|  |



. VII, . 2

. . : 2010, . 1 ( 132).
. . ( . -).
. : C. Plini Secundi Naturalis Historiae Libri XXXVII. Vol. 2, ed. C. Mayhoff. Lipsiae, Teubner, 1909.
. 1909 ( IP ).

2. (2) 9 , , , . , , , , 1 2, , .

10 , , , ges clithron3, 4, , , . , 5, , . , , , , 6.

11 - 7, , , , . , , , , .

12 8, , , , , 9, . , 10 - , , , . , , 13 , .

13 11 , 12 , , . 13 , , .

14 14 , 15, , 16. , . , . 17, . , , .

15 18, , , 19 . - : , , ; , , . 20 , -, . , ,   .

16 21 , , , , . , 22 23 , , , , . , .

1724 , , . 25 , , ,   . , , . 26, 27 , .

18 , , , . , , , , .

19 28 , . , 29, , , .

20 , 30 , . , .

21 31. . . , , , , , , , .

22, 32, , , , : . , 33, , , , . 34 , , , , , , .

23 , , . 120 . 35 , , . , 36, , . , . 37, , , .

24 ( ) 38, , , ; - , . 39 , , , , - . 40 , , , 41.

25 , , , , , . , , , , . , , , . .

26, 42 43, 34 , , , , , . , , , , . , . , .

27 , , , . , , , 140 , , , , , . , .

2844 , , , 45, 130 , , . , , 46,   47. , , , , , .

29 , , , . , . 48 , . , .

3049 , 50 , . 51 , , . , , , . - , . 52 . , , , , , .

31 , , . . , , . , 53, , , .

32 . ,   . , ? . .

2. (2) [9] Esse Scytharum genera et quidem plura, quae corporibus humanis vescerentur, indicavimus. id ipsum incredibile fortasse, ni cogitemus in medio orbe terrarum [ac Sicilia et Italia] fuisse gentes huius monstri, Cyclopas et Laestrygonas, et nuperrime trans Alpis hominem immolari gentium earum more solitum, quod paulum a mandendo abest. [10] sed iuxta eos, qui sunt ad septentrionem versi, haut procul ab ipso aquilonis exortu specuque eius dicto, quem locum Ges clithron appellant, produntur Arimaspi, quos diximus, uno oculo in fronte media insignes. quibus adsidue bellum esse circa metalla cum grypis, ferarum volucri genere, quale vulgo traditur, eruente ex cuniculis aurum, mira cupiditate et feris custodientibus et Arimaspis rapientibus, multi, sed maxime inlustres Herodotus et Aristeas Proconnesius scribunt. [11] super alios autem Anthropophagos Scythas in quadam convalle magna Imavi montis regio est quae vocatur Abarimon, in qua silvestres vivunt homines aversis post crura plantis, eximiae velocitatis, passim cum feris vagantes. hos in alio non spirare caelo ideoque ad finitimos reges non pertrahi neque ad Alexandrum Magnum pertractos Baeton itinerum eius mensor prodidit. [12] priores Anthropophagos, quos ad septentrionem esse diximus, decem dierum itinere supra Borysthenen amnem ossibus humanorum capitum bibere cutibusque cum capillo pro mantelibus ante pectora uti Isigonus Nicaeensis. idem in Albania gigni quosdam glauca oculorum acie, a pueritia statim canos, qui noctu plus quam interdiu cernant. idem itinere dierum XIII supra Borysthenen Sauromatas tertio die cibum capere semper.

[13] Crates Pergamenus in Hellesponto circa Parium genus hominum fuisse, quos Ophiogenes vocat, serpentium ictus contactu levare solitos et manu inposita venena extrahere corpori. Varro etiamnum esse paucos ibi, quorum salivae contra ictus serpentium medeantur. [14] similis et in Africa Psyllorum gens fuit, ut Agatharchides scribit, a Psyllo rege dicta, cuius sepulcrum in parte Syrtium Maiorum est. horum corpori ingenitum fuit virus exitiale serpentibus et cuius odore sopirent eas; mos vero liberos genitos protinus obiciendi saevissimis earum eoque genere pudicitiam coniugum experiendi, non profugientibus adulterino sanguine natos serpentibus. haec gens ipsa quidem prope internicione sublata est a Nasamonibus, qui nunc eas tenent sedes. genus tamen hominum ex iis, qui profugerant aut cum pugnatum est afuerant, hodieque remanet in paucis. [15] simile et in Italia Marsorum genus durat, quos a Circae filio ortos ferunt et ideo inesse iis vim naturalem eam. et tamen omnibus hominibus contra serpentes inest venenum: ferunt ictas saliva ut ferventis aquae contactu fugere; quod si in fauces penetraverit, etiam mori, idque maxime humani ieiuni oris.

Supra Nasamonas confinesque illis Machlyas androgynos esse utriusque naturae, inter se vicibus coeuntes, Calliphanes tradit. Aristoteles adicit dextram mammam iis virilem, laevam muliebrem esse. [16] in eadem Africa familias quasdam effascinantium Isigonus et Nymphodorus, quorum laudatione intereant probata, arescant arbores, emoriantur infantes. esse eiusdem generis in Triballis et Illyris adicit Isigonus, qui visu quoque effascinent interemantque quos diutius intueantur, iratis praecipue oculis, quod eorum malum facilius sentire puberes; notabilius esse quod pupillas binas in oculis singulis habeant. [17] huius generis et feminas in Scythia, quae Bitiae vocantur, prodit Apollonides. Phylarchus et in Ponto Thibiorum genus multosque alios eiusdem naturae, quorum notas tradit in altero oculo geminam pupillam, in altero equi effigiem; eosdem praeterea non posse mergi, ne veste quidem degravatos. haut dissimile iis genus Pharmacum in Aethiopia Damon, quorum sudor tabem contactis corporibus afferat. [18] feminas quidem omnes ubique visu nocere quae duplices pupillas habeant, Cicero quoque apud nos auctor est. adeo naturae, cum ferarum morem vescendi humanis visceribus in homine genuisset, gignere etiam in toto corpore et in quorundam oculis quoque venena placuit, ne quid usquam mali esset quod in homine non esset.

[19] Haut procul urbe Roma in Faliscorum agro familiae sunt paucae quae vocantur Hirpi. hae sacrificio annuo, quod fit ad montem Soractem Apollini, super ambustam ligni struem ambulantes non aduruntur et ob id perpetuo senatus consulto militiae omniumque aliorum munerum vacationem habent. [20] quorundam corpori partes nascuntur ad aliqua mirabiles, sicut Pyrro regi pollex in dextro pede, cuius tactu lienosis medebatur. hunc cremari cum reliquo corpore non potuisse tradunt conditumque loculo in templo.

[21] Praecipue India Aethiopumque tractus miraculis scatent. maxima in India gignuntur animalia. indicio sunt canes grandiores ceteris. arbores quidem tantae proceritatis traduntur, ut sagittis superiaci nequeant et facit ubertas soli, temperies caeli, aquarum abundantia, si libeat credere, ut sub una fico turmae condantur equitum, harundines vero tantae proceritatis, ut singula internodia alveo navigabili ternos interdum homines ferant. [22] multos ibi quina cubita constat longitudine excedere, non expuere, non capitis aut dentium aut oculorum ullo dolore adfici, raro aliarum corporis partium: tam moderato solis vapore durari. philosophos eorum, quos gymnosophistas vocant, ab exortu ad occasum perstare contuentes solem inmobilibus oculis, ferventibus harenis toto die alternis pedibus insistere. in monte, cui nomen est Nulo, homines esse aversis plantis octonos digitos in singulis habentes auctor est Megasthenes; [23] in multis autem montibus genus hominum capitibus caninis ferarum pellibus velari, pro voce latratum edere, unguibus armatum venatu et aucupio vesci; horum supra centum viginti milia fuisse prodente se Ctesias scribit, et in quadam gente Indiae feminas semel in vita parere genitosque confestim canescere. idem hominum genus, qui Monocoli vocarentur, singulis cruribus, mirae pernicitatis ad saltum; eosdem Sciapodas vocari, quod in maiore aestu humi iacentes resupini umbra se pedum protegant. non longe eos a Trogodytis abesse, rursusque ab his occidentem versus quosdam sine cervice oculos in umeris habentes. [24] sunt et satyri subsolanis Indorum montibus (Catarcludorum dicitur regio), pernicissimum animal, iam quadripedes, iam recte currentes humana effigie; propter velocitatem nisi senes aut aegri non capiuntur. Choromandarum gentem vocat Tauron silvestrem, sine voce, stridoris horrendi, hirtis corporibus, oculis glaucis, dentibus caninis. Eudoxus in meridianis Indiae viris plantas esse cubitales, feminis adeo parvas, ut Struthopodes appellentur. [25] Megasthenes gentem inter Nomadas Indos narium loco foramina tantum habentem, anguium modo loripedem, vocari Sciratas. ad extremos fines Indiae ab oriente circa fontem Gangis Astomorum gentem sine ore, corpore toto hirtam vestiri frondium lanugine, halitu tantum viventem et odore, quem naribus trahant. nullum illis cibum nullumque potum, radicum tantum florumque varios odores et silvestrium malorum, quae secum portant longiore itinere, ne desit olfactus; graviore paulo odore haut difficulter exanimari. [26] super hos extrema in parte montium Trispithami Pygmaeique narrantur, ternas spithamas longitudine, hoc est ternos dodrantes, non excedentes, salubri caelo semperque vernante montibus ab aquilone oppositis, quos a gruibus infestari Homerus quoque prodidit. fama est insidentes arietum caprarumque dorsis armatos sagittis veris tempore universo agmine ad mare descendere et ova pullosque earum alitum consumere; ternis expeditionem eam mensibus confici; aliter futuris gregibus non resisti. casas eorum luto pinnisque et ovorum putaminibus construi. [27] Aristoteles in cavernis vivere Pygmaeos tradit, cetera de iis ut reliqui. Cyrnos Indorum genus Isigonus annis centenis quadragenis vivere, item Aethiopas Macrobios et Seras existimat et qui Athon montem incolant, hos quidem, quia viperinis carnibus alantur; itaque nec capiti nec vestibus eorum noxia corpori inesse animalia. [28] Onesicritus, quibus locis Indiae umbrae non sint, corpora hominum cubitorum quinum et binorum palmorum existere, et vivere annos CXXX nec senescere, sed ut medio aevo mori. Crates Pergamenus Indos, qui centenos annos excedant, Gymnetas appellat, non pauci Macrobios. Ctesias gentem ex his, quae appelletur Pandae, in convallibus sitam annos ducenos vivere, in iuventa candido capillo, qui in senectute nigrescat, [29] contra alios quadragenos non excedere annos, iunctos Macrobiis, quorum feminae semel pariant. idque et Agatharchides tradit, praeterea locustis eos ali et esse pernices. Mandorum nomen iis dedit Clitarchus, et Megasthenes trecentos quoque eorum vicos adnumerat. feminas septimo aetatis anno parere, senectam quadragesimo accidere. [30] Artemidorus in Taprobane insula longissimam vitam sine ullo corporis languore traduci. Duris Indorum quosdam cum feris coire mixtosque et semiferos esse partus. in Calingis eiusdem Indiae gente quinquennes concipere feminas, octavum vitae annum non excedere. et alibi cauda villosa homines nasci pernicitatis eximiae, alios auribus totos contegi.

Oritas ab Indis Arabis fluvius disterminat. hi nullum alium cibum novere quam piscium, quos unguibus dissectos sole torreant atque ita panem ex iis faciant, ut refert Clitarchus. [31] Trogodytas super Aethiopiam velociores equis esse Pergamenus Crates, item Aethiopas octona cubita longitudine excedere; Syrbotas vocari gentem eam. Nomadum Aethiopum secundum flumen Astragum ad septentrionem vergentium gens Menisminorum appellata abest ab oceano dierum itinere viginti. animalium, quae cynocephalos vocamus, lacte vivit, quorum armenta pascit maribus interemptis praeterquam subolis causa. [32] in Africae solitudinibus hominum species obviae subinde fiunt momentoque evanescunt.

Haec atque talia ex hominum genere ludibria sibi, nobis miracula ingeniosa fecit natura. ex singulis quidem quae facit in dies ac prope horas, quis enumerare valeat? ad detegendam eius potentiam satis sit inter prodigia posuisse gentes. hinc ad confessa in homine pauca.


  • 1 ()  , (Hesiod. Theog. 139).   , , . , , . , (Verg. Georg. IV. 170; Aen. VIII. 416).
  • 2  -, , , (Hom. Od. X. 81). , ,   , , (Hor. Od. III. 17. 1).
  • 3 .
  • 4  - , , , (VI . . .). (Herodot. III. 116; IV. 13). , . (. 805) . .: . ., . . :  // . 1997.  1. . 8390.
  • 5  . , , , . , . , . , . , . .
  • 6 (VI . . .)  , , . , , (Herodot. IV. 13). , , , , . , , .
  • 7 ( ) , (. ), Scythia intra extra Imaum.
  • 8   I . . ., , , .
  • 9 .
  • 10  , ,   ,   ,   . , (. XI. 501).
  • 11 ( II . . .)  , . 168 . , . .
  • 12  , . .
  • 13 (11627 . . .)  - , - . 74 , 620 . , , , , , . ., .
  • 14  , , (. IV. 173).
  • 15 (II . . .)  , , 10 , , , , .
  • 16 (. ) (. )  , , . ().
  • 17  , , - , . (II. 32; IV. 172).
  • 18  , . , , () , .
  • 19  .
  • 20  .
  • 21  , , . .
  • 22 , ̸ ( ). (. II. 96; IV. 101).
  • 23 , ( , ).
  • 24  .
  • 25 (III . . .)  , 28 , (272 . . .) III (219 . . .). . , .
  • 26  .
  • 27  , .
  • 28  , . .
  • 29 ( . ) 5 . , . (Verg. Aen. XI. 785).
  • 30 (319273 . . .)  , , .
  • 31 , , . (III. 94), , (III. 97), (III. 97).
  • 32 (cubitus)  , (44,4 ).
  • 33 , . .
  • 34 (IVIII . . .)  , . 303292 . , 4 . , , , . . . , , , , .
  • 35 (. 440380 . . .)  , . 17 II. 23 , II . , , , . , , , , , .
  • 36 (.)
  • 37 ( , )  , - .
  • 38  , , , .
  • 39  .
  • 40 (. 391338 . . .)  , , , , . . 368 . . , . , . 7 , , , . . , , , . , , , ; , .
  • 41 .  .
  • 42  , (. . III. 2). , , , , (. VI. 35). , . ,   , (. IV. 18; . XIII. 167),   (. V. 29). .
  • 43 = 12 34 .
  • 44   , . (. XV. 714). , . , , . (XV. 689).
  • 45 (palmus)  , 14 (7,4 ).
  • 46 (.).
  • 47 (.).
  • 48  , . , .
  • 49 (. 100 . . .)  , , .
  • 50. - . (8191).
  • 51 (. 340  . 270 . . .)  , , . : 26 (.), (.), .
  • 52  . , .
  • 53 , , , , .
  • 1327002046 1327002045 1327002044 1327007003 1327007004 1327007005