| |
. .

Fides :

Barry J. M. Fides in Julius Caesars Bellum Civile: A Study in Roman Political Ideology at the Close of the Republican Era. Dissertation submitted to the Faculty of the Graduate School of the University of Maryland, College Park, in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy. 2005.
. . . .

.195

4.
Dignitas , fides

, (dignitas) . Att. VII. 11. 1. dignitatis, ; , , Att. VII. 11. 1. dignitatis, . . , dignitas fide . , , BC. I. 79. . dignitas BC. I. 79, , , fidei  fidei (amicitia) publicae fidei , .

Dignitas

, , , , I. 79 ( ). , (dignitas). , , , , .196 -     . , BC. I. 9 , dignitas . , . : ( ) , , , , ? , , ,   . , fides fides publica , , . , fides fides publica dignitate,     BC. I. 79.

. , 1. , , , (res publica), , (factio paucorum) 2. , , . , .197 , , , . , , dignitati, (ratio belli), . , , , .

, , dignitas , . . dignitate 49 . (Att. VII. 11. 1):


Quaeso, quid est hoc? aut quid agitur? mihi enim tenebrae sunt. Cingulum inquit nos tenemus, Anconem amisimus; Labienus discessit a Caesare. utrum de imperatore populi Romani an de Hannibale loquimur? o hominem amentem et miserum, qui ne umbram quidem umquam τοῦ καλοῦ viderit! atque haec ait omnia facere se dignitatis causa. ubi est autem dignitas nisi ubi honestas? honestum igitur habere exercitum nullo publico consilio, occupare urbis civium quo facilior sit aditus ad patriam, χρεῶν ἀποκοπάς, φυγάδων καθόδους, sescenta alia scelera moliri

, ? ?   . ,  ,  , ; . ? , ! , , [dignitas]. [dignitas], , ? , , ; , ; , [ ], , [1]


dignitate . .198 , , , , ( Cic. Att. VII. 11. 1; . Att. IX. 7c). ,   , . , , , dignitatem. . , , , . . : , dignitas , 3. , . , : (res publica). , 4. , , , , ,   ,   5. , , , , dignitas , .199 50/49 ., 50- ., , 6.

. (privatus)  , , , dignitate ,  . , (91) : non quo mihi P. Scipionis, fortissimi viri, vis in Ti. Graccho privati hominis displiceret ( , , , , [2]). ,   . . , , (causa rei publicae). , . , , , , , - , 7.

.200 , , dignitas () , , dignitatis, , , , . ,   Cic. Att. VII. 1. 1. , , , , , dignitatem . Att. VII. 11. 1 , dignitas 8.

, -, , dignitas   , . , , .201 dignitatis , , 58 . , . , 58 . , , , . , , , , 9. , , dignitatis. - , . , . , ; - - .

  dignitatem, , , , , , , . 56 ., . .202 . , , , . : (concordia ordinum) , (otium cum dignitate)10.   ,   58 ., , , , , , , , 11.

, , -, , , . 58 ., . .203 , 12. , , . , 58 . , 49 .

, , . , , . , , dignitatem, , . Sest. 48 dignitatem , BC. I. 9. 1 (Sibi semper primam rei publicae fuisse dignitatem vitaque potiorem[3]). : Denique, cum omnia semper ad dignitatem retulissem nec sine ea quicquam expetendum esse homini invita putassem (, , , ). , , , .204   ,  ( ) , , , , , ( ), . . 58 . , . , ,   , , 13, .

: (1) Restitisses, repugnesses, mortem pugnans oppetisses ( , , ) (45); (2) Victi essent improbi ( ) (47). ( ). : (1) ut neque victi neque victores rem publicam tenere possemus ( [ ], ,  ,  ) (44); (2) me vestrarum sedum templorumque causa, me propter salutem meorum civium, quae mihi semper fuit mea carior vita, dimicationem caedemque fuisse ([ ],  , , , ) (45); (3) Haec ego et multa alia cogitans hoc videbam, .205 si causam publicam mea mors peremisset, neminem umquam fore, qui auderet suspicere contra improbos cives salutem rei publicae ( ,   , ) (49).

, . ,   , , (49):


Servavi igitur rem publicam discessu meo, iudices; caedem a vobis liberisque vestris, vastitatem, incendia, rapinas meo dolore luctuque depuli et unus bis rem publicam servavi, semel gloria, iterum aerumna mea.

, , ! , , ; :   ,   .


,   , , , -, ,   ( ) publica fides (50; in qua quidem nunc me restituto vivit mecum simul exemplum fidei publicae; , , ). dignitatem , , - . dignitatem .206 fide , . , , dignitas , fide. , -, fides ( dignitas), , -, , dignitas fides , , . , , , , . , , , , , dignitatis, .

, . 58 . Att. III. 15, , .


, , , , , , , , , ; , , , , (praesidia), , , (tradidi) ,  , , ́, , , , , (timebas minus).


, , , . , . , . , , . .207 , , (causa reipublicae) .

, dignitate ( BC. I. 9. 1) , , (44). , Att. III. 15 . , , (80), , 100 . . , (boni viri) , , , . , , , , ( constat invitissimis viris bonis cessisse, nec fuisse dubium quin contentione et armis superior posset esse[4]). - (bonus vir) .   , , ,  , , , , (πολιτεία). , dignitas, , dignitatis .208 , 14.

, Att. III. 15 , fide: Ego si tuam fidem accusarem, non me potissimumtuis tectis crederem[5]. , . , . , fide , , (amicitia), ୸ , . , fidei (amicus), , , . , !

, , , , 58 . , . , ( , , .209 ), 15.

, , , . , , dignitatis , , , . , (populus romanus)16. , dignitatem, .210 , (causa rei publicae), .

dignitate fide

. , , , 17. , , , Sest. 96100, , BJ. 41 BC. 5152, 18. , , .211 , . , , . , . , Att. VII. 11. 1, :   , , , , dignitatem ? , - dignitatem. , , ,   , :   , dignitas , .

: dignitas ? , , , . , , . . , dignitas , 19. , 20. . dignitatem .212 21. . - , dignitas , , 22. . : - , ,     23. dignitas , 24. :


Dignitas  , (gloria), . . Dignitas (dignitas generis), , (res gestae, honores). , dignitas  , ; , , - , - ; , -.25.


.213 , dignitas -. . . , , , , dignitas  , fide.

. 26. dignitatis dignitate fide. , fides dignitatem. dignitatem ( gloriam, , honorem, ) , célébrité[6], , , , (virtus)27. , célébrité (, , , renown[7]; , , , fama, existimatio gloria) 28. , fide:


Cet aspect de la célébrité chez les Romains est très important, puisquil est évidemment lie au systeme de la fides et quil correspond par consequent à un aspect original de la pensée romaine. Cest dans ce domaine des devoirs a légard de lhomme célèbre que se situe aussi dignitas[8]29.


.214 dignitate , fide fide . dignitate (officium). , , 45 . (Fam. VI. 1. 3). , 50/49 ., (   ), . , , (patria, liberi, fortuna). , , , , (officium) dignitate (sed quoddam nobis officium iustum et pium et debitum rei publicae nostraeque dignitati videbamur sequi[9]). , dignitas (officium), (pietas) (iustitia)30. , , , dignitas, officium fidei31.

, (49). , . , , ,   .215 . , , . , ,   , dignitas (tamen, quod erat ex eodem municipio, suae dignitatis esse arbitrantur eum quibus rebus possent defendere). (46) , . , , , . , , , -, ( ?) fidei. , , , dignitas (officium) fides (la base de cette obligation est donc fides)32.

fide dignitate,  , , ,  , BC. I. 79. , dignitas ( , , ), , . , , dignitatem, .216 , .

, dignitas fides 33:

1.   , (Fam. XIII. 32. 2):


Sed velim sic existimes, hanc familiam et hos mihi maxime esse coniunctos vetustate, officiis, benevolentia. Quam ob rem peto a te in maiorem modum, ut his omnibus in rebus, quantum tua fides dignitasque patietur, commodes. Id si feceris, erit mihi vehementissime gratum.

, , : , , . , (fides) (dignitas). , .


2.   , (Fam. XIII. 53. 1):


L. Genucilio Curvo iam pridem utor familiarissime, optimo viro et homine gratissimo. Eum tibi penitus commendo atque trado; primum, ut omnibus in rebus ei commodes, quo ad fides tua dignitasque patietur; (patietur autem in omnibus), nihil enim abs te umquam, quod sit alienum tuis aut etiam suis moribus, postulabit.

, .   , , (fides) (dignitas), , , , 34.


3.   , (Fam. XIII. 59):


M. Fadium unice diligo, summaque mihi cum eo consuetudo et familiaritas est pervetus. In eius controversiis quid decernas, a te non peto (servabis, ut tua fides et .217dignitas postulat, edictum et institutum tuum), sed ut quam facillimos ad te aditus habeat, quae erunt aequa, libente te impetret; ut meam amicitiam sibi, etiam cum procul absim, prodesse sentiat, praesertim apud te. Hoc te vehementer etiam atque etiam rogo.

; . , , ( , (fides) (dignitas), ), , ; , , ; , , , , . .


4.   (Att. IX. 7a. 2):


Sed, cum etiam nunc, quid facturus Caesar sit, magis opinari quam scire possimus, non possumus nisi hoc, non videri eam tuam esse dignitatem neque fidem omnibus cognitam, ut contra alter utrum, cum utrique sis maxime necessarius, arma feras, et hoc non dubitamus quin Caesar pro sua humanitate maxime sit probaturus. Nos tamen, si tibi videbitur, ad Caesarem scribemus, ut nos certiores faciat, quid hac re acturus sit. A quo si erit nobis rescriptum, statim, quae sentiemus, ad te scribemus, et tibi fidem faciemus nos ea suadere, quae nobis videntur tuae dignitati, non Caesaris actioni esse utilissima, et hoc Caesarem pro sua indulgentia in suos probaturum putamus.

, , , , , (dignitas) (fides), [ ], , , , , . , , , , . , (tibi fidem faciemus), , , , (tuae dignitati), , , , , .


5. Ps.-Caes. De Bel. Alex. 26. 1:


Sub idem tempus Mithridates Pergamenus, magnae nobilitatis domi scientiaeque in bello et virtutis, fidei dignitatisque in amicitia Caesaris, missus in Syriam Ciliciamque initio belli Alexandrini ad auxilia arcessenda, cum magnis copiis, quas celeriter et propenissima civitatium voluntate et sua diligentia confecerat, itinere pedestri, quo coniungitur Aegyptus Syriae, Pelusium adducit.

.218 . , (fidei dignitatisque). , , [10].


6. Liv. XXXVI. 26:


Paucis priusquam Heraclea caperetur diebus Aetoli concilio Hypatam coacto legatos ad Antiochum miserunt, inter quos et Thoas idem, qui et antea, missus est. Mandata erant ut ab rege peterent, primum ut ipse coactis rursus terrestribus navalibusque copiis in Graeciam traiceret, deinde, si qua ipsum teneret res, ut pecuniam et auxilia mitteret; id cum ad dignitatem eius fidemque pertinere, non prodi socios, tum etiam ad incolumitatem regni, ne sineret Romanos vacuos omni cura, cum Aetolorum gentem sustulissent, omnibus copiis in Asiam traicere. Vera erant quae dicebantur; eo magis regem moverunt. Itaque in praesentia pecuniam, quae ad usus belli necessaria erat, legatis dedit; auxilia terrestria navaliaque affirmat miserum. Thoantem unum ex legatis retenuit, et ipsum haud invitum morantem, ut exactor praesens promissorum adesset.

, , ; , , . , , , , - , ;   (fidem) (dignitatem) , : , , , , , ? , . , , , , , . , , , , , [11].


7. Tac. Ann. I. 11:


Versae inde ad Tiberium preces. Et ille varie disserebat de magnitudine imperii, sua modestia. Solam divi Augusti mentem tantae molis capacem: se in partem curarum ab illo vocatum experiendo dedicisse quam arduum, quam subiectum fortunae regendi cuncta onus. Proinde, in civitate tot illustribus viris subnixa, non .219 ad unum omnia deferrent: plures facilius munia rei publicae sociatis laboribus exsecuturos. Plus in oratione tali dignitatis quam fidei erat

. , , . ; , ,   , . , ; . , (dignitatis quam fides)[12].


8. Flor. I. 12. 56:


Falisci cum obsiderentur, mira est visa fides imperatoris, nec inmerito, quod ludi magistrum, urbis proditorem, cum his quos adduxerat pueris vinctum sibi ultro remisset. Eam namque vir sanctus et sapiens veram sciebat esse victoriam, quae salva fide et integra dignitate pareretur.

, (fides) : , , , . , , (fides) (dignitas)[13].


non videri eam tuam esse dignitatem neque fidem omnibus cognitam, ut contra alter utrum, com utrique sis maxime necessarius, arma feras[14] Att. IX. 7a. 2 , fides/dignitas , , . , , , dignitatis 35. , , , , .220 , , 50/49 ., fidei. , . ,   , ( ), , , , . , (59) , , . ୸, dignitatis , ,   ( ).

, , , dignitas fides (amicitia), , , ୸ . , III. , : (amicitia )36. .221 dignitate fide , , , , . , .   fide , . dignitas fides , , . . , ( , ). , , dignitas fides , .

fidei dignitatis, , . (I. 23) , fides ( .222 ), (Fundamentum autem est iustitiae fides, id est dictorum conventorumque constantia et veritas). (I. 42) dignitate, , dignitatis (tum ut pro dignitate cuique tribuatur; id enim est iustitiae fundamentum, ad quam haec referenda sunt omnia[15]). : , ut pro dignitate cuique tribuatur iustitiae fundamentum; fides37. , , . , . , , . fides, , . , Off. I. 42 - fidei.

, , , (amicitia) , fidei . , , -, , .223 (res publica)38. , , dignitas BC. I. 79, fides fidei, , . , , , , dignitatem, fidem, , ́39.

BC. I. 9. 2. , dignitas (sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem  dignitas ). , , ? , dignitas . , , , ? .224 , BC. I. 9. 2 BC. I. 7. 1, I. 7. 7 I. 8. 340.

Dignitas fides

dignitate BC. I. 7. 1 I. 7. 7. 41. , (lenissima postulata). , , . . , BC. I. 7. 1 , , , , , (quibus rebus cognitis Caesar apud milites contionatur)42.   .225 fidei. , , , , , () . contionari ( ) , , , , 43.

, BC. I. 7, ( , ), . , (iniurias), (inimici). , (depravatum) . - .226 , (honos) (dignitas) (a quibus deductum ac depravatum Pompeium queritur invidia atque obtrectatione laudis suae, cuius ipse honori et dignitati semper faverit adiutorque fuerit)44. , , (intercessio) . (novum exemplum). , . , , , , , , . , (SCU), , . ,  ,  , , , , , (vis) , ; , , (expiata) 45, (  ). .227 , (dignitas) (existimatio) (inimici), (res publica) , (hortatur, cuius imperatoris ductu VIIII annis rem publicam felicissime gesserint plurimaque proelia secunda fecerint, omnem Galliam Germaniamque pacaverint, ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant[16]). XIII , .

, , , fidei , , . , , , fidei. . fidei ( ), fidei (amicitia). . . ( ), , e re publica fideque sua, 46. , , . , .228 . , ,   Pompeium, qui amissa restituisse videatur, dona etiam, quae habuerint, ademisse[17]. , , , , , , publicae fidei ( , , , ) ୸ fidei. , fidem privatam ( ), , , fidei publicae.

(Omnium temporum iniurias inimicorum in se commemorat[18]) . ? , - ? , , . . , (defensio dignitatis) , (, , ) 47. (defensio dignitatis), ( ) . , , (Fam. XIII. 53 Att. IX. 7a), , fide dignitate. , fidei ( .229 , ), dignitatis , , , . . , ( ), fidei , fidei .

, (defensio) . . 62 . ( 60 .) (Fam. V. 1), , , , (amicitia), (dignitas) . , , ( , ). , ( ), , (amici) . , Fam. XIII. 59, , ( ) , , , () . , , (dignitas) (Quem si parum pudor ipsius defendebat debebat vel familiae nostrae dignitas vel meum studium erga vos remque publicam satis sublevare[19]) fidei (Te tam mobili in me meosque esse animo non sperabam)[20]. , .230 (Fam. V. 2), , , , . , , , , (ut primum in contione provinciam deposuerim, statim, quemadmodum eam tibi traderem, cogitare coepisse[21]). , (contiones) (quae ego de te in senatu egerim, quae in contionibus dixerim, quas ad te litteras miserim). , : , ,   (atque abeuntem magistratu contionis habendae potestate privavit)48.

, , , fidei, fidem ( dignitatis). , , - , , 49. , .231 (amicitia) , . . (, ; , 56 . , .: Fam. V. 3), , , . , , , . . , , (Quibus rebus cognitis[22] . .). , .

dignitate. , (adiutor) (honos) (dignitas). , , , , dignitate . , dignitatem , fidei. , , , . . , , (vis), , , , , , .232 , , , 50. , hortatur, cuius imperatoris ductu VIIII annis rem publicam felicissime gesserint[23] . .  , fidei XIII   fidei 51.

, , , (amicitia), dignitatem . , ( ). 51 . - , ,   et me absentem diligas atque defendas (Fam. XV. 9. 2). , 54 . ( ), dignitatem : (Fam. V. 8. 5):


Has litteras velim existimes foederis habituras esse vim, non epistulae, meque ea, quae tibi promitto ac recipio, sanctissime esse observaturum diligentissimeque facturum. Quae a me suscepta defensio est, te absente, dignitatis tuae, in ea iam ego non solum amicitiae nostrae, sed etiam constantiae meae causa permanebo.

.233 , , , , , . (dignitas), , , (constantia).


, dignitatem (constantia) , , (amicitia), , fides. (constantia) fidem, , , dignitatem (   ). (fides amicitiae): Sed exstitit tempus, optatum mihi magis, quam speratum, ut, florentissimis tuis rebus, mea perspici posset et memoria nostrae voluntatis et amicitiae fides[24] (Fam. V. 8. 2). , , -, ( ) . (Fam. V. 8. 4) fidem , , - dignitatis : Quam ob rem tu, quantum tuo iudicio tribuendum esse nobis putes, statues ipse; et, ut spero, statues ex nostra dignitate[25]. , , dignitatem  ( ) fidei52.

.234 , , dignitas, . . , , , , , , dignitatis, , . Dignitas fidem. (amicitia) , . dignitas , . . dignitatem fidei. , fides . fidei ( ). dignitas ( ) , , ( , , , , ). , , , dignitatem, , .235 . , fides  , , . , digintate. .

. , , dignitatem (existimatio): ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant. dignitas , existimatione. existimatio . dignitate existimatione, fide dignitate. , 46 . (Fam. XIII. 77. 1):


Cum his temporibus non sane in senatum ventitarem, tamen, ut tuas litteras legi, non existimavi me salvo iure nostrae veteris amicitiae multorumque inter nos officiorum facere posse, ut honori tuo deessem. Itaque adfui, supplicationemque tibi libenter decrevi; nec reliquo tempore ullo aut rei aut existimationi aut dignitati tuae deero.

, -, , , , . (supplicatio) (existimatio), (dignitas).


(amicitia) , dignitate. (amicitia) , fide. .236 dignitatem existimationem, fidem, fidem ( publica fide ). ()  , , . , - . (Ep. II. 9. 1) , , (pudor), existimatio dignitas (et alioqui meus pudor, mea existimatio, mea dignitas in discrimen adducitur[26]). , , , (amicitia) . , , existimatione, , , ,   53.

- fides, dignitas existimatio. , dignitas. , . , , . , , , , , (existimatio) , , . .237 . , (dum existimatio est integra),  ,  , , (49). , . , (boni viri, , dignitate), , (51). , , , , , ( [ius] ), , , (51: Iugulare civem ne iure quidem quisquam bonus vult, mavult commemorari se, cum posset perdere, pepercisse quam, cum parcere potuerit, perdidisse[27]). , (existimatio) (Haec in homine salienissimos, denique inimicissimos viri boni faciunt et hominum existimationis et communis humanitatis causa).

, fidei ( , ), , (ignominia). (96: sed ne amicos quidem Sex. Naevi, quorum saepe et diu ad pedes iacuit stratus obsecrans per deos immortales[28]). . , , ( , .238 91 ., ), dignitate. , . 7, disertissimos, fortissimos, florentissimos nostrae civitatis[29]. 9 , (virtus) (nobilitas), , (in quibus, quo plus propter virtutem nobilitatemque possunt, eo minus, quantum possint, debent ostendere)54. , nobilitas dignitas. dignitatem (virtus) Fam. I. 5. 4, XII. 25. 2 Cluent. 11155. , dignitate fide, dignitatem , , , , . Dignitas fidem. , fidem, . , V. 27.

(9) , Cat. 51. 47. , fidei , . , dignitas . .239 , . , , . , , (in iure), , dignitatis (51. 6: magis, quid se dignum foret, quam quid in illos iure fieri posset quarebant56). Dignitas fide. dignitatis, , dignitas ୸ fidei.

, , , , 57. 58. , dignitas ( (magnitudo animi) 59) fides, , , . , , ( , ), .240 , fide ( , ,  ). , . . ( , , , , ), ,   60.

. . , ( , 61) , dignitate (magnitudo animi) fide publica. -, , , (, ,   non pauci ex summatibus viris; . ) , , , , (fides publica)62. , dignitatis, dignitatis . .241 63. : , , - ?64 , , , , , . : , , (superbissimos facta), , 65. , , dignitatem. , dignitas dignitatem.   . , fides. Dignitas fides , . , ( , , ), fidem publicam.

, , , : , , , , , . , .242 ,   66. . , , ( ) . , fidei. , (dignitas) : dignitas ୸ fidei, .

. (VI. 3. 47 52). ( ) , , , (, , , 67) (populi Romani magnitudinem), , , dignitatem . , (utilitas) . , , , (utilitas) (magnitudo populi Romani), , (Realpolitik)68.

.243 (XXX. 25. 910). , , dignitate (indignum), (tamen se nihil nec institutis populi Romani nec suis moribus indignum in iis facturum esse cum dixisset). : dignitas , , ( ) fidem. : dignitas , fidei. dignitatem ( , ). , 49 . . , , , (, 52 .   ). , (divina et humana) , , dignitatem  fidem publicam  .

, dignitate , publica fide , ,   ,   . , dignitas, . . .244 fides , 中, , , . , (novum exemplum, BC. I. 7), .

, (Cat. 51): (8) novom consilium, (19) genus poenae novum, (27) mala exempla, novom exemplum, (36) hoc exemplo, (41) novom consilium[30]. , ( ) . (consilius), , , ((52. 30): maiores nostros, (36) more maiorum[31]) . (mos maiorum), , ( , ) ,   , 49 . (BC. I. 19).

, : 63 . , , , (divina et humana) - , ; , 49 . , (pauci) (divina et humana) , ( ) . .245 , , 49 . , 63 . . , , . , 63 . ( , ). 49 . , . , , , . , 49 . , , 63 ., publicae fidei, ( SCU). , , ,   ( , ), . , , , (divina et humana iura violata) ,  , , , , , , ( , , (inimici)). , , , 49 . .246 . , 42 . 69.

Dignitas , amicitia

dignitate , , , . (amici), , . , , , (cognita militum voluntate), . . , ( 64 ., ).   . , , , . , (, ), , . , , , : , . 1960 . . . 70. , .247, . BC. I. 8:

Eo L. Caesar adulescens venit, cuius pater Caesaris erat legatus. Is reliquo sermone confecto, cuius rei causa venerat, habere se a Pompeio ad eum privati officii mandata demonstrat: velle Pompeium se Caesari purgatum, ne ea, quae rei publicae causa egerit, in suam contumeliam vertat. Semper se rei publicae commoda privatis necessitudinibus habuisse potiora. Caesarem quoque pro sua dignitate debere et studium et iracundiam suam rei publicae dimittere neque adeo graviter irasci inimicis, ut, cum illis nocere se speret, rei publicae noceat. Pauca eiusdem generis addit cum excusatione Pompei coniuncta. Eadem fere atque eisdem verbis praetor Roscius agit cum Caesare sibique Pompeium commemorasse demonstrat.

. , . , , , , , : , , , . . (pro sua dignitate) : , , . - . , , .


, , . , . . , . .248 . , . , , , . , , fides . .

. (X. 3537 50) , , . 44/43 . , , , . 43 .[32] - , , ୸ . (Fam. XI. 27. 4), , , , (pudor) (officium)  (fortuna). , , , . , publica fides  (beneficium), ( ). , .249 officium 71. , publica fide; , . (Fam. XI. 28. 2) ( , 4943 .), , publicam fidem, , .

( ), , (fides) , , , . , , , . , . dignitas, , fidei , , . , , fides . , , ୸ , , . , , . .250 . , . , , , , , . fidei ( dignitate) (amicitia) .  , , , (1) , , , ; (2) , , (amicitia), . , () , , , , , ,   fidei.

, (amicitia) . , . BC. I. 9 :


Quae res etsi nihil ad levandas iniurias pertinere videbantur, tamen idoneos nactus homines, per quos ea, quae vellet, ad eum perferrentur, petit ab utroque, quoniam Pompei mandata ad se detulerint, ne graventur sua quoque ad eum postulata deferre, si parvo labore magnas controversias tollere atque omnem Italiam metu liberare possint.

.251 , -, . , , , , , , : , .


BC. I. 9 , - ( ), , , , (parvo labore). dignitate: Sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. . . , , , . Dignitas ୸ , , , (fides) , (BC. I. 8) . BC. I. 9 ,   ( ) :


1. Tamen hanc iacturam honoris sui rei publicae causa aequo animo tulisse. ( -, , .) 2. Sed tamen ad omnia se descendere paratum atque omnia pati rei publicae causa. ( .)


.252 , , dignitate, dignitatis, fidei.

, BC. I. 9, . publica fide. dignitate,  , (beneficium), (populus Romanus), - (contumelia) . , , , . (leges) 55 52 ., (ratio absentis), 52 ., , , . , , - , (quae ab se simulatione Parthici belli sint abductae)  fide.

BC. I. 9 , dignitas ୸ , fidem. , , (ad omnia se descendere paratum). , dignitas . dignitas - , , , , : dignitas fidem , fidem. .253 , ,   fidei: Haec quo facilius certisque condicionibus fiant et iureiurando sanciantur, aut ipse proprius accedat aut se patiatur accedere: fore, uti per colloquia omnes controversiae componantur[33]. , (hanc tamen, . .) ( , ) dignitatis dignitatem . , dignitas . , , fidei.

: , dignitas , , , . dignitatem, , 72. , . dignitate fide, . dignitatem , , , , , . , , , , dignitatem. dignitatem .254 ( ). , , .

୸ , fidem , ( ) , , , . ?  .  fidem?   . ,     , XIII . , XIII , (tumultus), ( , ) 73. , ୸ , . , 74. , , .255 : . , , , .

: , ( XIII   , ,  ) fidei ? , . , , , . , , , , BC. I. 675. , . , , , , , BC. I. 5, BC. I. 676. , ୸ , , , 77. ,   ,  , BC. I. 6 (, (privati)), . , .256 . : , 78. . , , , , , BC. I. 7 , , (pauci) .

, , , , . , 7 49 . SCU, XIII (. App. BC. II. 23: 5000 300 ). , ( , ), , (App. BC. II. 32). , , . , . , (Plut. Caes. 31. 12; Pomp. 59. 24)79. .257 , (II. 49. 4). , 80 ( , ) ( , ), , , , , , 81.

, fides ( ) , , ( , ). fidei , , () .258 , (inimici) , (BC. I. 4. 4). , dignitati   .

, , , fides . : fides , , . , , . , , fide, , (inimicitiae)82.

, , , , , , . , . ,   fidei, ( , )  , , , , . (res publica) 83. fides , , dignitatem.

.259 . , , dignitas BC. I. 79. , , dignitate ( (amicitia) ), fidem , publicae fidei. 84. BC. I. 79 ,   ( ), publica fide, . ( . ), dignitate fide. , , dignitate, , . ( , Cic. Att. VII. 11. 1), , dignitas . , . -, 58 ., . , . , , .260 dignitatis, , , , .


  • 1Collins J. H. On the Date and Interpretation of the Bellum Civile // AJP. 80. 1959. P. 117.
  • 2Ibid. P. 119.
  • 3Wirszubski Ch. Libertas as a Political Idea at Rome during the Late Republic and Early Principate. Cambridge: Cambridge University Press, 1950. P. 86. . .: Raaflaub K. Dignitatis Contentio. Munich: C. H. Becksche Verlagsbuchhandlung, 1974. S. 151, Anm. 198. . .
  • 4 Cic. Att. VII. 11. 1. , dignitas.
  • 5 , , , , .
  • 6 De Inv. II. 166 dignitas (auctoritas), , (dignitas est alicuis honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas). (, ). , II . . , , , . . 49 . , - 80-.
  • 7 Att. IX. 10. 3 ୸, , - : , , [] ,   , ; , , ? (At Sulla, at Marius, at Cinnarecte, immo iure fortasse; sed quid eorum victoria, crudelius, quid funestius?). - (iure): , : , , , ,   , .: Shackleton-Bailey D. Ciceros Letters to Atticus. Vol. 4. Cambridge University Press, 1968. P. 378, , , - publica fides.
  • 8 , , . . Cic. Att. VII. 11. 1, , , , dignitas : Toutefois, comme nous lavons déjà remarqué à plusiers reprises, valeurs morale et sociale tendent facilement à se confondre, surtout dans certains ouvrages de Cicéron: cest ce qui se produit dans une lettre à Atticus où il fait de la dignitas une consequence de lhonestas quil identifie avec le grec καλόν, cest-à-dire avec la notion aristotélicienne du soverain bien[34]. . Hellegouarch J. Le vocabulaire latin des relations et des partis politiques sous la République. Paris: Société DÉdition Les Belles Lettres, 1963. P. 407. , dignitas : Pour lui la dignitas nest pas seulement une des virtutes, elle est la virtus même et se confond avec lhonestas conçu comme expression du bien moral et quil oppose a la voluptas des Épicuriens[35]. , dignitate , ( ); . Ibid. P. 410.
  • 9. Cass. Dio XXXVIII. 17. 4. , , , , , , , , .
  • 10 , , (divina et humana).  .: Wood N. Ciceros Social and Political Thought. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1988. P. 6163, 19499 Stockton D. Cicero: A Political Biography. Oxford: Oxford University Press, 1971. P. 205214. . , , , . , , , : , . , . . Mitchell Th. Cicero: The Senior Statesman. New Haven: Yale University Press, 1991. P. 168181.
  • 11 , , . , , , .
  • 12 . Sest. 24. , , . . Sest. 43: Id profecto, ut, cum amentissimo tribuno pl. si decertassem, cum consulibus ceterisque eius ultoribus dimicarem (, : , , , ).   , , , , , - ; .
  • 13 , . , , , .
  • 14 , , , dignitate, . . Gruen E. The Last Generation of the Roman Republic. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1974. P. 300304; Mitchell Th. Op. cit. P. 166167 173177; Stockton D. Op. cit. P. 205206 Shackleton-Bailey D. R. Cicero. London: Duckworth, 1971. P. 8082. Dignitatis contentio . , , 49 . (ratio belli) dignitas, Att. VII. 11. 1 IX. 11a. 2. , dignitas . , . . Raaflaub K. Op. cit. S. 151, Anm. 198. dignitate   , dignitatis Att. VII. 11. 1.
  • 15. Fam. I. 9. 13 ( 54 .): Quo in discrimine cum mirifica senatus, incredibilis Italiae totius, singularis omnium bonorum consensio in me tuendo exstitisset: non dicam, quid acciderit: (multorum est enim et varia culpa): tantum dicam brevi, non mihi exercitum, sed duces defuisse. In quo, ut iam sit in iis culpa, qui me non defenderunt; non minor est iniis, qui reliquerunt ( , , , ; , ́ ( -); : (exercitum), (duces). [ ; , , , , , .] , ; , , 养).   exercitum, duces  .
  • 16. Polyb. VI. 14. 9: καὶ μὴν τὰς ἀρχὰς ὁ δῆμος δίδωσι τοῖς ἀξίοις ( [36]). , ( στρατηγός  ) (. VI. 15. 1). , (lex, , ), (consilium plebis). , , , . , , , fides   ( 49 .).
  • 17. Lintott A. Violence in Republican Rome / 2nd edn. Oxford: Oxford University Press, 1999. P. xviii. , . -, , . -. . , , ( ). , , , . ( ) ,   , , . , , , ( fides) (, ). , ( ), - fidei .
  • 18. BJ. 41. 5: Ita omnia in duas partis abstracta sunt, res publica, quae media fuerat, dilacerata ( ; , , [37]). ,   , (boni improbi) (nobiles populus). I . - ( , ); . partes/partium BJ. 4142, . Paul G. M. A Historical Commentary on Sallusts Bellum Jugurthinum. Liverpool: Francis Cairns, 1984, P. 123132; , partes, populares, optimates . . .: Taylor L. R. Party Politics in the Age of Caesar. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1949. P. 124.
  • 19Syme R. Roman Revolution. Oxford: Oxford University Press, 1939. P. 48.
  • 20Ibid.
  • 21Gruen E. Op. cit. P. 496497.
  • 22McGushin P. C. Sallustius Crispus Bellum Catilinae: A Commentary. Leiden, Netherlands: E. J. Brill, 1977. P. 19798. 35. 3, - , dignitatem, , , (nobilitas), . , dignitas , . , . , dignitas , .
  • 23Mattern S. P. Senecas Treatise On Anger and the Aristocratic Competition for Honor // Essays in Honor of Gordon Williams: Twenty-Five Years at Yale / Ed. E. Twylasky, C. Weiss. New Haven: Henry R. Schwab, 2001. P. 181.
  • 24 , dignitas  , , . , , , fide, . . Lintott A. Op. cit. P. 206.
  • 25Wistrand E. Caesar and Contemporary Roman Society. Goteborg, Sweden: Kungl. Vetenskaps-och Vitterhets-Samhallet, 1978. P. 29.
  • 26Hellegouarch J. Le vocabulaire latin des relations et des partis politiques sous la République. P., 1963. , . , fama  .: Yavetz Z. Julius Caesar and his Public Image. Ithaca, N. Y.: Cornell University Press, 1983. P. 225226.
  • 27Hellegouarch J. Op. cit. P. 388.
  • 28Ibid.
  • 29Ibid.
  • 30Ibid., P. 393. : Fam. III. 9. 1, IV. 6. 1, V. 5. 2 Sest. 23.
  • 31Ibid.
  • 32Ibid.
  • 33Ibid., n. 10. , .
  • 34 nihil enim abs te umquam, quod sit alienum tuis aut etiam suis moribus, postulabit[38] dignitate fide.
  • 35 dignitatis ( Gloria-Honos-Dignitas) , - (BC. I. 4. 4, I. 7. 1, I. 7. 7). , , , dignitatem, dignitate (existimatio); . Hellegouarch J. Op. cit. P. 388389. , . dignitate fide. , , (defensio dignitatis, p. 409). , fide dignitate dignitatis , . , .
  • 36., ., Gruen E. The Hellenistic World and the Coming of Rome. Vol. 1. Berkeley  Los Angeles: University of California Press, 1984. P. 54: , : φιλία amicitia. . : Braund D. C. Rome and the Friendly King: The Character of Client Kingship. London: Croom Helm, 1984. P. 7: ,   , ,   . , ( , . . Briscoe J. A Commentary on Livy Books 3437. Oxford: Oxford University Press, 1981. P. 1 258259). , , fidem dignitatem. , .
  • 37Dyck A. R. A Commentary on Cicero, De Officiis. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1996. P. 157.
  • 38, .: Collins J. H. Op. cit. P. 119: , , (inimici) , , dignitatem , 츭 , , , (potentes) (honores) .
  • 39 , , , , , , , dignitatem, .: Raaflaub K. Op. cit. S. 151. (Off. I. 26, , ) , , , dignitatis (wie ausschliesslich ihn die irrationale Besessenheit von seinem personlichen Geltunganspruch geleitet habe: temeritas C. Caesaris, qui omnia iura divina et humana pervertertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum[39]); , , . , , , , , ,   dignitatis,  , fidem. , fides . , fides dignitas, .
  • 40. Bauman R. A. The Crimen Maiestatis in the Roman Republic and the Augustan Principate. Johannesburg: Witwatersrand University Press, 1967. P. 118138, dignitas BC. I. 4. 4. ( . ) , , , - (maiestas), , maiestatis ( ). (, ), . (p. 120121): Maiestas , [ ]; [ ] , , maiestatis . , maiestatis ( , , , , maiestatis ). , BC. I. 9. 2 ୸ maiestatem , , (beneficium populi Romani), maiestatis (p. 12930). , dignitatis dignitate fide. , (p. 127): dignitatis, maiestas. , ୸, dignitas -.
  • 41 . , .
  • 42, , quibus rebus cognitis , 5, , 6, , , , 11 49 ., .: C. Iulii Caesaris Commentarii De Bello Civili / Aufl. von F. Kraner, F. Hoffmann, H. Meusel, mit Nachwort und bibliographischen Nachträgen von H. Oppermann. Berlin: Weidmannsche Verlagsbuchhandlung, 1963. S. 23.  . Gelzer M. Caesar: Politician and Statesman / Trans. Peter Needham. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1968. P. 195.
  • 43 . , , (apud milites) (Versammlung), (Behorden) (Gericht), .: C. Iulii Caesaris Commentarii S. 23. , contionari (, , ), BC. III. 91, , (libertas) ( BC. III. 91 . VI I, Dignitas libertas ). (106) , (iudicium voluntas) : (contio), (!). , , ,   (contio) (voluntas). (BC. II. 21. 1); . contionari BC. III. 6. 1 III. 73. 1. , BC. III. 82. 1 (contio) . (1) , , (2) - . , , ,   .
  • 44, , , .: C. Iulii Caesaris Commentarii S. 23. : , invidia () (obtrectatione) (inimici) . , , , , , , ac depravatum invidia.
  • 45 expiare () , , , , , , , , , , . , SCU ; 133 . , secessio, ,  , , 121 ., SCU. . Carter J. M. Commentary 1 & 2. P. 164. (, , ) (BJ. 42. 23). ୸, , , , , , , , , (malo more).
  • 46Brunt P. A. The Fall of the Roman Republic and Related Essays. Oxford: Oxford University Press, 1988. P. 2.
  • 47Hellegouarch J. Op. cit. P. 157.
  • 48 , . , , .
  • 49 , (res repetundae), , ( , ). , ( ) .
  • 50 , , (omnia divina humanaque iura). .
  • 51, , , , , (dignitas) , , 酻, .: Syme R. Sallust. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1964. P. 39. . , , , . : , , . . ( ). , (amici) 50/49 . . : ? ? ( 52 .) , BC. I. 4? ?
  • 52 , , . Cicero: Epistulae ad Familiares / D. R. Shackleton-Bailey (ed.). Vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press, 1977. P. 327. ϸ , , , , . , , , , , , .: Tyrrell R. Y., Purser L. C. Correspondence. Vol. 2. P. 120. ( , ), , . fide dignitate, , , . , , , ,   . , , , ( ) . , , .
  • 53Yavetz Z. Op. cit. P. 216.
  • 54 72 , , dignitas.
  • 55Fam. I. 5. 4: tuae sapientiae magnitudinisque animi omnem amplitudinem et dignitatem tuam in virtute atque in rebus gratis tuis atque in tua gravitate positam existimare[40]; Fam. XII. 25. 2: te tuam dignitatem summa tua virtute tenuisse[41]; Cluent. 111: si quis ignobili loco natus ita vivit ut nobilitatis dignitatem virtute tueri possevideatur[42].
  • 56Dignum dignitas: , , 63 .
  • 57 , . , (XLV. 25. 3: Non inseram simulachrum viri coposiosi, quae dixerit referendo). ( ) , I . , ( ). , . ,   , .  .: Oratorum Romanorum Fragmenta Liberae Rei Publicae / Ed. H. Malcovati. 2d ed. Turin: Aug. Taurinorum: In Aedibus Io. Bapt. Paraviae et Sociorum, 1955. P. 1297.
  • 58 (VI. 3) ( ).
  • 59Gell. VI. 3. 47: populi Romani magnitudinem[43].
  • 60. Astin A. E. Cato the Censor. Oxford: Oxford University Press, 1978. P. 279. . P. 278, , , , - .
  • 61 , , , , . , (turpe) , , , (VI. 3. 44: quia non Rodiensibus magis quam reipublicae consultabat, nihil sibi dictu factuque in ea re turpe dixit[44]). , , publica fide.
  • 62 (VI. 3. 7) , , - : cumque partim senatorum de Rodiensibus querentur maleque animatos eos fuisse dicerent bellumque illis faciendum censerent, tum M. Cato exurgit et optimos fidissimosque socios, quorum opibus diripiendis possidendisque non pauci ex summatibus viris intenti infensique erant, defensum conservatumque pergit[45]). (XLV. 21. 12) , , . , , (se eum sperans futurum esse). , , , . - , ( , II); . XLV. 25. 2.
  • 63Gell. VI. 3. 50: Rodienses superbos esse aiunt ( ).
  • 64Ibid.: Idne irascimini, si quis superbior est quam nos?
  • 65Gell. VI. 3. 51: Nihil prorsus hac compellatione dici potest neque gravius neque munitius adversus homines superbissimos facta, qui superbiam in sese amarent, in aliis reprehenderent.
  • 66Att. IX. 16. 2: Neque me movet, quod ii, qui a me dimissi sunt, discessisse dicuntur, ut mihi rursus bellum inferrent. Nihil enim malo quam et me mei similem esse et illos sui. , fidei, .
  • 67. Gell. VI. 3. 7 16.
  • 68. Astin A. E. Op. cit. P. 280: (utilitas) ,   , .   , , , , , . , , , . , , ; , , .
  • 69  .: McGushin P. Op. cit. P. 239268. - , .
  • 70. Shackleton-Bailey D. R. The Credentials of L. Caesar and L. Roscius // JRS. Vol. 50. 1960. P. 8083. , , ( ) . , , . , .
  • 71Cicero: Epistulae ad Familiares P. 487.
  • 72 , 49 . (Att. IX. 7c), , : L. Sullam, quem imitaturus non sum. , , , , .
  • 73BC I. 7. 8: legionis XIII, quae aderat, milites  hanc enim initio tumultus evocaverat, reliquae nondum convenerant.
  • 74 , XIII (Hirt. BG VIII. 54. 3). , , 10 11 ( ), . ( , : , ), , , , . , , (   ). . , , , , .  .: Carter J. M. Commentary 1 & 2. P. 165166.
  • 75Carter J. M. Commentary 1 & 2. P. 163.
  • 76Ibid.
  • 77Ibid.
  • 78  .: Ibid.
  • 79 46 . ( 49 .) , (, ), , , ; .: Fam. VI. 6. 5. , , BC. I. 9. 5. , .
  • 80 , XII 8 (BC. I. 15. 3), VIII   - 16 18 (BC. I. 18. 5). , , ( , )  , , . , , , , , , . , , , . , , , . , , , ( , ).  .: Carter J. M. Commentary 1 & 2. P. 185.
  • 81 , , .: von Fritz K. The Mission of L. Caesar and L. Roscius in January 49 B. C. // TAPA. Vol. 72. 1941. P. 125156 passim. (. P. 143), , ( ), 7 , . , , ( ) . , . , , , .
  • 82Epstein D. F. Personal Enmity in Roman Politics 21843 B. C. London: Croom Helm, 1987. P. 40.
  • 83, fidei. . , , , .
  • 84 : dignitatem , .: Bauman R. A. Op. cit. P. 10.
  • :

  • [1] . . .
  • [2] , . . .
  • [3] . . . . rei publicae () ; . Raaflaub K. Op. cit. S. 216. -, . ; . . 223, 251.
  • [4], , , ( . . ).
  • [5] , .
  • [6], .
  • [7], , .
  • [8] , fidei , , . dignitas.
  • [9] , - , .
  • [10] . . .
  • [11] . . .
  • [12] . . .
  • [13] . . .
  • [14], , , .
  • [15] ;   ; ( . . ).
  • [16] , , , .
  • [17], , , .
  • [18] , .
  • [19] , , .
  • [20] , .
  • [21] , , .
  • [22]
  • [23] ( ) , .
  • [24] , , ,     .
  • [25] , , -, , , , .
  • [26], , , , ( . . ).
  • [27] ; , , , , , ( . . ).
  • [28] . , , ( . . ).
  • [29] , ( . . ).
  • [30] ; ; ; ; .
  • [31] ; .
  • [32] 44 . (Fam. XI. 2728).
  • [33] , , , , ; .
  • [34], , , : , (dignitas) (honestas), (καλόν), , .
  • [35] (dignitas)  , (virtus), (honestas), , (voluptas) .
  • [36] . . .
  • [37] . . .
  • [38] , , .
  • [39] : , , ,  .
  • [40] , , .
  • [41] .
  • [42] , , , , ,
  • [43] .
  • [44] [] , , ( . . ).
  • [45] , , [ ], , , , .
  • 1407695020 1407695021 1303312492 1413290007 1414086795 1414088283

    , .