| |

Praecellentissimus rex.

2017 . Elena Caliri. Praecellentissimus rex. Odoacre tra storia e storiografia. Pelorias, 25 Dipartimento di Civiltà Antiche e Moderne, Univ. di Messina, 2017.
2019 . . . .

.151

VIII


493

, , / . , . Romana572 , ac proprio iam clienti , gentes, Getica573 , , , , . : , , .

, , - - 574.

, .152 () ἑσπερίαν ἐπικράτησιν575. , 576, . : ; , , . , , , , , , , , , , , .

: patronus ( Gothicum , ), , ( ?), , . (. . ), (), , .

: , , , , , , . , , . . , , , Anonymus Valesianus, Zeno itaque recompensans beneficiis Thodericum, quem fecit patricium et consulem, donans ei multum et mittens eum ad Italiam. cui Theodericus pactuatus est ut si victus fuisset Odoachar, pro merito laborum suorum, loco eius, dum adveniret, tantum praeregnaret[5]577. : , (tantum) , , .153 , 578. praeregnare. , , dum adveniret , , , , , 579. , superveniente Theoderico patricio de civitate Nova cum gente Gothica missus ab imperatore Zenone de partibus Orientis ad defendendam sibi Italiam[8]. . sibi , . , , , pars Occidentis. (?) 476 ,     476 . , 489 , .

⁎ ⁎ ⁎

488 ̸ . , , , , , 580. , . 28 489 , , , , , universas nationes[10], . , quasi orbis concussor[11], ἔθνη[12] , . , , 븭 , .154 581. magnae strages ab utroque exercitu[14], , 582. ,  ,  , , , . , , , ; , , . . , , . , , , , 583. 490 493 , 584, , , . 585, magister militum , , . , , , , , comites 586. , , , , .

587, . , , . . nobiles , , , . , , , , , , , , . : , . , , , , .155 , . 11 490 . Ceciderunt populi ab utraque parte[17], . , , comes domesticorum . . , , , . 588. ; magister militum , . .

, , , , , . 589 590 , Fasti Vindobonenses Priores591, Anonymus Valesianus592, 593 . , , , , , . , , coactus, 594, veniam supplicat, 595, , qua non diu potitus est[22], Auctarium Havniense596. , , , . , :   ,   597. , .156 , , , , , praeregnare . , , ; , , , ׸. , , ; , confirmaverunt regem non expectata iussione novi principis[23]598.

, , . - : , . , , (ἐπὶ τῇ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ δίαιταν ἕξουσι)599. , ,  ,  , . . Theodericus Odovacrem molientem sibi insidias interemit[24]600; Anonymus Valesianus, dum ei Odoacar insidiaretur detectus ante ab eo, praeventus in palatio, manu sua Theodericus eum in Laurentum pervenientem gladio interemit[25]601. , (ab eodem Theoderico periuriis inlectus interfectusque est)[26]602. , , (ὥς φασιν)[27]; , , , , pacis specie cum collegas omnes603.

, συνθήκαι καὶ ξυμβάεις[29]604, .157 . , , . , , , , 605, , - , , , , , . - ? - , - - , ? , : ?, τοῦτο ἐστιν ὃ καὶ σὺ τοὺς ἐμοὺς ἔδρασας[30] . , , , , , , . , .

: , , , , , ; , , , , . , (τοὺς ἐμοὺς)? , , , , ̸606, , 607. : , . , , . , : , 489 , , , , ; 490 . , patricius, , , .158 : Augustus, Caesar608. , , , , 609. 476 , , , , , , , , , . , , , 610, , , 611. :   , , , , , , . : , , , , 612, , , Anonymus Valesianus II: in eadem die iussu Theoderici omnes interfecti sunt, quivis ubi potuit reperiri, cum omni stirpe sua[31]613.

, . Anecdoton Holderi, , , 614. , Vita Epiphani , , , , , 615. , . .159 , , , 489 493 .,     , , . , 493 . : qua sententia promulgata et legibus circa plurimos tali lege calcatis universa Italia lamentabili iustitio subiacebat616. , , ; , , , , , , , , , universa Italia lamentabili iustitio subiacebat, plurimi. , . plurimi . , , 617, , . 618 : , , pietas . , , . , : , , , , . , , , , , . ; , immensa roboris multitudo[34]619, 620.

.160 , , (omnibus generaliter errorem dimittemus)[36], - : 621. - , vir inlustrissimus 622  , quaestor sacri palatii magister officiorum  generalis indulgentiae pragmaticum[37]. , , .


  • .151
  • 572Jord. Rom. 348, MGH AA 5, 1, 45: Sed quia tunc, ut diximus, Odoacer regnum Italiae occupasset, Zenon imperator cernens iam gentes illam patriam possidere, maluit Theodorico ac si proprio iam clienti eam committi quam illi quem nec noverat. Secumque ita deliberans, ad partes eum Italiae mandans, Romanum illi populum senatumque commendat[1].
  • 573Jord. Get. 291292 MGH AA 5, 1, 133: Cumque ei, ut solebat, familiariter facultas fuisset loquendi concessa: Hesperia, inquid, plaga, quae dudum decessorum prodecessorumque vestrorum regimine gubernata est, et urbs illa caput orbis et domina quare nunc sub regis Thorcilingorum Rogorumque tyrranide fluctuatur? Dirige me cum gente mea, si praecepis, ut et hic expensarum pondere careas et ibi, si adiutus a domino vicero, fama vestrae pietatis inradiet. Expedit namque, ut ego, qui sum servus vester et filius, si vicero, vobis donantibus regnum illud possedeam: haut ille, quem non nostis, tyrranico iugo senatum vestrum partemque rei publicae captivitatis servitio premat. Ego enim si vicero, vestro dono vestroque munere possedebo; si victus fuero, vestra pietas nihil amittit, immo, ut diximus, lucratur expensas. Quo audito quamvis egrae ferret imperator discessum eius, nolens tamen eum contristare annuit quae poscebat, magnisque ditatum muneribus dimisit a se, senatum populumque ei commendans Romanum[2].
  • 574Evagr. HE 3, 27, 15, 456 Bidez-Parmeniter: Εἶτα τὴν Λεοντίου ἀνάρρησιν τὴν ἐς Ταρσὸν τῆς Κιλικίας γενομένην, ὅπως τε καὶ οὗτοι τῆς τυραννίδος ἀπώναντο, Θευδερίχου κατ αὐτῶν ἐκπεμφθέντος, ἀνδρὸς Γότθου τὸ γένος ὑπάρχοντος παρὰ Ῥωμαίοις τε αὖ ἐπισήμου, μετὰ ἡμεδαπῆς τε καὶ ἀλλοδαπῆς δυνάμεως, ἀναγράφει μάλα σοφῶς ὁ αὐτὸς Εὐστάθιος, καὶ τοὺς δειλαίως ἀνῃρημένους πρὸς Ζήνωνος ἀντὶ τῆς ἐς αὐτὸν εὐνοίας[3]
  • .152
  • 575Procop. Goth. 1, 1, 1012, 2, 5 Haury-Wirth: Ζήνων δὲ βασιλεύς, τὰ παρόντα εὖ τίθεσθαι ἐπιστάμενος, Θευδερίχῳ παρῄνει ἐς Ἰταλίαν πορεύεσθαι καὶ Ὀδοάκρῳ ἐς χεῖρας ἰόντι τὴν ἑσπερίαν ἐπικράτησιν αὑτῷ τε καὶ Γότθοις πορίζεσθαι. ἄμεινον γάρ οἱ εἶναι, ἄλλως τε καὶ ἐπ ἀξίωμα βουλῆς ἥκοντι, τύραννον βιασαμένῳ Ῥωμαίων τε καὶ Ἰταλιωτῶν ἄρχειν ἁπάντων ἢ βασιλεῖ διαμαχομένῳ ἐς τόσον κινδύνου ἰέναι[4].
  • 576Procop. Goth. 2, 6, 14, 2, 176 Haury-Wirth.
  • 577Anon. Val. II 49, 14 Moreau.
  • .153
  • 578 Gaudenzi, Sui rapporti tra lItalia e limpero dOriente, cit., 13 ss.; Neri, La legittimità politica, cit., 332: praeregnare , , , , ; Licandro, LOccidente senza imperatori, cit., 58 ss.
  • 579Hodgkin, Italy and her Invaders, cit., III, 130: With whom Theodoric made a bargain, that if Odoachar should be conquered, he on her arrival should reign in his stead as a reward for his labours[6]; I do not understand this passage and cannot profess to interpret satisfactory dum adveniret tantum or praeregnaret[7].
  • 580Procop. Goth. 1, 1, 12, 2, 5 Haury-Wirth: Θευδέριχος δὲ ἡσθεὶς τῇ ὑποθήκῃ ἐς Ἰταλίαν ᾔει, καὶ αὐτῷ ὁ τῶν Γότθων λεὼς εἵπετο, παῖδάς τε καὶ γυναῖκας ἐν ταῖς ἁμάξαις ἐνθέμενοι καὶ τὰ ἔπιπλα ὅσα φέρειν οἷοί τε ἦσαν[9].
  • .154
  • 581Anon. Val. II 50, 1415 Moreau: cui occurrit venienti (. . ) Odoacar ad fluvium Sontium et ibi pugnans cum eodem victus fugit et abiit in Veronam et fixit fossatum in campo minore Veronense V Kalendas Octobres. Ibique persecutus est eum Theodericus et pugna facta ceciderunt populi ab utraque parte; tamen superatus Odoacar fugit Ravennam pridie Kalendas Octobres[13].
  • 582Auct. Havn. a. 490, MGH AA 9, Chron. Min. 1, 317.
  • 583Jord. Get. 293294, MGH AA 5, 1, 134.
  • 584Anon. Val. II 53, 15 Moreau: patricius Theodericus obsidens Odoacrem clausum per triennium Ravennae[15]
  • 585PLRE 2, 1131, s. v. Tufa.
  • 586Anon. Val. II 51, 15 Moreau; Ennod. Vita 111, 62 Cesa, homo in perfugarum infamio notitia veteri pollutus[16].
  • 587Hist. Rom. 15, 16, 221 Crivellucci.
  • .155
  • 588Anon. Val. II 53, 15 Moreau.
  • 589Procop. Goth. 1, 1, 25, 2, 8 Haury-Wirth.
  • 590Ioh. Ant. frg. 307 Roberto, 214a Müller, FHG V 29.
  • 591Fasti Vind. Priores a. 493, MGH AA 9, Chron. Min. 1, 320: facta est pax inter Theodericum regem et Odoacrem III kl. Martias[18].
  • 592Anon. Val. II 55, 16 Moreau: Igitur coactus Odoacar dedit filium suum Thelanem obsidem Theoderico accepta fide securum esse de sanguine[19].
  • 593Auct. Havn. a. 493 MGH AA 9, Chron. Min. 1, 321: Odoachar pacem ab Theuderico postulans accepit, qua non diu potitus est, deditque obsidem filium suum. Theudericus cum pacem cum Odoachar fecisset, ingressus est Classem IIII k. Mar.[20]
  • 594Anon. Val. II 55, 16 Moreau.
  • 595Jord. Get. 294295, MGH AA 5, 1, 134: missa legatione veniam supplicat. Cui et primum concedens Theodericus[21]
  • 596Auct. Havn. a. 493, MGH AA 9, Chron. Min. 1, 321.
  • 597Th. Mommsen, Bruchstücke des Johannes von Antiochia und des Johannes Malalas, Hermes 6, 1872, 333.
  • .156
  • 598Anon. Val. II 57, 16 Moreau.
  • 599Procop. Goth. 1, 1, 25, 2, 8 Haury-Wirth.
  • 600Cassiod. chron. 1331, MGH AA 11, Chron. Min. 2, 159.
  • 601Anon. Val. II 55, 16 Moreau.
  • 602Marcell. chron. a. 489, MGH AA 11, Chron. Min. 2, 93.
  • 603Auct. Havn. a. 493, MGH AA 9, Chron. Min. 1, 321: Ac deinde ingressus est (Theodericus) Ravennam: pacis specie Odoachrem interfecit cum collegas omnes, qui regni praesidium amministrabat[28].
  • 604Ioh. Ant. frg. 307 Roberto, 214a Müller, FHG V, 29. . Brandes, Familienbande?, cit., 425; A. Garzya, Teoderico a Bisanzio, : A. Carile (a cura di), Teoderico e i Goti tra Oriente e Occidente, Ravenna 1995, 345.
  • .157
  • 605Gaudenzi, Sui rapporti tra lItalia e limpero dOriente, cit., 3031.
  • 606 , . . Wolfram, History of the Goths, cit., 283.
  • 607Eug. Vita 44, 288 Régerat. Wolfram, History of the Goths, cit., loc. cit., , , .
  • .158
  • 608Mazzarino, Tra due anniversari, cit., 176.
  • 609 Ensslin, Erlass, cit., 274 ss., , , .
  • 610P. Lamma, Teoderico, Brescia 1950, 52.
  • 611Anon. Val. II 56, 16 Moreau.
  • 612Ennod. Opusc. 1 (CCLXIII), 51, 209 Vogel: Mandata est per regiones disiunctissimas nex votiva. . S. Rota, Magno Felice Ennodio. Panegirico del clementissimo re Teoderico (opusc. 1), Roma 2002, 354.
  • 613Anon. Val. II 56, 16 Moreau.
  • 614H. Usener, Anecdoton Holderi, Bonn 1877, 25 ss.
  • 615Ennod. Vita 122, 64 Cesa: Interea subita animum praestantissimi regis Theoderici deliberatio occupavit, ut illis tantum Romanae libertatis ius tribueret, quos partibus ipsius fides examinata .159 iunxisset; illos vero, quos aliqua necessitas diviserat, ab omni iussit et testandi et ordinationum suarum ac voluntatum licentia submoveri. Qua sententia promulgata et legibus circa plurimos tali lege calcatis universa Italia lamentabili iustitio subiacebat[32].
  • 616Ennod. Vita 122, 64 Cesa.
  • 617 Kornemann, op. cit. col. 829, concilium provinciae[33].
  • 618Cesa, Ennodio, Vita del beatissimo Epifanio, cit., 191.
  • 619Ennod. Vita 109, 62 Cesa.
  • 620Ennod. Opusc. 1, (CCLXIII), 29, 206 Vogel: in populo habernae aut sideribus conparando[35]
  • .160
  • 621Ennod. Vita 134, 66 Cesa. G. Pfeilschifter, Die Ostgotenkönig Theoderich der Grosse und die katoliche Kirke, Münster 1896, 31, ; W. Ensslin, Theoderich der Grosse, München 1947, 87, .
  • 622PLRE 2, 1191, s. v. Urbicus.
  • :

  • [1] , , , , , , , , , . , , (.).
  • [2] , [ ]: , ,     , , ? , ,  , , , . ,  ,  , , , , , , , []  . , , ; , , , , . , , , , , , , (. . . . ).
  • [3] [] , , , , , , , [] , , (. . . . ).
  • [4] , , , ; , , , , , , 渭 (. . . . ).
  • [5] , , . , , , [] , [] (.).
  • [6] , , , , (.).
  • [7] , dum adveniret tantum praeregnaret (.).
  • [8] ୸ , (.).
  • [9], , , , , (. . . . ).
  • [10] (.).
  • [11] (.).
  • [12] (.).
  • [13] , , , 5 [27 ]. ; [30 ] (.).
  • [14] (.).
  • [15] (.).
  • [16], (.).
  • [17] (.).
  • [18] 3 [27 ] (.).
  • [19] , , (.).
  • [20] , , . , , 4 [26 ] (.).
  • [21] . (. . . . ).
  • [22] (.).
  • [23] , (.).
  • [24] (.).
  • [25] , , , , (.).
  • [26] , (.).
  • [27] (.).
  • [28] () ; , (.).
  • [29] (.).
  • [30] (.).
  • [31] , , (.).
  • [32] , , , ; , [ ], , . , (. . . . ).
  • [33] (.).
  • [34] (.).
  • [35] , (.).
  • [36] (.).
  • [37] (.).
  • 1532551010 1413290010 1448179971 1569360010 1569360011 1569360012