| | |
. .

.

: . . . . . . , 1908.
. . . . .
. . .
( )

.101

VII.
.

; : , , 1,  , . . . . , , , . , , , , ; ; .

, , . , . .102 , , .

, , , . , , , , ; , . , , , . , . -   , . . , . , , , , , .   . . , , . , , . , . , , .

, , . originarii originales2; , .103 , , ; , genitale solum3. , , . censiti adscripti: . tributarii, (tributum capitis)4. coloni, originales, adscripticii. , , inquilini; , ( ), , 5.

, . 371. , tributarius6. , adscripticii7; , , .104 8. V- , , adscripti. , 9. , , , , , , . . , , . , . , , , 10.

, , 11.

, , , . , , .105 , mancipium servus12. . 371. , ,  , . 13. 332., , : . , , 14; , . , , : , , , , , 15.

, 400., , , , ; , , 16. III, , , ; , ingenuitas, , 17. , .106 , , , , 18.

, . , , , , ; , , , ,   , ingenui19. , ,   20. , , , : constat esse ingenuos21.

, , . . .107 , . , , , , . , .

? , . , , , , 22.

, , . , , ? , manumissio, , - , , 23.

.108 , , . . , , . , , . , ventrem sequuntur. , 24.

, , . , , , ; , , . contubernalis, uxor. 25. , , , . , . .109 . , , , , , : 26. , 27. . . . . 28; , , , 29. . , 30; , 31. , .

, . , . , . , 32. 33. .110 , . , , 34. , , .

, , . , , . , 35. , - .

, ; . , , . - . , - , , , . , (liberi), (servi)36. IV- , - ; , , , 37. .111 , , 38. , , , . .

, : , . 39. , , 40. , ; . : , , , 41.

, , , , , , . , .112 , . 42. 43. : , , , bona fide , 44. , , , , 45. . , . , , , , .

, , . , , , , 46.

  , , , , . . , , 47. , . , 48.

.113 . - , , . , 49. , , , . : , 50. . ; , , , . ; ; , , , . ; . , : , , , , , 51. . , , , III: ,  ,  , 52.

.114 . , , , , , . Foris maritagium (. formariage) . , , , . , , ; , , , , , ; , , .

, , III. -; . - , , , formariage .

? . , , . .

, 53. , , 54. . 55. .115 , , ; 56. , . , : 57. , ; , , . , , , , , ; , , , .

, , . , , , , , .., 58. , .116 , 59. , , . . , senator, , , , 60. 61; . , . , , . , , . .

. , 62; , , 63. , -, , , , . , , , . , .117 - 64.

, , . , .

. , 65. , , , , , 66.

: - - ; , ; , - ? : , , , . , , . , . , , . : , , , 67.

.118 , . , , . , , , , - 68. , -, , . , , : , , 69.

, , . , , . , , . , ; , . 357. . : , .119 70. , , : , (privata pactione). ; - : , . . - : , , , . , ; , 71.

, I, . , . , , , , . , , , , , , , . . I 72. , , , 73. .120 , : .

, , 74. , : . , , . , , , , .

, , , , , : , , , , ; 75.  , : , . , , , : , , . , , , 76.

.121 . , -, , , , 77. , , . , , , .

, , . , , , , . . , , . . . , . . , () : , , .

.   , . , , , , 78. , , , ? , , . , .122 , membrum terrae79. . , , ; , , . . , , , .

, , , , . - ; , .   , . , . , . , .


  • 1 . (De civitate Dei, X, 9), (De gubernatione Dei, V, 8; 9) .
  • 2Cod. Theod. V, 10: Si quis colonus originalis.  Ibidem: quis originarius.  , .  . Cod. Iust. XI, 48, 7; 11; XI, 67, 1.
  • 3Cod. Theod. V, 9, 1: Colonum origini suae restituat.  Ibid. V, 10, 1: Ad solum genitale repetitus est.
  • 4Cod. Theod. V, 12, 2: Si quis tributarius fugitivus reperitur, ad eum protinus redeat, cuius se esse profireatur.  Ibid. XI, 7, 2 ( 319.): Vel colonus, vel tributarius.  Cod. Iust. XI, 53, 3: Si cuiuslibet tributarius iunxerit sibi tributariam uxorem.  Ibid. XI, 48, 12: Vel tributarios vel inquilinos apud dominos volumus remanere.
  • 5 inquilinos, qui praediis adhaerent (Dig. XXX, 1, 112). 371. (Cod. Iust. XI, 53, 1) , , , . 400. (Cod. Iust. XI, 48, 13) : Inter inquilinos colonosve, quorum quantum ad originem pertinet, vindicandam indiscreta eademque pæne videtur esse conditio, licet sit discrimen in nomine.  , , pæne, , .
  • 6Cod. Iust. XI, 53, 1: Non tributario nexu, sed nomine et titulo colonorum.  319. Cod. Theod. XI, 7, 2: Vel colonus, vel tributarius.
  • 7Cod. Iust. XI, 50, 2: Coloni dumtaxat adscripti.
  • 8 : Omnes adscripticios colonos sine ullo conditions discrimine (Cod. Iust. XI, 48, 6). , , , adscripticii.
  • 9 (XI, 48; 20): Si coloni cuiuscunque conditionis.
  • 10, , , . (V, 19) , originarius, inquilinus, tributarius colonus . , , , , , , .
  • 11. Wallon, Histoire de lesclavage, . V VII, . Humbert, Dictionnaire des antiquités Colonat.  . Campana, Etude sur le colonat.
  • 12 servi terrae ( Cod. Iust. XI, 52, ed. Krueger) . : 1) servus terrae ; 2) existimentur, aestimentur. : , .  :   .
  • 13Cod. Iust. XI, 53. 1.
  • 14Cod. Theod. V, 9, 1: In servilem conditiodem ferro ligari.
  • 15Cod. Theod. V, 9, 1: Ut officia, quae liberis congruunt, merito servilis condemnationis compellantur implere.
  • 16Ibid. V, 4, 3: Non alio iure quam colonatus Opera eorum libera terrarum domini utantur Nulli liceat eos in servitutem trahere.
  • 17Novell Valentin. XXX, 5: Salva ingenuitate licentiam non habeant recedendi.
  • 18Ibid. 6: Mulieres, a quibus coniunctio est appetita servorum vel colonorum Filios earum aut colonario nomine; aut servos; ita ut illos nexus colonarius teneat, hos conditio servitutis.
  • 19Cod. Iust. XI, 52, 1 ( ): Licet conditione videantur ingenui, servi tamen terrae, cui nati æstimentur.  . Videantur   , . videor , IV . , , , , , . φαίνεσθαί.  , , , (Gœlzer, Observationes grammaticae in Sulpicium Severum).   La latinité de St. Jérôme, . 423424.  : , , , , , , , .
  • 20Cod. Iust. XI, 48, 23: Liberos permanere esse in perpetuum liberos.
  • 21Salvian. De gubern. Dei, V, 9, 45 (ed. Halm, d. 63).
  • 22 (Humbert Daremberg et Saglio, Dictionnaire des antiquités, I, p. 1325) , . Cod. Theod. V, 9, 1.  : Qui fugam meditatur, in servilem conditionem ferro ligari conveniet.  : . Ligari in servilem conditionem, , . , interpretatio : In servitium redigatur.  , 70 , , .
  • 23 , , : Cum possit servum manumittere et adscripticium cum terra dominio suo expellere (Cod. Iust. XI, 48. 21).  , , ; (V, 19). , , (manumittere). , . , 30 . . , , (XI, 48, 23) ; , , -, ; -, , , . , . , , , , .
  • 24Cod. Iust. XI, 48, 21: Ne diutius dubitetur, si quis ex adscripticia et servo vel adscripticio et ancilla fuisset editus, cuius status sit, vel quæ peior fortuna sit, utrum adscripticia an servilis matris suae ventrem sequatur et talis sit conditionis, qualis genitrix fuit.  . Ulpian. Fragm. V, 8.
  • 25 , , .  Cod. Theod. V, 10. . interpretatio (edit. Haenel, p. 475). , .
  • 26 342. (Cod. Theod. XII, 1, 33) , (privato dominio possident) 25 .  (128, 4) , propria possessio.
  • 27 I, , , , , , , , , : Si quae propria habeant, inconsultis atque ignorantibus patronis in alias transferre non liceat (Cod. Theod. V, 11, 1).
  • 28Cod. Iust. XI. 50, 1.
  • 29Ibid. XI, 50, 2.
  • 30Ibid. I, 3, 36: Servos sociari clericorum consortiis, volentibus quoque et consentientibus dominis, modis omnibus prohibemus.
  • 31Ibid. I, 3, 36 (De episcopis): Iubemus adscriptiorum creationes, nisi dominorum possessionum, unde oriundi sunt, concurrerit consensus, nullius penitus esse momenti.
  • 32Loco, cui natus est (Cod. Theod. V, 10, 1).
  • 33Inserviant terris ( 371. Cod. Iust. XI, 53, 1).  Iure colonario serviturus (Novell. Valent. XXX, 1).
  • 34 , V servire .
  • 35Cod. Iust. XI, 50, 2: Paene est, ut quadam servitute dediti videantur.  iuri agrorum debita persona (Cod. Theod. X, 20, 10).  Debentur solo (Ibid. V, 10, 1).
  • 36Cod. Iust. XI, 48, 1624.  Cod. Theod. V, 12, 2.
  • 37Cod. Iust. XI, 68, 4 ( ): Ex ingenuo et colonis ancillisque nostris natos natasve origini, ex qua matres eorum sunt, facies deputari.  , , ut progenies, quae ex mulieribus adscripticiis et viris liberis progenita sit, sit adscripticia proles (Cod. Iust. XI, 48, 21.  Cfr. Ibid. XI, 48, 24).  XXII (17) libera adscripticius. , , , , , , , .
  • 38Cod. Iust. XI, 48, 21: Quae enim differentia inter servos et adscripticios intelligetur, cum uterque in domini sui positus sit potestate?  , . , : , , , . , , : Quae differentia intelligetur?
  • 39Cod. Iust. XI, 48, 15: Non poterant ab agris momento amoveri.
  • 40Ibidem. XI, 53, 1: Revocati vinculis poenisque subdantur.  , . , , . , .
  • 41Cod. Iust. XI, 48, 7 ( 366.).
  • 42Colonos, quos quisque possedit (Cod. Iust. XI, 48, 14; 400.). Ipse, cuius fuit (Ibid. XI, 48, 12, 2).
  • 43Originarius, de cuius proprietate certatur (Cod. Theod. V, 10, 1, 2, 419.).  De colono causam proprietatis agitari (Cod. Iust. XI, 48, 14, 400.).
  • 44Bonae fidei possessor (Cod. Iust. XI, 48, 14; 400.).
  • 45Cod. Iust. XI, 48, 14.
  • 46Cod. Theod. V, 10, 1.
  • 47Sine ullo sexus discrimine (Cod. Iust. XI, 48, 6; 366.).  Mulieres, quae fuisse originariae docebuntur. (Cod. Theod. V, 10, 1).  De mulieribus originanis (Novell. Valentin. XXX, 1).  Colona (Ibidem).  Adscripticia (Cod. Iust. XI, 48. 21).  Feminas ad patrem familias pertinentes (Novell. Valentin. XXX, 1, 5).
  • 48Cod. Theod. V, 10, 1.
  • 49Cod. Theod. V, 10, 1, 3.  Interpretatio, ed. Haenel, p. 475.
  • 50Ibidem. Interpretatio: Si de alieno colono filios susceperit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partes agnationis sequuntur.
  • 51Cod. Theod. Ibidem: Ea conditione servata, ut vicaria cum agnatione partis tertiae non negetur.  Interpretatio: Ne separatio coniugii fiat, illum cuius colonus est, vicariam mulierem et pro tertia agnatione, mulieris domino compensare praecipimus.
  • 52Novell. Valentin. XXX, 2, 3 (Haenel, p. 225): Placet, ut pars cuius colonum esse constiterit, pro uxore eiusdem meriti vicariam reddat, quatenus prava forsitan dominorum obstinatio a faciendo divortio conquiescat, quia et in eiusmodi personis salva et inconvulsa debet coniunctionis affectio permanere.
  • 53Cod. Iust. XI, 48, 14: Si coloni necessitatem conditionis propriae declinare tentaverint.
  • 54Ibid. XI, 51: Quodam aeternitatis iure.
  • 55Cod. Iust. XI, 68, 3: Servi atque coloni, etiam eorum filii et nepotes vel quicunque de fundis et possessionibus nostris clanculo ad officia convolaverunt diversa, reddantur, etiamsi armatae habuerint sacramenta militiae.  . . , , , , . clanculo : , officia (rationalis) , , .
  • 56Cod. Iust. XI, 48, 18: Colonos nulla ratione ad ullum quamvis humilioris militiae locum sinimus admitti. Nec apparitores magisteriae potestatis censibus adscriptos probari concedimus.
  • 57Ibidem: Quia in hac parte dominorum iuri consulimus.
  • 58Cod. Theod. VII, 3, 6: Si oblatus iunior fuerit, qui censibus tenetur insertus, ex eo tempore quo militiae sacramenta susceperit, proprii census caput excuset Uxoriam quoque capitationem praestet immunem.
  • 59 Cod. Iust. XII, 33, 3, colonos ultro se offerentes.
  • 60Veget. I, 7: Possessoribus indicti tirones. Cfr. Cod. Theod. VII, 13, 7.
  • 61Cod. Theod. VII, 13, 7: Si quis tironem ex agro proprio oblaturus est neminem e numero servorum dandum esse decernimus.
  • 62Cod. Iust. I, 3, 16: Quisquis censibus fuerit adnotatus, invito agri domino ab omni temperet clericatu.
  • 63 (I, 3, 36): Qui, cum essent adscripticiae condicionis conscripti, solitariam vitam appetentes sese monasteriis contra voluntatem dominorum fundorum duxerint offerendos
  • 64Cod. Iust. I, 36, 16: Si in eo vico, in quo noscitur mansitare, clericus fuerit, sub hac lege religiosum adsumat sacerdotium, ut et capitationis sarcinam per ipsum dominum agnoscere compellatur, et ruralibus obsequiis, quo maluerit subrogato, fungatur.
  • 65Ibidem, XI, 48, 23: Terrae inhaereant, quam semel patres eorum colendam susceperunt.
  • 66Cod. Iust. XI, 64, 1: Quicumque parvuli ex colonis patrimonialibus vel saltuensibus, quorum avi ac patres impliciti huiusmodi functionibus fuerint ad stipendium castrense vel officia diversa transierint, ad agrorum cultus revocentur.  Cfr. Ibidem. VII, 38, 1.
  • 67Ibidem, XI, 48, 22, 3: Dubitabatur, si coloni filius per triginta annos vivente patre et agriculturam peragente, ipse in libera conversatione morabatur, an post obitum patris potest excusari filius Acerbum nobis videtur domino praeiudicari absentia eorum, qui in rure nati et postea absentes, per suos patres agriculturam peragebant Maneat igitur domino ius inconcussum.
  • 68Cod. Theod. V, 10, 1, 2: Eius posteritatem agrorum iuri revocari.
  • 69Cod. Theod. V, 10, 1, 4.  Cod. Iust. XI, 48, 16: Mulier, quae fuisse originaria docebitur, si cuiuscumque liberi hominis secuta consortium in urbibus victura constitit, eius omnem sobolem conveniet revocari.  419., vetera constituta.
  • 70Cod. Iust. XI, 48, 2: Si quis praedium vendere voluerit vel donare, retinere sibi transferendos ad alia loca colonos privata pactione non possit.
  • 71Ibidem: Qui enim colonos utiles credunt, aut cum praediis eos tenere debent, aut profuturos aliis relinquere, si sibi praedium prodesse desperant.
  • 72Cod. Iust. XI, 48, 7: Originarios absque terra vendi omnifariam non licet. Neque vero commento fraudis id usurpet legis illusio, quod in originariis saepe actitatum est, ut, parva portione terrae emptori tradita, omnis integri fundi cultura adimatur.
  • 73Ibidem: Cum soliditas fundorum vel certa portio ad unumquemque perveniat, tanti quoque originarii transeant, quanti apud superiores dominos in soliditate vel in parte manserunt.
  • 74Ibidem, XI, 63, 3: Cognovimus a nonnullis colonos antiquissimos proturbari atque in eorum locum vel servos proprios vel alios colonos subrogari. Sancimus eos, qui deinceps huiusmodi aliquid crediderint attentandum, iisdem possessionibus esse privandos.  .
  • 75Hermenopul. III, 8, 11, p. 267: Ὅτι τὸν ἐπὶ τρίακονταετίᾳ ἐπιμείναντα τῷ ἀγρῷ μισθωτόν, ἀναγκάζω καὶ ἄκοντα γεωργεῖν, καὶ οὐ δύναμαι κωλύειν ἢ ἐκδιώκειν αὐτόν.
  • 76  , (Ulpian. Dig. XIX, 2, 15, 4) , , .
  • 77Cod. Iust. XI, 48, 13: Si quando utriusque fundi idem dominus de possessione referta cultoribus ad eam, quae laborabat tenuitate colonos transtulerit.
  • 78Cod. Iust. XI, 48, 21.  : Ipsos utpote a dominis una cum possessionibus distrahi posse non dubium est.
  • 79Ibid. XI, 48, 23: Cum satis inhumanum est terram suis quodammodo membris defraudari.
  • 1262418700 1262418847 1261594326 1262419254 1262419377 1262419487

    , .