günther R. Op. cit. S. 41); Simpson C. J. Laeti in Northern Gaul: A Note on Pan. Lat. VIII.21 // Latomus. 1977. T. 36. P. 169.
  • 19 . .  // . 263. . 60.
  • 20D. XLIX.15.14; 19.10; . - . ., 1997. . 423; . . . . 251.
  • 21., ., . . . ., 2003. . 215; . .  // . 1970.  2. . 172.
  • 22cum tot postea virtute vestra partae victoriae, tot excisae undique barbarae nationes, tot translati sint in rura Romana cultures; Totis porticibus civitatum sedere captive agmina barbarorum <> atque hos omnes provincialibus vestris ad obsequium distributos donec ad destinatos sibi cultus solitudinum ducerentur <> Arat ergo nunc mihi Chamavus et Frisius et ille vagus, ille pradator exercitio squalidi ruris operator et frequentat nundinas meas pecore venali et cultor barbarus laxat annonam (. . . ).
  • 23Lassandro D. I cultures barbari (Laeti) in Gallia da Massimiano alla fine del IV secolo d. C. // Conoscenze etniche e rapporti di convivenza nellantichita // A cura M. Sordi. Vol. 6. Milano, 1979. P. 179.
  • 24intimas Franciae nationes <> in desertis Galliae regionibus conlocatae et pacem Romani imperii cultu iuvarent. . : Amm. Marc. XXXI.9.4; Zos. I.71.2.
  • 25Omnes iam barbari vobis arant, vobis iam serviunt. . : . . , ! . ., 1997. . 29; Todd M. The Northern Barbarians, 100 B. C.  A. D. 300. Oxf.; N. Y., 1987. P. 19.
  • 26Sed neque illae fraudes locorum nec quae plura inerant perfugia silvarum barbaros tegere potuerunt quominus dicioni tuae divinitatis omnes se dedere cogerentur et cum coniugibus ac liberis ceteroque examine necessitudinem ac rerum suarum ad loca olim deserta transirent, ut, quae fortasse ipsi quondam depraedando vastaverant, culta redderent serviendo.
  • 27 . . . . 177; . . III .  // . 1987.  2. . 165; . .  // . ., . ., . . : . ., 1999. . 76; CAH. 1939. Vol. 12. P. 397; Tomlin R. The Army of the Late Empire // The Roman World / Ed. J. Wacher. L., 1987. Vol. 1. P. 111.
  • 28Schönfeld M. Op. cit. Sp. 446.
  • 29 , , , - , . , , , , , , , , , - , .
  • 30 . . . . . 69; 119120; 124125.
  • 31.: Liebeschuetz J. H. W. G. Op. cit. S. 12.
  • 32. , (op. cit. P. 182183), , .
  • 33Günther R. Op. cit. S. 4046; 5256.
  • 34Jones A. H. M. The Later Roman Empire (284602). A Social, Economic and Administrative Survey. Oxf., 1964. Vol. 2. P. 381; Woods D. Ammianus and some tribuni scholarum palatinarum c. A. D. 35364 // CQ. 1997. Vol. 47.  1. P. 269; . .  / . . . . . ., 2005. . 33.
  • 35N. D. Oc. XLII. , . (op. cit. P. 186) , ( ), , .
  • 36Si quis praepositus fuerit aut fabricae aut classi aut laetis, identidem si praepositus Romanae legionis vel cohortis gesserit tribunatum, aut quicumque his administrationibus, ad quas nonnisi cum certis fideiussoribus singuli quique veniunt, fortasse praefuerit, qui non vel intra palatium congruo labore meruisse vel armatam invenitur sudasse militiam, his privilegiis careat quae militaribus palatinisque tribuuntur.
  • 37Thompson E. A. Romans and Barbarians. The Decline of the Western Empire. London; Madison, 1982. P. 185; Tomlin R. Op. cit. P. 115; . .  // . , 1985. . 100; . . ., 1998, . 4244; . . IV . . . // SH. ., 2005. 5. . 119120.
  • 38Quin etiam si ad dilectum vocetur, accurit et obsequiis teritur et tergo coërcetur et servire se militiae nomine gratulatur?; iuvarent et arma dilectu? (. . . ); et contra interiores gentes militant.
  • 39Plerique testimonialibus fraude quaesitis fiunt veterani, qui milites non fuerint, nonnulli inter exordia militiae in ipso aetatis flore discedunt. Quisquis igitur laetus alamannus sarmata vagus vel filius veterani aut cuiuslibet corporis dilectui obnoxius et florentissimis legionibus inserendus testimoniales ex protectoribus vel cuiuslibet dignitatis obtinuit vel eas, quae nonnumquam comitum auctoritate praestantur, ne delitiscat, tirociniis castrensibus inbuatur.
  • 40equos praebebo currules Hispanos et miscendos Gentilibus atque Scutariis adulescentes Laetos quosdam, cis Rhenum editam barbarorum progeniem, vel certe ex dediticiis qui ad nostra desciscunt.
  • 41 , , (. . . . ) .
  • 1291989255 1303222561 1303320677 1350051631 1350052692 1350387358

    , .