| |
. .


( )

: 1996, 1. . 136141.

.136 Servitutem mortalitali fere comparamus. (D. 50. 17. 209), . 1. , , , , . , , . 2 servitus . , (D. 1. 5. 4. 1)3. . , .

  (), . , , , , , . , stuprum  (. . ), : , (D. 4. 2. 8. 2). , : , 4, - : , ? (D. 40. 5. 21).

, , , ( ), , . , , ; ,   ,   . , .137   , servitus . , . , , , ,   .

, , , ,    , - . , () .       4-   . , 5.

? , . - , , , , . .

, , , , , , (35. 1. 59)  , 13- ), , ,  , . . 6 , Servitutem mortalitati fere comparamus, : Servitus morti adsimilatur (D. 35. 1. 59. 2).

,   . , mortalitas mors 7 (. D. 48. 4. 11. , , ). , , ,   .

, , - . , , , , , , . . ( ) D. 35. 1. 59. 12,     , , . , .138 . , , ? , - - , , . , ? ,  , , - , , , 8.

, (   ) (, , -) , (mors , mortalis ) 9.

10. . , , , 11, - , , , , , (in aliam servitutem), . , , (. . ), , . (D. 24. 2. 1), , , (alia contingente servitute) . , , .

, , , . : , , , , 12. , , , .139 ,   , , . .,  , - .

, , , , , . , , , , . . , , ( ), , , 13, : , - 14. : , (. . ), , (pro mortuo habetur  D. 37. 8. 1. 5. Ulp.), , .   ,  - . , , , , ,   , (proinde ac mortuo eo)  (Gai. I. 128).

, ( )   , ( ) . , , ( ) , . , 15: , , - 16, , , , (haec manumission morti similes sit), , . (. .   , ), - , (. D. 4. 5. 4. Mod.: hodie enim incipit statum habere) 17, . , , . .140   18: , [-] , , . , , , [. . ] 19. , , , , - , (   : nec enim dissimilis est morti manumissio)20.

. , , , . , (extinguitur) , ( ). , , : , , , , , , .21 ,     , , , , . ., , . , , , ,   22. , 23 . . 24, .

, (  , ), , , -, , () , . , , , , , . , , , , , , , , .141 ( ) . , , . , , ( ) , , , , 25. , .     , .   .

, , , . , , : -, - . , , .

, , , , , . , , , , 26 .


  • 1Morabito . Les réalités de lesclavage daprés le Digeste. Besanson  Paris, 1981. , , , , , . . , , , , , (. cit. . 74 suiv.) (Buckland W. The Roman Law of Slavery. L., 1908), servitus . , , . (op. cit. p. 434).
  • 2 - : . . , , . ., 1989. . 425.
  • 3 (II . . .) : , . , ( , , . .).
  • 4 ( ) .
  • 5. : Berger A. Encyclopaedic Dictionary of Roman Law. Philadelphia, 1953 (s. v. lex Iulia Papia).
  • 6. . . . 425.
  • 7 mortalitas . . - . 2- . , 1896. . 285, s. v. 2.
  • 8D. 35. 1. 59: Intercidit legatum, si ea persona decesserit, cui legatum est sub condicione. (1) Quid ergo, si non decesserit, sed in civitate esse desierit? Puta alicui legatum si consul fuerit et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatum, quia restitui in civitate potest? Quod probabilius esse arbitror. (2) Non idem erit dicendum, si ea poena in eum statuta fuerit, quae irrogat servitutem, quia servitus morti adsimulatur.
  • 9, , , 33- (D. 24. 1. 32. 6), . , , . : , , , , , ,  ,  ; .
  • 10D. 23. 2. 45. 6: Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, vereor ne possit ista conubium habere nubendo, quemadmodum haberet, si mortuus esset. Et qui Iuliani sententiam probant, dicerent non habituram conubium: putat enim Iulianus durare eius libertae matrimonium etiam in captivitate propter patroni reverentiam. Certe si in aliam servitutem patronus sit deductus, procul dubio dissolutum esset matrimonium.
  • 11 .
  • 12D. 38. 17. 1. 4: Filio, qui mortis tempore matris civis romanus fuit, si ante aditam hereditatem in servitutem deducatur, legitima hereditas non defertur nec si postea liber factus sit
  • 13D. 49. 15. 12. 4. Tryph.: Sed captive uxor, tametsi maxime velit et in domo eius sit, non tamen in matrimonio est.
  • 14D. 49. 15. 12. 1. Tryph.: Si quis capiatur ab hostibus, hi, quos in potestate habuit, in incerto sunt, utrum sui iuris facti an adhuc pro filiis familiarum computentur
  • 15D. 46. 3. 92 pr.: Si mihi alienum servum dari promiseris aut testamento dare iussus fueris isque servus, antequam per te staret quo minus dares, a domino manumissus sit, haec manumissio morti similis sit: si autem decessisset, non tenearis.
  • 16 : (Gai. II. 197; 202).
  • 17 , (op. cit. p. 270, not. 19). ,   , , , : .
  • 18D. 34. 4. 27. 1. Servo legato et inter vivos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi datum est, capiet. Nam etsi rursus in servitutem ceciderit, non tamen legatum eius resuscitabitur: novus enim videtur homo esse.
  • 19   , .
  • 20D. 47. 2. 46 pr.: Inter omnes constat, etiamsi exstincta sit res furtiva, attamen furti remanere actionem adversus furem. Proinde mortuo quoque homine, quem quis furto abstulit, viget furti actio. Sed nec manumissio furti actionem extinguit: nec enim dissimilis est morti manumissio quod ad subtrahendum domino servum.
  • 21D. 15. 2. 1. 1: Quamdiu servus vel filius in potestate est, de peculio actio perpetua est: post mortem autem eius vel postquam emancipatus manumissus alienatusve fuerit, temporaria esse incipit, id est annalis.
  • 22D. 15. 2. 1. 4: Alienatio autem et manumissio ad servos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad servos quam ad filios refertur, emancipatio vero ad solum filium. Sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. Sed et si morte patris vel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris vel fiscus tenebuntur.
  • 23 (incipit statum habere), , , , , (D. 4. 5. 3. 1. Paul.; cp. Gai. II. 159; 162; Inst. I. 6).
  • 24Cp. D. 44. 7. 56. Pomp.: Quaecumque actiones servi mei nomine mihi coeperunt competere vel ex duodecim tabulis vel ex lege Aquilia vel iniuriarum vel furti, eaedem durant, etiamsi servus postea vel manumissus vel alienatus vel mortuus fuerit; D. 33. 8. 4. Gai.: Sed et si cum vicariis suis legatus sit servus, durat vicariorum legatum et mortuo eo aut alienato aut manumisso.
  • 25, , , (. , . 11).
  • 26. . . . ., 1979. . 181 .
  • 1335107937 1335108206 1335108366 1376744934 1377237662 1377240325

    , .