|  |



. 3.

: IV . .: (), 1997 ( : , 1963, 4, . 227257).
. . . . . .
. 1892 . (Lipsiae, ed. C. Tauchnitii).
. 1911 ., ( . 1892 .) .
. : Sexti Aurelii Victoris Liber de Caesaribus; praecedunt Origo gentis romanae et Liber de viris illustribus urbis Romae, subsequitur Epitome de Caesaribus. Recensuit Fr. Pichlmayr. Ed. stereotypa R. Gruendel. Lipsiae, B. G. Teubner, 1970.
  • 3. , () [5]22 23 , , , , , .
  • (2) 2 23,   ( )  24 25, 26, .
  • (3) 3 , , , [6]27, .
  • (4) 4 , : ,   28  .
  • (5) 5 , . , , , , , , , .
  • (6) 6 , .
  • (7) 7 , , , , , .
  • (8) , , [7], , , , , , , , , .
  • (9) 8 , 29 , , , , ().
  • (10) 9 , , 30 , , , , 31, .
  • (11) 10 , , ,
  • (12) 11 , , , , , : , , , .
  • (13) 12 , , , .
  • (14) 13 , , 32: [8] , 33, , 34.
  • (15) 14 , , , , , .
  • (16) 15 , 35,  , 36 [9], , [10]. , , : , .
  • (17) 16 , 37 , , , , () ( ); , , , .
  • (18) 17 , , , . 18 , [11].
  • (19) , , , 38.
  • (20) 19 , , , .
  • 3. Igitur Claudio febri an insidiis oppresso, cum imperium tres atque viginti, aevi octogesimum uno minus annos egisset, Gaius Caesar cognomento Caligula aventibus cunctis deligitur, maiorum gratiae parentisque.
  • [2] Namque per filiam proavus Augustus, genere materno Agrippa, Drusus, Germanici pater, e quo is oriebatur, avi erant.
  • [3] Quorum modestia atque immaturo, absque Octaviani, interitu vulgus, simul matris fratrumque, quos vario Tiberius exitio interceperat, permovebatur.
  • [4] Qua causa nitebantur omnes casum tantae familiae lenire adolescentuli spe, tum quia natus in exercitu (unde cognomentum calceamento militari quaesiverat) legionibus carus acceptusque habebatur.
  • [5] Praeterea prudentissimus quisque similem fore suis credebat; quod longe secus quasi naturae lege, quae crebro tamquam ex industria malos e bonis, agrestes ex doctioribus et ceteros huiuscemodi seu contra gignit.
  • [6] Quo demum exemplo sapientium plures caruisse liberis utilius duxere.
  • [7] Ceterum in Caligula haudquaquam vero plurimum aberant, quippe qui diu immania animi ita pudore ac parendi specie obtexerat, uti merito vulgaretur neque meliores famulos neque atrociorem dominum illo fuisse.
  • [8] Denique nactus potestatem, uti talia ingenia recens solent, anni mensibus egregia ad populum, inter patres, cum militibus gessit; delataque coniuratione quasi minus credens praedicavit vix convenire in eum, cuius vita nullius oneri aut incommodo esset.
  • [9] Sed repente caesis primum vario facinore innocentium paucioribus tamquam beluae hausto sanguine ingenium exeruit; itaque deinceps triennium consumptum, cum senatus atque optimi cuiusque multiplici clade terrarum orbis foedaretur.
  • [10] Quin etiam sororum stupro ac matrimoniis illudens nobilibus deorum habitu incedebat, cum Iovem se ob incestum, ex choro autem Bacchanali Liberum assereret.
  • [11] Neque secus contractis ad unum legionibus spe in Germaniam transgrediendi conchas umbilicosque in ora maris Oceani legi iussit,
  • [12] cum ipse nunc fluxo cultu Venerioque interesset, nunc armatus spolia a se non ex hominibus, sed caelestium capi dictitaret, scilicet quod huiuscemodi pisces Graecorum dicto, quis augendi omnia studium est, Nympharum lumina accepisset.
  • [13] His elatus dominum dici atque insigne regni nectere capiti tentaverat.
  • [14] Qua causa auctore Chaerea moti, quibus Romana virtus inerat, tanta pernicie rempublicam confosso eo levare; relatumque excellens Bruti facinus eiecto Tarquinio foret, si per Quirites modo militia exerceretur.
  • [15] Verum ubi cives desidia externos barbarosque in exercitum cogere libido incessit, corruptis moribus libertas oppressa atque habendi auctum studium.
  • [16] Interim dum senatus decreto gentem Caesarum, etiam muliebri sexu, omnemque affinitatem armati persequuntur, forte Vimius, ortus Epiri, centurio e cohortibus, quae palatium per opportunos locos obsidebant, Titum Claudium occultantem se repperit deformi latebra protractatoque eo exclamat apud socios, si sapiant, adesse principem.
  • [17] Et sane quia vecors erat, mitissimus videbatur imprudentibus; quae res adversum nefariam patrui Neronis mentem auxilio neque apud fratris filium Caligulam invidiae fuit; quin etiam militares plebisque animos conciliaverat, dum flagrante suorum dominatione ipse contemptui miserabilior haberetur.
  • [18] Talia plerisque memorantibus repente eum nullo retractante quae aderant turbae circumsistunt, simulque affluebant reliqui militum et vulgi magna vis. Quod ubi patres accepere, mittunt ocius si valerent ausum comprimere.
  • [19] Sed postquam variis tetrisque seditionibus civitas cunctique ordines lacerabantur, tamquam ex imperio omnes dedere se.
  • [20] Ita Romae regia potestas firmata proditumque apertius mortalium conatus vacuos a fortuna cassosque esse.


  • 22 16 37 . , (Suet., Tib., 72, 2  73, 1), , , , (Tac., An., VI, 50).
  • 23 . (14 . . .  33 . . .), 5 . . . , .
  • 24 (64/6312 . . .). , . : 40 . . . , 36 . . ., 31 . . . 3938 . . . , . 37, 28 27 . . . 21 . . . . , .
  • 25 (14 38 .  14 9 . . .). , , . 1513 . . . . 12 . . . , . 9 . . . , , . , .
  • 26 (24 15 . . .  10 19 . . .). , , . 4 . . . . 5 . . . , . 13 . . . , , , 1416 . . 16 . 17 . . 19 . 34- . , , .
  • 27 3 : , , . , , ( ), 33 . , , ( 30 ., 33 .).
  • 28 (caligae),   - , , , , .
  • 29 37 . , , , ; , , , , , (. Suet., Cal., 23, 3). , , , (Dio, 59, 25), : , . , : , (Dio, 59, 10).
  • 30 3 : , , . , , , , , . , , , ( ). , , , , . , , , . , 3 . , .
  • 31  , . .
  • 32 . ( ), , , , , , , . (. Suet, Cal., 56, 2  58; Ios. Flav., Ant. Jud., XIX, 1, 315).
  • 33 . , . . , 510 . . . , . 509 . , , .
  • 34  , .
  • 35 .
  • 36, .   , , - .
  • 37 : .
  • 38 . , , , , . 15000 (5000 ). . . , , , (. Suet., Claud., 10; Ios. Flav., Ant. Jud., XIX, 2, 1  4, 4).


  • [5] 1892 .: fato an insidiis oppressos, 1911 .: febri an insidiis oppresso,  .
  • [6] 1892 .: quos Tiberius exitio interceperat, 1911 .: quos vario Tiberius exitio interceperat,  .
  • [7] 1892 .: uti talia ingenia versare solent animi sensus, 1911 .: uti talia ingenia recens solent, anni mensibus,  , . .
  • [8] 1892 .: praelatum, 1911 .: relatum,  , .
  • [9] 1892 .: unus, ortus Epiri, e cohortibus, 1911 .: Vimius, ortus Epiri, centurio e cohortibus,  , , .
  • [10] 1892 .: Tib. Claudium, 1911 .: Titum Claudium,  .
  • [11] 1892 .: mittunt ocius ausum comprimere, 1911 .: mittunt ocius si valerent ausum comprimere,  (), .
  • 1260010236 1327002003 1327002012 1466000104 1466000105 1466000106