| |
. .

: . . 9. , 1993. . 2350.

.23


()  , :
,  
, ,  
.
. . 29. . . .

, ; , , , .
. 11. 2122.

: , , , . , . *, , .

.   ,   . , , . , . , , , . , , : , 1.

, , . , , , .24 , , (Polyb. 18. 26). : , , ! (Polyb. 18. 27. 6, cf.: Liv. 33. 9. 810. 7)2. :


, ,
, ,   , 
,
.
Anth. Pal. 7. 247. 15. . . .

, ,  , . , , . , ,   !   , .   , 3. 4. , , . , , , . , . , , . , ; , ,   5.

, , , . - 6.

.25

,  ,
, ,
    .
Eur. Troi. 9597. . . .

, , , , 7:


, , ;
.
, ,
.
,
,
,
.
. . 18. . . .

, , , :


! .
;
, ,
, , , .
Hom. Il. 6. 486489. . . .

: , , 8. , .


; !
Hom. Il. 18. 309. . . .

. , V, , . , 9. , , , .26 ,  , . , , 10. ? , (Polyb. 23. 10. 46). (23. 10. 811).

V : : , , , ; , , , , , (Polyb. 23. 10. 23. . . ).

: , , , 11. , (.: Polyb. 29. 21). (Polyb. 23. 1011; cf.: Liv. 40. 3. 3 sq.) III   V (.: Polyb. 15. 20. 58): , , , , (.: Polyb. 15. 20. 58; 29. 27. 1112)12. , - , (Polyb. 23. 10. 14. . . ).

.27 , , , . , , , . , (Hesiod. Theog. 223), , , : , 13.

  , , , , , , , . ,   , .   ,   . .   14.

,   15. , .

, . , , , : . , , , , . ; - (Polyb. 1. 80. 1113. . . ). , , , .

, , .28 , , , ,   τῷ θλιβομένῳ τὴν εὔνοιαν προσνεμόντων (Polyb. 31. 10a). : , , , (Polyb. 38. 5. 2. . . ).

, , ?


,
,
: , , .
,
.
,
Hom. Il. 24. 628633. . . .

. , , , 16. , , :


,
, ,
: .
,
,
. ,

.
-, ,
, ,
,  , ,
,

.
Eur. Suppl. 481495. . . .

.29 , .

, , : , , , . , , , , (Thuc. 3. 82. 2. . . ).

, , , , : , . (Herod. 1. 87. . . ).

17. , Εἰρήνη  ,  , , 18. :


, ,
, , ,
,
!
  , !
, ,
,  
.
Aristoph. Pax. 589600. . . .

, -: ,   . , . , .30 : , , (- ) . , , , , (Aristoph. Pax. 867, 914, 1035)19. (σωτήρ)  (,   ); , 20.

, , . ,   21. , ,   (Paus. 1. 8. 2; 9. 16. 1)22.

. . , , , - . : ,   (). , , ,   , . , , , . , 23. :   , , (Aristoph. Achar. 186200)24. .31   .

; , , .   ; , ; . , ,   , , 25.

, :   .

, , 26. , , , . .

(11. 4. 7), , -, ,   , . , , , (.: Lucr. 5. 12811349), , 27. , 28.

. , , :   ,  .32 , , , . , , .

(δικαιοσύνη)  . , .


, ,   , ,
,
, , !
, ,
,
, , ,
, , .
, ,
, ,
.
Hymn. Orph. 63. 111. . . .

  29. Δίκη  , .


,
,  , ,
( )
Hesiod. Theog. 901903. . . .

, (), (), (, )30.

, , , , , , . :


.33



, ,
, .

, ,
,

.
?

, .
Aeschyl. Sept. 662671. . . .

, , , .


, , ,

, ,
, !
Eur. Suppl. 377380. . . .

31.

  αρετή (.: Plat. Prot. 323a327b);   , σοφία (), ανδρία () σωφροσύνη. , , σωφροσύνη δικαιοσύνη 32.   . , , , . ex hypothesi , :   , , .34 , , (σωφροσύνη), , 33. . , , : , . , , , 34. (Plat. Leg. 9. 630c), , ,  (Rep. 4. 443c444a; 9. 591e592b).

: δικαιοσύνη  : , , , , , (Arist. Pol. 3. 1280a. 12. . . ). , . (Arist. Magn. Moral. I. 1194b. 9) , , , . , , , ,  , 35.

, , , , (Arist. Pol. 1. 1253a. 37. . . ).

, , :   .35 (iustitiae patronos), (Cic. De rep. 3. 9 = Lact. Inst. 5. 14. 5). , , , (de iustitia) , (virtutem), , (aequitum in omnibus). , ,   , , , (Cic. De rep. 3. 10 = Lact. Epit. 50(55). 56. . . ).

36. οἰκείωσις  , , 37. , . δικαιοσύνη, , , 38.

  , , , , , , , , , 39. , , καθῆκον  40, . .36 . 41 , (τὸ δίκαιον , -, δικαιοσύνη, )42 , 43.

, : (iustitiam), (divini iuris), (gentis suae leges), (verum ius), , , (utilitas) , , , , , (Cic. De rep. 3. 20 = Lact. Inst. 6. 9. 24. . . )44.

, . , , βασιλεία, , , (κυβερνώμενην), (φόβῳ καὶ βίᾳ). , , , , (δικαιότατοι) (φρονιμώτατοι) (Polyb. 6. 4. 23). (.: Plat. Rep. 3. 414a; Arist. Pol. 2. 1272a. 22 sq.; .: Herod. 3. 81)45, .

.37 (μοναρχία) (ἰσχύς), (καλόν) (δίκαιον), (Polyb. 6. 5. 910).

, : , - - ; , , , , , , . (τοῦ καθήκοντος), , (ἀρχὴ καὶ τέλος)   δικαιοσύνη (Polyb. 6. 6. 67. . . )46. , , , ,   (Polyb. 6. 6. 8).

, , ,   διαγεμητικὸς τοῦ κατ᾿ ἀξίαν ἑκάστοις (Polyb. 6. 6. 10; cf.: 5. 90. 8). 47, (., .,   Hymn. Orph. 63. 2). τὸ δίκαιον , , ( ) (Arist. Eth. Nic. 5. 1130b. 31 sq. . . ). 48.

.38 (θυμός) (ἰσχύς)  (λογισμός) (Polyb. 6. 6. 12).

, , :     . , , -, 49.

    , : , ,   . , , , , . , , , , . .   (Plat. Rep. 2. 358e359a. . . ). , , , , , - (Plat. Rep. 2. 359b).

. , : ,   , , , (Diog. Laert. 10. 150.  33. . . ). , (.: Diog. Laert. 10. 150.  36). ;   , , (Ibid.  34. . . ). , , , .39 50, : δικαιοσύνη .

, , , 51.   : , , , , . , ,    ,   (iusta et iniusta)   eadem omnibus (Cic. De rep. 3. 13. . . ). , : (φύσει) , . , , (Diog. Laert. 9. 101. . . ).

, (ius)  : (utilitas), , , (ius naturale) . , , , , (iustitia).   (stultitia), , (Karn. Frg. 15052 = Cic. De rep. 3. 21). : , , , ,  , ,  (Ibidem. . . ). , , (Cic. De rep. 3. 23),   .

, .40   (stultum esse),   (malum), , (Karn. Frg. 151 = Cic. De rep. 3. 29). , . , (civitem esse), (naturalem), , , , (sapientia), (iustitia non sit); , , ,   non sit sapientia (Cic. De rep. 3. 31. . . )53.

, , ,   , ,   , (Karn. Frg. 149 = Cic. De rep. 3. 11), , 54. .

, , .

, . , :



,
. , 
,
:

,

  ! 
. ,
,
,
, .
Eur. Troi. 374379, 384390. . . .

.41 :


,
, :
.
Ibid. 400402. . . .

, , . , , , : πᾶς γὰρ πόλεμος ἐκβεβηκὼς τὰ νόμιμα καὶ δίκαια τῶν ἀνθρώπων (Diod. 30. 18. 2). . , , , 55.

, , , , (Diod. 30. 18. 2).

, . 56, . .

( IV . . .), : , ; , .42 (Polyb. 36. 2. 3. . . ).

, ,   . , V 220 . . . , , : , , , (νομισθήσεσθαι τούτους κατάρχειν τοῦ πολέμου) , (Polyb. 4. 26. 1. . . ).   πόλεμος ἀρχὴν εἰλήφει δικαίαν (Polyb. 4. 26. 1).

, , , . , , III IV 219/218 . . . , , . (ἀδικήματι) , , (Polyb. 5. 67. 5). (Polyb. 5. 67. 610)57.

58: , (Polyb. 5. 11. 5).

. ἀρχὴ δίκαια , , .43 . , , , : , (Cic. De off. 1. 11. 36. . . ). , , .

, , . , , , , , , (Herod. 7. 9. 2).   κῆρυξ. , , , , (προπέμψαντες κήρυκα), (πόλεμον προεροῦντα) (Thuc. 1. 29. 1).

- , . , : , , (προαγορεύειν) (πόλεμον ἀυτῷ). . (Thuc. 1. 131. 12).

, , , (καταγγέλλειν πόλεμον) , (Plut. Pyrrh. 28. 7).

: (Herod. 5. 81. 2). , (προεροῦντα Μεσσηνίοις πόλεμον), (οὔτε προαπειπάμενοι τὴν φιλίαν) (Paus. 4. 5. 8). , .

.44 . , 220/219 . . ., , , , (πόλεμον ἐξήνεγκαν) , , , (Polyb. 4. 5. 910). (ἐκφέρειν τὸν πόλεμον) (Polyb. 4. 25. 5). .

- , , , , ,   ἐκφέρειν τῷ Φιλίππῳ τὸν πόλεμον (Polyb. 16. 26. 8).

. , , , , (nundum indicto bellum). : ,   , . , , : , (eos cecidit) 50 . , (Liv. 35. 51).

- . , . , , (μὴ καταγγείλας πόλεμον). : , , , - (Plut. Pyrrh. 26. 23. . . ).

, .45 , (πολέμους ἀνηπαγγέλτους)   φέροντες πολλοῖς (Polyb. 4. 16. 4; cf.: 4. 6. 11)59. , , , (Polyb. 4. 16. 4. . . ). , 60.

ἀνεπάγγελτος  II . . .61. , . ,   πόλεμον ανεπάγγελτον. , 62. , (οἱ ἀρχαῖοι)   τοὺς πολέμους προύλεγον (Polyb. 13. 3. 5).

(-, )  . , , , , (ἐφίησι λῄζεσθαι) (Xen. Hell. 5. 1. 1)63.

.46 220/219 . . . (εἰς τὴν καθήκουσαν σύνοδον) (Polyb. 4. 25)   τὸ λάφυρον ἐπεκήρυξαν κατὰ τῶν Αἰτωλῶν (Polyb. 4. 26. 7). , , (ἐπεκήρυξαν τὸ λάφυρον) . , , , (Polyb. 4. 36. 6). , , 64. . , , λάφυρον III . . . 65.

, , , , , . , , , : (Polyb. 4. 30. 2), , , V (Polyb. 4. 30. 6)66.

, , . , 197 . . . V , , , : , , , , (Polyb. 18. 4. 8. . . ). , , . , .47 , , , , , (Polyb. 18. 5. 12). , . 67.

, , . , , . , , , 68.

. 219 . . . , , . (ῥύσια κατήγγειλαν) ,   πὸλεμον ἐξήνεγκαν (Polyb. 4. 53. 12).

, 187 . . .: () , (Polyb. 22. 4. 1314). ; - , (Polyb. 22. 4. 15). , . (22. 4. 17. . . ).

160/159 . . .48 (Polyb. 32. 7. 4). , . , , (πολὴν λείαν). , , , , , (λῄζεσθαι) (Thuc. 5. 115. 2).

. . . , ,    (Polyb. 4. 36. 3)69.

, ῥύσια καταγγέλλειν (πόλεμον ἐκφέρειν) , . , ῥύσια καταγγέλλειν, , τὸ λάφυρον ἐπικηρύττειν70.

-, - - 71. 72. , , (.: Polyb. 4. 9. 5), , , (Polyb. 4. 9. 7)73.

, (ἄγειν ἐψηφίσαντο τὴν εἰρήνην) , .49 ,   πολεμεῖν  ! (Polyb. 4. 15. 89)74.

V ( ) , , (Polyb. 4. 26. 3).

. , , , , , ; , 75. , , , , , , - .

. . , , (οἱ ἀρχαῖοι),  , ,   (Polyb. 13. 3). , , . (    ), , , . , , , . , , , , (Polyb. 13. 3. 1. . . ). , (Polyb. 22. 6. 3; 23. 15; etc.).

, : , , ( ?) . , .50 ,   , , , .


,
,
, ,
,
; ,
.
. 14. 1617.


  • * : , 220146 . ., .
  • 1 . ,  / . .  // . 1990.  6. . 250.
  • 2Walbank F. W. Philip V of Macedon. Hamden, 1967. P. 170172.
  • 3.: Ruch H. Kriegsgefangenschaft und Sklaverei bei Euripides: Untersuchungen zur Andromache, zur Hekabe und zu den Troerinnen. 2. Aufl. B., 1978.
  • 4., : . . IIIII . . .:  // . 1963.  3. . 95106.
  • 5 . . . . 252.
  • 6 . . 253.
  • 7.: Kirk G. S. War and the Warrior in the Homeric Poems // Problèmes de la guerre en Grèce ancienne. P., 1985. P. 100.
  • 8.: . .  // . 1912. . 11. . 146; Rosenmeger T. G. Drama // The Legacy of Greece: A New Apraisal / Ed. by M. I. Finley. Oxford; N.-Y., 1984. P. 142144.
  • 9.: Walbank F. W. Philip V of Macedon. P. 260264.
  • 10.: . . . . 254.
  • 11Walbank F. W. Φίλιππος τραγῳδούμενος: A Polybian Experiment // JHS. 1938. Vol. 58. P. 5568.
  • 12.: Edson C. F. Perseus and Demetrius // HSCPh. 1935. Vol. 46. P. 191202; Meloni P. Perseo e la fine della monarchia macedone. R., 1953. P. 4147; Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 24; Idem. Polybius. Berkeley. a. o., 1990. P. 39, 6263.
  • 13.: . . . . 254.
  • 14 . . 256257.
  • 15.: Kirk S. G. Op. cit. P. 102.
  • 16  .: Nestle W. Der Friedensgedanke in der antiken Welt. Leipzig, 1938; Dieckhoff M. Krieg und Frieden im griechisch-römischen Altertum. B., 1962.
  • 17.: . .  // : . . 2400- . ., 1956. . 4155; . .  // . . . 1958. . . . . 3. . 243253.
  • 18 . .  // . ., 1988. . 224.
  • 19 . . 225, 227228.
  • 20Wentland P. Soter // ZNTW. 1904. Bd. 5. S. 347348; cf.: Dornseiff F. Soter (I) // RE. 2. R. Stuttgart, 1927. Bd. 3. A. 1. Sp. 12111221.
  • 21Stark I. Der Wandel des Friedensgedankens bei Aristophanes // Das Altertum. 1985. Bd. 31. Hf. 1. S. 46; cf.: Schottlaender R. Friedenshoffnung in Tragödie und Komödie // Das Altertum. 1962. Bd. 8. S. 195204.
  • 22.: . .  // . ., 1932. . 8. . 233 .
  • 23 . . . 229.
  • 24.: Stark I. Op. cit. S. 46.
  • 25 . . . . . 229230. - ,  .: Stark I. Op. cit. S. 4448; cf.: Wilamowitz-Moellendorff U. von. Aristophanes Lysistrate. B., 1928.
  • 26  ., : Müller R. Hellenen und Barbaren in der griechischen Philosophie // Menschenbild und Humanismus der Antike: Studien zur Geschichte der Literatur und Philosophie. Leipzig, 1980. S. 112 u. a.; idem. Krieg und Frieden im antiken Denken // Das Altertum. 1985. Bd. 31. H. 1. S. 3132.
  • 27.: Momigliano A. Some Observations of Causes of War in Ancient Hisloriography // Studies in Historiography. L., 1966. P. 112126.
  • 28.: Müller K. Krieg und Frieden S. 3334.
  • 29.: Waser. Dikaiosyne // RE. 1903. Bd. 5. 1. Sp. 564565.
  • 30.: Waser. Dike (1) // Ibid. Sp. 574578; cf.: Thalheim. Dike (2) // Ibid. Sp. 578580. δίκη  δικαίος  δικαιοσύνη  .: Chantraine P. Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire des mots. P., 1968. T. 1. P. 283.
  • 31.: Vlaston G. The Theory of Social Justice in the Polis in Platos Republik // Interpretations of Plato / Ed. by H. F. North. Leiden, 1977. P. 140.
  • 32.: .  / . . . . . ., 1893. . 175.
  • 33Winton R. I., Garnsey P. Political Theory // The Legacy of Greece. P. 4546; . . . . 176177.
  • 34Winton R. I., Garnsey P. Op. cit. P. 46; cf.: Williams B. The Analogy of City and Soul in Platos Republic // Phronesis. 1973. Suppl. Vol. 1. P. 196206.
  • 35.: Winton R. I., Garnsey P. Op. cit. P. 55.
  • 36.: Capelie W. Griechische Ethik und römische Imperialismus // Klio. 1932. Bd. 25. S. 91 f.
  • 37 .: Pembroke S. G. Oikeiosis // Problems in Stoicism / Ed. by A. A. Long. L., 1971. Ch. 6.  .: Baldry H. C. Zenos Ideal State // JHS. 1959. Vol. 79. P. 315.
  • 38Stoicorum veterum fragmenta / Ed. H. von Arnim. Stuttgart, 1964. Vol. 3. Frg. 264.
  • 39Edelstein L. The Meaning of Stoicism. Cambridge (Mass.), 1966; cf.: Baldry H. C. Op. cit. P. 6; . . . . 5. . ., 1979. . 131.
  • 40 . . . ., 1915. . 230.
  • 41Stoicorum veterum fragmenta. Vol. 3. Frg. 308.
  • 42Chantraine P. Op. cit. P. 283.
  • 43.: Winton R. I., Garnsey P. Op. cit. P. 58; Watson G. The Natural Law and Stoicism // Problems in Stoicism. Ch. 10.
  • 44.: Schmekel A. Die Philosophie der mittleren Stoa in ihrem geschichtlichen Zusammenhang. B., 1892. S. 5556; Capelle W. Op. cit. S. 9192.
  • 45.: Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 642.
  • 46  .: Wilamowitz-Moellendorff U. von. Griechisches Lesebuch. B., 1902. Bd. 2. 1. S. 120; Heinemann I. Posedonius metaphysisches Schriften. Breslau, 1921. Bd. 1. S. 212; Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 654.
  • 47.: Stoicorum veterum fragmenta. Vol. 3. Frg. 262.
  • 48Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 654655.
  • 49.: Capelle W. Op. cit. S. 89.
  • 50Winton R. I., Garnsey P. Op. cit. P. 5960.
  • 51Cp.: Capelle W. Op. cit. S. 90.  .: Croissant J. La morale de Carneade // RIPh. 1939. Vol. 1. P. 545570.
  • 52Wisniewski B. Karneades: Fragmente. Text und Kommentar. Wrocław u. a., 1970.
  • 53.: ibid. S. 124126.
  • 54.: Arnim H. Karneades (1) // RE. 1919. Bd. 10. 2. Sp. 19781981.
  • 55Klose P. Die völkerrechtliche Ordnung der hellenistischen Staatenwelt in der Zeit von 280168 v. Chr.: Ein Beitrag zur Geschichte des Völkerrechts. München, 1972. S. 148149.
  • 56Capelle W. Op. cit. S. 86 f.; Hampl K. Staatsethik und frühes Rom // HZ. 1957. Bd. 184. S. 249271; Dahlheim W. Struktur und Entwicklung des römischen Völkerrechtes im 3. und 2. Jahrhundert v. Chr. München, 1968. S. 179180.
  • 57.: Schmitt H. H. Untersuchungen zur Geschichte Antiochos des Großen und seiner Zeit. Wiesbaden, 1964. S. 167169; Will E. Histoire politique du monde hellenistique (32330 av. J.-C.). 2e éd. Nancy, 1982. T. 2. P. 2931; Klose P. Op. cit. S. 149150.
  • 58.: Ducrey P. Aspects juridiques de la victoire et du traitement des vaincus // Problèmes de la guerre en Grèce ancienne. P. 231243.
  • 59 220/219 . . .  .: Walbank F. W. Macedonia and the Greek Leagues // CAH. Cambridge, 1984. Vol. 7. 1. P. 474476.
  • 60.: Klose P. Op. cit. S. 150151.
  • 61Bengtson H. Bemerkungen zu einer Ehreninschrift der Stadt Apollonia am Pontos // Historia. 1963. Bd. 12. S. 9697; cf.: Idem. Kleine Schriften zur Alte Geschichte. München, 1974. S. 389397.
  • 62Klose P. Op. cit. S. 151.
  • 63   , ,    .: Kahrstedt U. Laphyron // RE. 1924. Bd. 11. 1. Sp. 770771; Ducrey P. Op. cit P. 232 sq.
  • 64Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P 474.
  • 65Kahrstedt U. Op. cit. Sp. 772.
  • 66.: ibid. Sp. 772773.
  • 67Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 474; cf.: Kahrstedt U. Op. cit. Sp. 772.
  • 68Klose P. Op. cit. S. 152.
  • 69Klose P. Op. cit. S. 152.
  • 70Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 474.
  • 71  .: . .  // . . , 1991. . 3942, 46.
  • 72Klose P. Op. cit. S. 153.
  • 73Walbank F. W. HCP. Vol. 1. P. 457.
  • 74.: idem. Philip V of Macedon. P. 27; idem. HCP. Vol. 1. P. 463.
  • 75Klose P. Op. cit. S. 153.
  • 1294427783 1348653423 1264780812 1351189278 1351189594 1351190015

    , .