|  |
:
. . . ., , 2000.
. . . . . .
: Cicero. De finibus bonorum et malorum. Rec N. Madvigius. Olms, Hildesheim, 1965 (repr. Copenhagen, 1876); Cicero. De finibus bonorum et malorum, with English translation by H. Rackham. Cambridge. Mass London, 1994.
, . .

I. 1. , . : , , , - , . , , ( ), . : ? , 1, ? , 2. , , , .

2. : , , , , , , . ,  ,  - . , 3. ,  ,  , , ? ?  .  , , ? , ,  ,  , . , , ,  ,  . , , ; - , . ,  ,  [] [] (arbitratu meo) . ,  ,  , .

II. 3. , ,  .  , : , , , : , 4,  , , 5, . ( , , ́ , , ; , , ).

4. , , , , , ( , ), , , , , , , 6.

5. (mores); , : , , , , (vocabulis)7, , , , (civile), πολιτικόν8.

III. , ! 9 , !10 , , , , , , , 11.

6. , , ,   , , , , , , ! , (spinas vellentium), , 12, , ,   . , , , ! , . , , , , 13. , 14.

7. , , . , , 15, , - , 16. , ! , 17 ! [],   18. ,   , 19, ! , ?! [-] ? , - . ,   , , 20, : , - ; , , , ! [] , , , , , ; , , , , , (minutim).

IV. 8. 21; , . , . , -, ? ; ,   , , ;   (contraria), 22. , (perspicua), , [] , , 23.

9. , !24 , , , , !25 , ? , , ; - , .

10. , (ratio) , , , ; 26, . (loci), , , , . , . , , , , , . , (ars) , . , , ,   , .

V. 11. , , , , , 27, , (modestia) , , , [] , ,   , , , , 28.

12. , 29, , , .

, : , , , 30. , , , 31, (ratio et intellegentia), , ,  , 32. (, ) , , , : 33. , , ,  .

13. , , , !   , !34 , , ! , . , , , . , , . , , , , . , , , , , 35. , , , - .

VI. 14. . , , , , , , . , , , , , , , , . , , , 36, , :   , , ; , , , : 37.

15. , : , 38. : [] (rectum), κατόρθωμα , (inchoatum officium), . : , (fruens) , 39. (actio), , , , 40. , , , , , , , , 41. , . :

VII. 16. , 42. , , (artes), ; , , , , 43. (animus) 44. (virtutes) , , (virtutes) 45.

17. , , , , , , . , (subtilius): , , 46, , , , , ,    , (stirps) . [ ] . , , , , .

18. , , , ; (animal) , , , , , ,  , ( ) , , , , .

VIII. 19. , , , . , , , , , ? , , , , , , , , (per se sumendae); , ? , , , , , , ? , .

20. , - , . ,  ,  , , , , , , , , ,   , [ ] , , ; , , 47, , , , , , , ; , , -, ; , , .

IX. 21. , ! . , , , ,   . , , ,  , 48, , , , , . , , , , , 49. , , [] , , , , , , , ?

22. , , , , , ? ?50 , , , , , , , , ? , , , , : , ,  , , ? , , ,   ? , , , , - ?

23. , , , , , , , , , ?51. , , , , 52, , , , ; , , , [], , ; , , , 53.

X. 24. , , , , . , , ; , , , .

,  ,  , , . , .

?  .  , , , .

25. , , . . , , , . , ; , , , (prima appetitio naturalis), (finis) , ; , , , 54.

26. ; , , : ,  .

XI. ( ?) , , , , (honeste vivere), , , , 55, 56 , 57, . , , , , ?

27. , , - , (animus) ( , ), . , , , , , , , , , 58.

28. (animal) , , , , , , , . , , , , , , , ; , ́ . , , , , , , , , .

XII. : , (mens), , , , , .

29. , .

[] , , 59, ; , . , 60. , , . , , , , , , , , : ,   .

30. , (obscuratio) , , , (quod interest), . , , , , , , - , , , , . . , , , , , , , , 61, , , 62.

31. ? , ? , , [ ]? - - , . , , ; , , , , , , , .

, , - , , , , (ut expleat summam). , , , , , , . ,   . , , 63.

XIII. 32. , , , , - . , (magnitudo) , , (excellentia) , (obscurationes), - .

[] , ? , , (simile)64, , 65. . - , - - , , , - , ? (prima institutio)? , , .

33. , , , , , , , , , , (simile)? , , . .

34. [ ] (principia naturae)? , ? , , , , , , ? (optimum), (bonum)? (appetenda), , , , , ? , , , - ; : , , , , , , 66.

35. (inchoabit) ? ? , , (motus ingenii quidam), , (ex virtute agere), 67; -, , , , . .

XIV. 36. (quid sit effectum) ? , (in hominis cultu), ( , ) , , , - . , , , , , , - (, , ), - , , 68. , , , , , , [ ] 69. , - , , ; , , , , , .

37. , , , ( ) . , , , , ; , , . , , . , (ad rationis habitum), , , , . , .

38. , , , , . , , ,  , ( - , ): , , , , , , [], , , . (sensus), [] , , ; , , 70.

39. , , ; . , , ὁρμή, (officium) , , ; , , , , , , 71.

XV. 40. , , , , 72. . [ ], , , , , . , 73, , 74; [] , . (instituta) , , , , 75. , .

41. , , : , (prima naturae) . , , . [], , - [], . (hominis institutio) , , (quasi coeptus appetendi) , . , [] ; . , , [] ? , , ; , , , . , .

42. , , (sensus) , 76, , [ ], , , , , , , (res appetendae), , , , .

XVI. 43. , , , , (honeste vivere), -, , , , , 77. , , , , -, 78. , , , , . , , , , , 79,     , (occurrentia). , , . - (occurrentia), , , , . , , , , , - , .

44. , ; , , , - , .

,  ,  , , , . ,  ,  , , ?

45. , , , : , , ,  , ; , (informari), , , . , , , , , , , , , , , .

XVII. 46. : , , , , . , , , -. , (sumenda), (legenda), (optanda)80, , , , . , , , , ́ ? , , ́ ? , , , . , , (rectum) (honestum), , , , , .

47. , , , ,   81, . , (finem beate vivendi) - ,   , (ratio), (principia) , . , , , [] , , , , , , , , [] , ( !)82.

48. , , , , , , , ?83 (ratio) 84 , , , .

XVIII. [], (consectaria)85, , : ,   , , 86. - ! ? , , , .

49. , , , ? , , , , , , ?87. , , . , , : , , , [] ?

50. , , ?88 , , , , , , ? 89, , , : , ,  , , ,  , , ,  . 90. , , , .

, , , , : (gloriatio), , 91.

51. 92 ; , , , , -. , , , , , , , , , , , . , , , , , , .

XIX. 52. , , , , , , , . , , ( , ) , , , . , , , , , , ? , , , , , , , , , , , , , , . , , , .

53. , , 93. , ( )? , .

94, , . , ? [] ( ), , , (propositum), .

54. , , , , , -, ; . , , , , .

55. , , , , . , , . [], [] , , , . , . ? , , , , , 95  , 96, , , , , , , , .

XX. 56. [] ( ,     97), , , 98, , , , , (bonae), (aestimabiles) (ad naturae accomodatae), , , , , , , , , , , , , , , : , [] ,   , 99; , (peccata) , , ,   100; , , , , 101.

57. , , , . , , , , , . , ? , - , , , , , . , , ? , , , , , , , , , , . , , , .

58. , , , , ? , .

XXI. , (moveri), , , , (aestimatio) , 102. , , , , , , ; ( ), ( )  (apta), , , 103. , .

59. (commoda), , , , , , , , , 104, (duo honesta), ,   , , ; , , , , , , , , , , . , ( ?), , , .

60. , , (aestimanda), (sumenda) (apta naturae), , , , , . , , , , , .

XXII. , , , . , , , , . , , ; , , , ? , , ?

61. , , : , , , , , , , , , , , ,   . , ? , ? , , . , , , , , , . , , , ! ?

62. : , , , , , , , .

XXIII. , , , : , , , , , , ,   , (expetenda) , (eligenda) , , , ( , ). , , (barbati), 105, , , , , , , , , , , , 106

63. , , , , , , , , , , , ,  . , , , , , , , , , !

64. , . , , , , , , . , - , 107, - [], , - , , , [], , .

XXIV. 65. , , , , , , , , . , , , , , . : - , , , : , 108. : , , , , , - , ,   109. ( , , ?), , .

66. 110 , ? , , . , , , , , ( ), , , , , , . , .

67. , (levatio) . , . (artes), (summa),  ,  , . , , . , (dubium), ? , , : - , ? , , .

68. , , , . , , , - , , , 111. , - , , .

XXV. - ? . , , , , , , , , , , , , . 112. , , (fallaciloquae malitiae)113.

69. , , , , , ; , . , , ,   . , , , , . , , ? . . . , , , , , , ? : [ ] , , , , , , .

70. ? , , , , .

71. , [ ], , , . ,  ,  , , (eligenda),   (reicienda), , ,   , . , . ,  ,  .

XXVI. 72. , , ? . , ,  ,  , , ,  , προηγμένα, -  (producta) (  /praeposita/  /praecipua/,  , , ), , , , , , (reiectanea). : ,   , ,   , : , (secerno). ? , , , , ,  . , , , , , ? , , ? , , , , , , , .

73. , 114, , , : ,  ,  , , (praepositum)? ? ? ? , , .  !  , (gravius). , , , , , , . ,  ,  , , , , , . , , (laetiora), , , (tristiora) . , , , . , : , .

XXVII. 74. (verborum praestigia) , (imperia), , , , , . , ,   ; , (insani), . (παράδοξα), (admirabilia)115. , ? , , . , (peccata) . , , 116. , - , .

75. . ? . , . , , , . ,  ,  , , , , , , , , . . , , . , . , , .

76. , [ ] (simile dissimile). ,  ,  , , ,   . , , ! , , ? - , ! , , , (in officio). , , , . , , (communis prudentia), , - . , .

XXVIII. 77. : ,  ,  , , . , , , , 117, , , , , , , !

78. ( ), , : , . - , , , (rerum ad vivendum accommodatarum), ? , , , ; , , , . , , , , .

79. , , , ,   , , , , , , , 118.

80. . . , , . ,  ,  ?   . , - , . ,  ,  . .


  • I
  • 1[1] , 52 ., , ,   .
  • 2[2] , , ,   , , , .
  • 3[3] . II 15.
  • II
  • 4[1] . V 7 . 1 . III [. 13 V].
  • 5[2] . I 34: . XIII 67: , . VII 2: [] . , , , ( ); . . SVF I 11 (= , XIV 5, 11): . , , . : , , , . , , - . , , . (, ) , ;   , , , .
  • 6[3]   ,   . V 9.   , . . , -, . , , ( ), ( )   . II 18. , ; , .

    -, . , ( ). , ,   (   .  5 . . 1 . III); , ( 8 .), (. V 58).

    , : -, , -, , .   (. 1103a; 1139a; II 117 .);   .   ( ) ( ) (. V 28). , ( ;   . 1103a) () . , , , , , (     . , III 1, VIII 4). , ; , , .

  • 7[4] (, ) ( ) . I 17 ( , ), 18 22; III 20; V 7.
  • 8[5]  . III 14.
  • III
  • 9[1] ,   . I 22 .; V 10; I 32; I 62. , , . - , (. . 3 . II [. 6]). , , , , . , , .
  • 10[2] , , (, , ). . V 7.
  • 11[3] . I 43, 49, 55, 121, 62.
  • 12[4] ; : , . . 6768 ( ): , , .
  • 13[5] , (inventio). -, : , , , . . , . -, , : (   ?, . . ), (   ?, . . ) (   ?, . . ). . I 8; I 138, II 65, 104 113; 45 46 ( ); III 6, 31 .
  • 14[6] , (II 6567).
  • 15[7] ; (II 15, 3435 = SVF I 491)   , .  . 1047ab (= SVF III 297298).
  • 16[8] . I 4950.
  • 17[9] . III 5 .
  • 18[10] . III 64.
  • 19[11]   .
  • 20[12] . III 75.
  • IV
  • 21[1] . . , , , , .
  • 22[2] .     : , , , (), (), . , : ,   . . ; . ., , , 92a1: , , , , ; , , ; ; ; , ,   , , ; , , . . . , , (, . .).

    , ,  . ; . (IV 5, IV 12 13, V 22, 23 24, V 45, 46 49): , , , , ; ; , .

  • 23[3] (. ἀπόδειξις)  , . ( ,   , ,  ) . . ( 98b): , , . . , . ( ), , , , , (   , , ); , , , (.   , ). , , , , ( ): (, , . .),     (, , , , ).

    . , , (perspicuum; . πρόδηλον ἐναργές  . II 17 35 .), , , , . ,   . VIII 141: , (πρόδηλα), ; , , , ; . perspicuum , . II 4546 ( ). , , ,   ; , . , , . , , , , (, ), (, )  . . 5 . III [. 24 I]. , . , , : , (, ), ; , , , (, , , , , , ).

        . ( VII 218; . VII 141 ., ). , , , , . . -, (, ) .

  • 24[4] (captiosae interrogationes)   . captiosum I 22. , .
  • 25[5] , : ,   , (. 980a .). ,   : . VIII 217 .; 226. , ,   . I 3031 .; II 3637 .; . II 19 .
  • 26[6] .
  • V
  • 27[1] . I 64.
  • 28[2] , , , . . VII 88: [] , ,  , , ,   , , . . . II 39, I 18 II 8. , II 25 II 153, , (176ab) (., , III 78; XXVIII 1).
  • 29[3] . II 46 V 48.
  • 30[4] , ,   , , .
  • 31[5]   , , , . . 269a31 .; 289a11 .
  • 32[6] , . , . , , , (λόγος) (  . SVF I 120, II 527, 580, 601). (   τεχνικὸν πῦρ) , ; , , ( , ,   . II 29, 30 32). ; ( , . . ), , , (. SVF II 439 ).

    . , (I 136, 140, 145, 521, II 773, 777, 786, 787, 796 .), (I 484, II 785 1045), , . , . , . ,   ,     , , , () . , , ,   (. 736b29737a1). (. I 35).

  • 33[7] , , (. ) (., , II 75 ., 93).
  • 34[8] - .
  • 35[9] . I 17.
  • VI
  • 36[1] , (. II 131). , . , (περὶ τοῦ κατὰ φύσιν βίου) ( VII 6, 32).
  • 37[2] . ; , ,   . . III 31; . 6 11 . VI [. 41 46 III].
  • 38[3] (. VII 88 II 75 = SVF III Archedemus fr. 20). ,   (. . 2 6 . VI [. 37 41 III]), , , , . ( VII 88) , ; , (. SVF III Antipater fr. 58) , , , (   . ) , , . . . : ,   , , (. III 20 . 5 . VI [. 40 III]). , , , , .
  • 39[4] : , , (SVF III Archedemus fr. 21). , , . ( , ,   , , , ).

    , (, ,   ) . -, ( ), - (. .). -, (frui), . , (, . .) . : , , . , , , . , (. ,   I 22), .

    , , (. II 35 42, V 20; . V 84: ). -, , , (. . 2 . VIII [. 42 V]), . , , . , , , (, , , ). , (. . 7 [. 41]). , ,   , (. V 36). , , , , -, , , . ., , -, .

  • 40[5] (in nostra potestate; . ἐφ ἡμῖν  . SVF II 939, 979, 981, 984, 986, 988992, 996, 997, 1001, 1003, 1004, 1006, 1007 . II 1118 III 32) , , . , , ,   ; , . . .
  • 41[6] , ( 1098a), , (, , . . , ) ( , 1153b15 .).  . ( II 22, 133).
  • VII
  • 42[1] . V 24 .
  • 43[2] . V 16.
  • 44[3] . V 34.
  • 45[4] . V 3738.
  • 46[5]  17 18 (   . V 43)   , ( ), ( , . . , , . .   .  4 8, II 46) . . II 4547.
  • VIII
  • 47[1] , , ,   (. . 13 . VI [. 48 III])   . , , , ; , . , , (. . 4 . VI [. 39]) . ,   ( , , . ., , ). , , . , , .
  • IX
  • 48[1] . III 48.
  • 49[2] . II 76.
  • 50[3] , , . . III 35.
  • 51[4] . . 1 . VIII [. 47]. , , (. V 78 88), , -, (. III 41).
  • 52[5] (II 135); -, , (IV 4).
  • 53[6] , , , (.  79). (VII 128): ,   , , , . . (   .: Kidd I. G. Stoic Intermediates and the End for Man // Problems in Stoicism. L, 1971. P. 159160;   . . . ., 1995. . 259) , , . , , ,   ,   , . , , : , , ( , , , . . 3 . XVIII [. 87]).

    , , . , , . , , , ,  . , ,  , , , , , .

  • X
  • 54[1] , (   . III 16 .), , . . (. V 1617). ,   ( ) . ; , , , , .  . . 4 . VI [. 39] . 2 . VIII [. 42 V].
  • XI
  • 55[1]  . VII 87.
  • 56[2] . , : , , , , ? , (De anima liber alter // Alexandri Aphrodisiensis praeter commentaria scripta minora. Commentaria in Aristotelem Graeca / Ed. I. Bruns. B., 1887. Suppl. 2. 1. P. 162). , , , , , (.  36; . II 139). ,   , (. V 34 37 .; . XIX 3: , ; , . . ).

    . , ,   , ; , , . . , . , , , . . , , , , , (, , , ). : , , , ( , ), ( ). , , , , . , , , ,   . . - . , , , , , . ., : , , , , . , , , . , , . . , .   (. VII 94) .

    ,   , , . , ,   , , , (. . 4 [. 58]). , , , .   , (. III 49 . 4 . XV [. 118 III]), , , ; , , (. III 75 . 11 13 . XXII [. 184 186 III]); . III 56 (. . 1 . XVII [. 126 III]).

  • 57[3] . . 6 . VI [. 41].
  • 58[4] (V 17): , , , , . , . , ,   .  36.
  • XII
  • 59[1] . III 45.
  • 60[2] , , ,   . I 32 .
  • 61[3] , , . . 1069c: ,     ; 1048b: :   , , 锻.
  • 62[4] , , . . (. . 1 . VIII [. 47]): , , ; , , . , , (. ). ,   , , , ; , .
  • 63[5] , ,  , .
  • XIII
  • 64[1] . V 26.
  • 65[2] . ultimum rerum appetendarum. , , , : (ultimum) (appetitio appetitus, . ὁρμή  . V 17). , , (., , III 49, , , ). , , , , ; , , ,   , (.  3334). , ,   , .
  • 66[3] : , , ; , , , , . (, ,   ) . , (. 1144a). , , : -, ,   . . , ; -, ( , , . .), , . . (, , , ).   , . , , (. . ) (. V 16 20). ; , , ; , , , , .

    . 1141a10.

  • 67[4] . . 6 . XXVII [. 110 II].
  • XIV
  • 68[1] , (  . . 6 . V [. 32]); , , . . , , . . (.  27).
  • 69[2]  . II 43 . 5 . XIII [. 79 II].   ( ) ( ): , , , ( ,   . XIX 3). . V 73.
  • 70[3]   , . , ( 39 40). . , . , , , , , , . , , ,   , , . , ,   , ( , ,   , )  . V 39. : ( ) , ; (   ), ,   , , , (   . V 16 20). , .
  • 71[4] , , ( ) ( ), ( , ,   ). . ( 1070f);  . III 22. . II 20.
  • XV
  • 72[1] , ,   , : , , , . ( , ), ,   , , , , . , , , ; ,   (. II 71; II 140; III 118; 1038d; 1040c; 1070d). . III 29 IV 53 .
  • 73[2]  . II 43 . 4 . XIII [. 78 II].
  • 74[3] . , , , : , , ? ( , 1069e).
  • 75[4] , ; , , , (   ὑποτελίς, . VII 165), , -, (. II 47).
  • 76[5] , , ,   (.  9 . , : VII 47, VII 141  , 147 .  , 217  ); ( , ) , (   . II 3637, . VII 203 .), . , ( , 90 .), (92), (111), (126127) , , (122).     : , , , ( , , , ),     , ; , (. V 20 .).
  • XVI
  • 77[1] . II 43 . 4 . XIII [. 78 II].
  • 78[2] . quodcumque in mentem incideret et quodcumque tamquam occurreret. .  47. , , . , . , , ( XI 6467 = SVF I 361). , , , - , (περιστάσεις): , , , , , : , , , , , . , - , , , . , ,   . , , : , , , , , ,  - , , , ,  , , , . , , , .
  • 79[3] . principium officii  . . τοῦ καθήκοντος ἀρχή , ( 1069e). . . 3 . XV [. 74].
  • XVII
  • 80[1] , , , (sumendum) (legendum), , , , , , (optandum), , . . (.  50; . 67, 3 .).  . . 1 . VIII [. 47].
  • 81[2] . .   .  43. , , : , , (. . 2 . XVI [. 78]). , , , ( 43).
  • 82[3] , , (appetitio; . ὁρμή), .   . . 2 . XIII [. 65].
  • 83[4] ,   ( ) ( ). ,   , , .
  • 84[5] . actionis aut officii ratio; , . .   . : (εὐλογιστεῖν) (SVF III Diog. Bab. 44; 46).
  • XVIII
  • 85[1] . III 26.
  • 86[2] . III 27.
  • 87[3] . . 2 . VIII [. 64 III].
  • 88[4] , , ,  . V 2021.
  • 89[5]   (. σωρίτης σωρός  ), , : , ; , . ., , .  . VII 44 82; III 9, 712 (= SVF II 298); VII 416; II 93. , , .
  • 90[6]   (. VII 416; II 93).
  • 91[7]  . III 28. : ( - -); . , , :   , ,   , , .
  • 92[8] . . .
  • XIX
  • 93[1] . III 29.
  • 94[2] . III 74.
  • 95[3] . III 48.
  • 96[4] -, .
  • XX
  • 97[1] ,   (. 32 39). ,   , (. VII 1).

    , , , (. XV 4, 15; VI 1, 5).

  • 98[2]   . II 98; . 113.
  • 99[3] (. III 61); , , .
  • 100[4]  . . 11 . IX [. 80 III].
  • 101[5] , ,   , , ,  , , : , (. IV 29; II 113 = SVF III 529).
  • XXI
  • 102[1] , ,   . III 20, 23 50.
  • 103[2] , , () , , . .   , , , , , (. III 51). , , , ,   , ( , , ). , , , , ( , , ., ).

    , . , -, ( ) , -, , , ( ). , ( ) , (. . ), , .

  • 104[3] (commoda), . . .
  • XXIII
  • 105[1] , , , (barbati)  . 19, 26, 33.
  • 106[2] ; (III 218). , , .
  • 107[3] , ,   , , , .
  • XXIV
  • 108[1] . ( 1063b).
  • 109[2] . ( 187 ., 177 163 .)     (II 43): , , , , , , .
  • 110[3]  . . 7 . II [. 9 III].
  • 111[4] ,   (.  3031).
  • XXV
  • 112[1]  . . 3 . XV [. 74].
  • 113[2] fallaciloquae malitiae. . (III 154) (164) , -,   versutiloquae malitiae.
  • XXVI
  • 114[1]   ; .
  • XXVII
  • 115[1] . III 75.
  • 116[2] . 61.
  • XXVIII
  • 117[1] . II 54.
  • 118[2] , , -,   . . 7 . IX [. 53].
  • 1260010107 1260010108 1260010109 1414890005 1417040791 1418953812

    , .