| | |
. .



II.

VI.

. . . . , .-. , 1999.
, . . .
4- . (1918), , .

.280 216

I.


 47. Status libertatis


, . , servus, , , .281 persona, , res. , , . , , , , , servi res sunt1.

2 , . , : . , , , , , . , , (servi), , , , - .

: ; , . ,   . ; , . , , , , . , , , , . 217 , ,  : , ( ) .

, .282 . ; , . familia , (, ). , ; , ,  , , , , servi res sunt .

. ; , , , ; , . , . , , , . , (, , ), , , . ; , (quadrupedes) , .

( ) servi res sunt. , , , , , . , .

. , .283 . , 218 , , . , , , jus naturale. , , : Quod attinet ad jus civile, servi pro nullis habentur; non tamen et jure naturali, quia quod ad jus naturale attinet, omnes homines aequales sunt3 (fr. 32 D. 50. 17). : Libertas naturali jure continetur et dominatio ex jure gentium introducta est4 (fr. 64 D. 12. 6). , ,   . . favor libertatis: quotiens dubia interpretatio libertatis est, secundum libertatem respondendum erit5 (Pomponius  fr. 20 D. 50. 17).

. - . . .
1.

, .

1. . , ,  persona, res. nullum caput habent ( 4 In. 1. 16); , Paraphrasis ,   ἀπρόσωποι.   dominium proprietas. , , , ; , . , , , - ,  , , (servus derelictus). servus nullius6 , , .284 occupatio . , , , ,   . , persona servi: , , Et quidem summa divisio de jure personarum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut servi7 (Gai. 1. 9). , potestas8 (, Gai. 1. 52), .

.

, , , , , cetera animalia9, locus religiosus10 , (fr. 2 pr. D. 11. 7).

  cognationes serviles: ( 10 In. 1. 10). 219   , (fr. 35 D. 21. 1).

,

: , ,  (jus vitae ac necis11). , , : , (Gai. 1. 52), supra modum et sine causa in servos suos saevire12. , lex Petronia (, 19 . . .) ad bestias depugnandas (. . 13  fr. 11 D. 48. 8); .285 , , , (c. 1. 3 Cod. 7. 6). : (sine causa) , ; , , (Gai. 1. 53).   , .

2.

2. . , , - , - . , . . , , , . , , , .

  , . ipso jure , , , (, . .). , . . . , , instrumentum vocale14,   ex persona domini; , (ἐκ τῶν προσώπον τῶν οἰκεὶων δεσπότων χαρακτερὶζονται). , , , ; 220 , .

: noxae datio actiones adjecticiae qualitatis

.286 , : , . Melior condicio nostra per servum fieri potest, deterior non potest15 (fr. 153 D. 50. 17). , .

, , - (, . .), (noxiam sarcire),   noxae dedere.   , : noxa caput sequitur. , , , , (actio de pauperie16). , , , .

, , : ,   cum servo nulla actio est17 (fr. 107 D. 50. 17). , , , , . . obligatio naturalis18:   , , , , , , (fr. 14 D. 44. 7).

, , , . , .287 . , . actiones adjecticiae qualitatis , (obligatio naturalis)   adjicitur  . :

221 1) , , , : , , ; - ; , , . . ( ) peculium ( pecus). , . , , , , , - . , . , , ,   . . actio de peculio. peculium . (merx peculiaris), . actio tributoria.

2 3) , . .288 , . : actio institoria (institor  ),   actio exercitoria (exercitor  ; , , magister navis). : , .

4) (in solidum) , , jussus domini (, , , , ); actio quod jussu.

222 5) , , - (in rem domini versum est: , - 100, 60 , 40 ). actio de in rem verso, , , ( 40).

( ) . (servi publici) : () (Ulpiani regulae. 20. 16).

. : , , , dividunt, donant, reliquunt dumtaxat intra domum19, , (Plin. Epist. VIII. 16). ;   . . servi vicarii. , . , peculium,  , -, .289 . . , , - , , praefectus urbi , praefectus, extra ordinem, . , (actio), extra ordinem, jus extraordinarium, .

, , , : , . : ,  , .   favor libertatis, , , 223 . , , . , . , , , (pretii participandi gratia20) , , . , , , , . , (servus poenae). , , .

manumissio,

. manumissio, . , .290 : , , , , - . , manumissio fides, . . (.  2). , , . , fides, juris civilis. , .

, ,   manumissio testamento. (testamentum calatis comitiis): , jussus populi.   servus meus Stichus liber esto21. (. . ) ipso jure. , , , - : . (, - ); , statuliber.

  manumissio vindicta  : . , , , assertor in libertatem, (, ), assertor, , vindicta : hunc hominem ex jure 224 Quiritium liberum esse aio22. ( , , ), ( , ). . : (assertor) .291 , vindicatio in libertatem : .

manumissio censu  . , , , .

:   manumissio inter amicos   manumissio per epistolam. jure civili , ; , , , in libertate morari23. , , .

lex Junia Norbana (, 19 . . .) in libertate morari latinitas: latini, latini Juniani. , . . , , (c. un. C. 7. 6).

,   manumissio in ecclesia, .

. , , , . , 24.

lex Aelia Sentia, 4 . . ., .292 : ) , 20 , , 225 de causis liberalibus25; b) , 30 ; c) in fraudem creditorum, . . ; d) , (), , peregrini dediticii .

  lex Fufia Caninia  , , : , 3 , 2, 10  , 30  13, 100  14, 500  15,   100.

lex Fufia Caninia , lex Aelia Sentia ; , 20 , in fraudem creditorum.

. , . : ) ex edicto Claudiano  , b) , c)   , d) 20- .

  (libertini),  cives Romani, ingenui, : (, ), . , patronus, , .293 . : a) libertinus   reverentiam et obsequium, (in jus vocare), (actiones famosae26). (revocatio in servitutem propter ingratitudinem); b) libertinus , , alimenta; c) ; d) libertinus (operae officiales) (operae fabriles) .

226 , , ingenuitas27  , eo ipso ,  , .


  • 1Servi res sunt  . (. .)
  • 2. : Meyer Ed. Die Sclaverei im Altertum. 1898; Cicotti. Der Untergang der Sclaverei im Altertum. 1909.
  • 3Quod attinet ad jus civile, servi pro nullis habentur; non tamen et jure naturali, quia quod ad jus naturale attinet, omnes homines aequales sunt  , ; , , . (. .)
  • 4Libertas naturali jure continetur et dominatio ex jure gentium introducta est  , . (. .)
  • 5Quotiens dubia interpretatio est, secundum libertatem respondendum erit  : , . (. .)
  • 6Servus nullius  . (. .)
  • 7Et quidem summa divisio de jure personarum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut servi  ,   . (. .)
  • 8 potestas .
  • 9Cetera animalia  [ ]. (. .)
  • 10Locus religiosus  . (. .)
  • 11Jus vitae ac necis  . (. .)
  • 12Supra modum et sine causa servos suos saevire  . (. .)
  • 13 ad bestias depugnandas  , . .
  • 14Instrumentum vocale  . (. .)
  • 15Melior condicio nostra per servum fieri potest, deterior non potest  , . (. .)
  • 16Actio pauperie  (   ) . , .
  • 17Cum servo nulla actio est  . (. .)
  • 18Obligatio naturalis  . (. .)
  • 19Dividunt, donant, reliquunt dumtaxat intra domum  [], , , [] . (. .)
  • 20Pretii participandi gratia  . (. .)
  • 21Servus meus Stichus liber esto  . (. .)
  • 22Hunc hominem ex jure Quiritium liberum esse aio  , . (. .)
  • 23In libertate morari  . (. .)
  • 24 .: Kniep F. Gai Institutiones. I. S. 120129.
  • 25De causis liberalibus  . (. .)
  • 26Actiones famosae  . infamia  , ( . .). . .
  • 27Ingenuitas  . (. .)
  • 1448179971 1524230028 1524230035 1524230048 1524230049 1524230050