|  |





I ( )

:
. . ., , 2004.
. . . . . .

, , :

M. Tulli Ciceronis Academicorum reliquiae cum Lucullo / Ed. Otto Plasberg. Leipzig, 1922. Repr. Stuttgart, 1980. ( ; ).

M. Tulli Ciceronis Academica / Ed. & comm. James S. Reid. London, 1885. Repr. Hildesheim, 1966, 1984. ( , , ; ).

Cicero. De Natura Deorum, Academica / Ed. et transl. H. Rackham. Cambridge; London, 1933 ( ; Loeb classical library).

:

Marcus Tullius Cicero. Hortensius. Lucullus. Academici libri / Hrsg., übers. und komment. von L. Straume-Zimmermann, F. Broemser und O. Gigon. München, 1990 (Sammlung Tusculum).

Marcus Tullius Cicero: Akademische Abhandlungen. Lucullus. Text und Übersetzung von C. Schäublin, Anmerkungen von A. Bächli und A. Graeser. Hamburg, 1995.

, :

Hülser K. Die Fragmente zur Dialektik der Stoiker. Neue Sammlung der Texte mit deutscher Übersetzung und Kommentaren. Bd. IIV. Stuttgart; Bad Cannstadt, 19871988 ( ).

Long A. A. und Sedley D. N. The Hellenistic philosophers. 2 vol. Cambridge, 1987.

Haltenhoff A. Kritik der akademischen Skepsis. Ein Kommentar zu Cicero, Lucullus 162. Frankfurt/Main, 1998 (Studien zur klassischen Philologie, Bd. 113) ( ).

Glucker J. Antiochos and the Late Academy. Göttingen, 1978 ( ).

Hirzel R. Untersuchungen zu Ciceros philosophischen Schriften. III Theil: Academica Priora. Tusculanae Disputationes. Leipzig, 1883. (Ndr. Hildesheim 1964) ( ).

Assent and Argument: Studies in Ciceros Academic Books: Proceedigs of the VIIth Symposium Hellenisticum (Utrecht, August 2125, 1995) / Ed. by Brad Inwood and Jaap Mansfeld. Leiden: Brill, 1997 (Philosophia antiqua vol. 76).

Powell J. C. F. (ed.). Cicero the Philosopher. Twelve Papers. Oxford, 1995.

,   (Adversus mathematicos) (Pyrrhoniae Hypotyposeis), . Sext. Emp. Adv. math.; Sext. Emp. Pyr. hyp.; D. L. .

, , , ( ) , :


Brut.  Brutus sive de claris oratoribus
De orat.  De oratore
Div.  De divinatione
Fat.  De fato
Fin.  De finibus bonorum et malorum
In Verr.  Orationes in Verrem
Leg.  De legibus
Nat. deor.  De natura deorum
Off.  De officiis
Orat.  Orator
Rep.  De re publica
Sen.  De senectute
Top.  Topica
Tusc.  Tusculanae disputationes


:

Att.  Epistulae ad Atticum
Fam.  Epistulae ad Familiares
Q. fr.  Epistulae ad Quintum fratrem


, , . , , .

1

, , , , , , , . , , , : , , . - , , , , , . , - , , , , , , , , , . , , ; , , , , . , , , , , ; , . , , , , ; , , , . , , - ! , - ; ? , , . . , , .

!

( )

II. 1. 2 , . 3 , , , . , , , . , , . , , 4 . 2. , , , , , : , , , , , , . . , , , . ,  ,  , , , 5. , , , ( ) . 3. : , , , ; 6 ( : ), , , . . , , 7 , , 8 , , , , , , .


II. 4. : , . , , , , , . , , , - , , , , . , , , . , , . 5. ( ), 9, , , , 10, 11 , , . 12, , , , , , , , . 6. , ,     . 13 14 (corpuscula), !15 , , (effectio) , , 16. - - . , , (res expetendae) (res fugiendae)17, , , 18. , . 7. , , 19, , - ,   20 , (honestas). , , , , 21. 22, , , , , , ! , , , , , 23, , . 8. , , , , ; , , , 24, , ( ), , , . 25  . , , 26, , , , , , 27; 28 29   .


III. 9. : , , , , , . 30, , , , , , , , ; , , 31, , , . 10. , , : , -, . . . , , , , . , , , ? , , , 32 , , ? , , , , , , ?! , , - 33. 11. ( ), , , , , , , , . , 34, , , . , , . , , 35. 12. , 36, , , . , . 37,   . , , 38.


IV. 13. : , , , . - ? ?  . ,  ,  39. ,  ,  , , , , ? , , , . , , , , , , , 40 ( ). ,  ,  , , . 14. , , , , , . : , . ,  ,  . , , , , ? , ,  ,  , , , , , -41.


15. , , : , ( ) , , , , , , , ( ) 42 (ad bene vivendum). 16. , , , , , , , , , , , , , , , , 43 : , , . , , , , . 17. , , , , ,   , , , 44. 45 , , , , , , , , ( ), . , , , , , . , : (ars) . 18. , , , , , ; , , - , 46 (res expetendae fugiendaeque).

V. ,  ,  , ? [] , - . : , , , , - . - ,  ,  , . ,  .  19. , : ,   ,   , , , , 47. ,   , 48, , ́ , ́ , , 49 , , , , 50. , . , , , , , , : , , , . 20. , , .   . (studium) 51 (consuetudo), , , , ,   (ratio), , 52. , , 53 , , , , 54 , . , . 21. ( ), , , , . , , - , , (beata) 55. , 56. . , , 57, ; , , , , . , .


VI. 22. , . : ; : , , ,  ,   . , , , , . , . , , (beatissima) , , , . 23. [] 58 (officium), , . , , , 59, , , , , , (commoda). 60 , 61.

24. ( )62, : (efficiens) , 63, 64. , , ,  65, , 66. , ,   , , -67. , , 68 (qualitas), , , , , , , , , .


VII. 25. ,  ,  , , , , . , -69, , , , , , , , . , , ποιότητες, , 70, . , , : , . 71, , , ? 26. , ,  ,  , , , , . ,  ,  , , .   (principes),   .   72,   73 (multiformes). , (aer) ( 74), , , , . ,   75; , ( )  . , 76, (mentes), , . 27. , , 77 78 79 ( , )  , []; 80 , , 81, , , , 82; [] (per intervalla), 83. 28. , , , , , - (qualia); , , , , 84; , , , , , , 85. 29. , (mens) , . , , (prudentia), , , , . , , , 86 (fatalis), , , , , 87.


VIII. 30. , (in ratione et in disserendo), . 88 , . (mens), , , , , 89. 31. (ἰδέα), , (species). , , 90 , 91, , , , , . (opinabiles)92. 32. , (scientia) 93 (animus). , , . , , . 94 , , . , , , 96, , , . 33. , , ( ) 97, . ,  ,  , . ,  ,  .


IX. , (species), , , . , 98 , , , 99, , 100. 34. 101, , ,   102, 103, . , ,   , , , , . . 35. , , . , , , , . ,  ,  , , .


X. , , , 104 , , , , , . 105 (honestum), 106 . 36. , , , 107, 108, 109. , (media) (interjecta). , , , 110 (sumenda) . 111  . , , 112, 113, , . 37. , , . (praeposita),   114115 (reiecta). 116 , , 117 (peccatum) 118, , , ,  . , , - 119. 38. , , , , 120, , , , , , , , 121. , . , , , , , , , , , 122. 39. , , , , , 123, 124, , , . , , .


XI. 125 (), , (naturae) , , , 126 (mens), , , , 127. , - 128, ( (animus), , , )129. 40. . , , , 130, (φαντασία), (visum) , . , , 131 (animus), , , 132. 41. 133, , - - 134 , , 135, (comprehensibile). , ? ,  ,  (καταληπτόν)? (  comprehensio)136, , , , 137. , , . () (sensus)138. , () , , (scientia)139, (inscientia)140, (opinio)141, , . 42. 142 (), , , , , ́ . , , , (), , , , , , , , 143 (cadere in eam) 144, 145, , (ratio), , 146, , 147, , , , (=   adsensio), . , , , , .


XII. 43. , : , , , , . , , , , , , - . : ; 148, , , , . 44. : , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , 149. 45. , , , , ; , , , , , 150 , , - , , , . , , , , 151, . 152, , . , 153, , , , , , , , ( , ), . , , , , , , , , 154.


  • 1 , (ad Familiares), . . , , . . , . 448.
  • 2 (10932), , , 16 . , (8865) . ,   ( ). , , . , . .
  • 3 (11627), , .   ( ), . ., , .
  • 4 eum enim. , ,   , , .
  • 5. Tusc. I, 6: mandare quemquam litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, hominis est intemperanter abutentis et otio et litteris [ , , ,  , ]. Intemperans  , , . , , intemperantia vini libidinum, intemperantia litterarum, (Ep. 106, 12), ( , ).
  • 6 (. . 90  34 . . .), , , (4039 .) . 4948 . , , , .
  • 7 , , 10 , , simul , ,     . : , , . 79 ., , . , , , , .
  • 8 , (, ), , De orat., III, 6162, ( , ) : nam cum essent plures orti fere a Socrate, quod ex illius variis et diversis et in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, proseminatae sunt quasi familiae dissentientes inter se et multum diiunctae et dispares, cum tamen omnes se philosophi Socraticos et dici vellent et esse arbitrarentur. (62) ac primo ab ipso Platone Aristoteles et Xenocrates, quorum alter Peripateticorum, alter Academiae nomen obtinuit, deinde ab Antisthene, qui patientiam et duritiam in Socratico sermone maxime adamarat, Cynici primum, dein Stoici, tum ab Aristippo, quem illae magis voluptariae disputationes delectarant, Cyrenaica philosophia manavit, quam ille et eius posteri simpliciter defenderunt, hi, qui nunc voluptate omnia metiuntur, dum verecundius id agunt, nec dignitati satis faciunt, quam non aspernantur, nec voluptatem tuentur, quam amplexari volunt [ , ,   , ,   , , , . (62) , ; ,   . , , , . , , , , , ; , , ; , , , ], Rep. III, 5: hanc a Socrate adventiciam doctrinam.
  • 9 (. Tusc. I, 6; II, 7; IV, 57). , , - , , . 130120 .  . , (Sat., XXVIII, 753 (Marx)): eidola atque atomus vincere Epicuri volam, , -, . . 45 . (Fam. XV, 19, 13), , , . : Nec tamen hoc usu venit propter spectra Catiana; pro quo tibi proxima epistula tot rusticos Stoicos regeram, ut Catium Athenis natum esse dicas. [2] ; spero enim homines intellecturos quanto sit omnibus odio crudelitas et quanto amori probitas et clementia, atque ea, quae maxime mali retant et concupiscant, ad bonos pervenire. Difficile est enim persuadere hominibus τὸ καλὸν δι ἑαυτὸ αἱρετὸν esse; ἡδονήν vero et ἀταραξίαν virtute, iustitia, τῷ καλῷ parari et verum et probabile est; ipse enim Epicurus, a quo omnes Catii et Amafinii, mali verborum interpretes, proficiscuntur, dicit: οὐκ ἔστιν ἡδέως ἄνευ τοῦ καλοῦ καὶ δικαιοῦ ζῆν. [3] Itaque et Pansa, qui ἡδονήν sequitur, virtutem retinet, et ii, qui a vobis φιλήδονοι vocantur, sunt φιλόκαλοι et φιλοδίκαιοι omnisque virtutes et retinent, itaque Sulla, cuius iudicium probare debemus, cum dissentire philosophos videret, non quaesivit quid bonum esset sed omnia bona coemit [ . -, , , , , , . , . , , , , ; , , , : . , , , , , , . , , , , , , ].
  • 10 ὁρισμός (), διαίρεσις (), ἀπόδειξις ( ). , ( (genus in species), , , per genus proximum et differentiam specificam). Fin. I, 22: Iam in altera philosophiae parte, quae est quaerendi ac disserendi, quae λογική dicitur inermis et nudus est. Tollit definitiones; nihil de dividendo atque partiendo docet; non, quomodo efficiatur concludaturque ratio, tradit [ , - , . , ; , ]. . Fin. II, 29: si definire, si dividere didicisset; ibid. III, 40: scio quosdam, qui quavis lingua philosophari possint, nullis enim partitionibus, nullis definitionibus utuntur [ , : ].
  • 11Interrogatio , ἐρώτημα, , ( ) , , . . : Interrogatione has exactly the same meaning as ratione, and the use is extremely common. . Bonitz, Index Aristotelicus, sub vv. ἐρωτᾶν, ἐρώτεμα, ἐρώτησις. . Galen. De plac. Hipp, et Plat. II, 257 (ed. Müller): ἔνεστι δε καὶ συντομώτερον ἐρωτῆσαι [ ], , II, 259, 260, 273; III, 321, 586.
  • 12  -, .
  • 13 . genitivus epexegeticus, . . . res efficientes  causa, Top. 58: Proximus est locus rerum efficientium, quae causae appellantur. genitivus epexegeticus, . , (In Verr. IV, 113): quaecumque accidant pubice privatimque incommoda, propter eam causam sceleris istius evenire videantur [ , ,   - ]. . . causa sceleris  ( gen. objectivus), , .
  • 14 , , , (98a  99c). , , . , : ,     , , (. . . ). (., ., I, 983b  985b), , , , , . .
  • 15 corpusculum ἄτομος , , . individuum, , II, 55. . Fat. 22: corpora individua. corpusculum (Nat. deor. I, 66; II, 94), atomus (Fat. 22, 46; Fin. I, 19; Nat. deor. I, 54 . ). Corpusculum . . Amm. Marc. XXVI, 1, 1: individua illa corpuscula volitantia per inane, atomos ut nos apellamus; Sen. N. Q. V, 2, 1: corpuscula  .
  • 16 . ,  24. : (δύναμις ποιητική) (ὕλη). , , , . (, 45 .)   . , ὕλη ( ) materia silva,   De inventione  , (De inv. I, 34: quandam silvam atque materiam universam ante permixtim et confuse exponere omnium argumentationum). , , , , .
  • 17 : , . , ( , ), ,   , .
  • 18 , , . . ( , ). , , (, , (435355)), . . 8. , 1095b, 1620: , , . , , . , - , Tusc. V, 101: Ex quo Sardanapali, opulentissimi Syriae regis, error adgnoscitur, qui incidi iussit in busto:


    Haec habeo quae edi quaeque exsaturata libido
    Hausit; at illa jacent multa et praeclara relicta.

    Quid aliud, inquit Aristoteles, in bovis non in regis sepulcro inscriberes? [ , , , :


    , , ,
    ,  .

    , ,  ,  - (. . . )]. . Fin. II, 106: corporis autem voluptas si etiam praeterita delectat, non intelligo cur Aristoteles Sardanapalli epigramma tanto opere derideat, in quo ille rex Syriae glorietur omnes secum libidinum voluptates abstulisse [ , , , , , ]. , , . . 21 .

  • 19 (335263), . = .
  • 20simplex , . simplex (ἁπλοῦς) unus. . ,  36, : Zeno idque appelaret honestum, quod esset simplex quoddam et solum et unum bonum.
  • 21. D. L. X, 6: οὐ γὰρ ἔχω τί νοήσω τἀγαθόν, ἀφαιρῶν μὲν τὰς διὰ χυλῶν ἡδονάς, ἀφαιρῶν δὲ τὰς δι ἀφροδισίων καὶ τὰς δι ἀκροαμάτων καὶ τὰς διὰ μορφῆς [ , , , , ]. Atheneus VII, 278f, 280a. ( , ) Tusc. III, 41: Nec equidem habeo quod intellegam bonum illud, detrahens eas voluptates quae sapore percipiuntur, detrahens ea quae rebus percipiuntur veneriis, detrahens ea quae auditu e cantibus, detrahens eas etiam quae ex formis percipiuntur oculis, suavis motiones, sive quae aliae voluptates in toto homine gignuntur quolibet sensu; nec vero ita dici potest, mentis laetitiam solam esse in bonis. Laetantem enim mentem ita novi: spe eorum omnium quae supra dixi fore ut natura iis potiens dolore careat [ , , , , , , , , , , . , . , , , ].
  • 22 , ,     .
  • 23, 47b.
  • 24 .
  • 25 (L. Aelius Stilo (Praeconinus))  , , Brut. 205207: Cottae pro se lege Varia quae inscribitur, eam L. Aelius scripsit Cottae rogatu. Fuit is omnino vir egregius et eques Romanus cum primis honestus idemque eruditissimus et Graecis litteris et Latinis, antiquitatisque nostrae et in inventis rebus et in actis scriptorumque veterum litterate peritus. Quam scientiam Varro noster acceptam ab illo auctamque per sese, vir ingenio praestans omnique doctrina, pluribus et inlustrioribus litteris explicavit. Sed idem Aelius Stoicus <esse> voluit, orator autem nec studuit unquam nec fuit. Scribebat tamen orationes, quas alii dicerent; ut Q. Metello <Q.> f., ut Q. Caepioni, ut Q. Pompeio Rufo; quamquam is etiam ipse scripsit eas quibus pro se est usus, sed non sine Aelio. His enim scriptis etiam ipse interfui, cum essem apud Aelium adulescens eumque audire perstudiose solerem [ , . . , , , , , , . , . , , , , , , . , , . , ]. , , . 3 , De Grammaticis et Rhetoribus. 12 , 130 , , 25.

    : Grammaticae Romanae Fragmenta / Ed. H. Funaioli. Teubner, 1907 ( 1969 .).

  • 26 (1- III . . .)  , - (σπουδογέλοιον) , . , , . . () . , VI, 101, . VI, 29.
  • 27 , . : M. Terentius Varro, Saturarum Menippearum Fragmenta / Hrsg. V. R. Astbury. Leipzig; Tuebner, 1985.
  • 28 laudationibus funebris, . . . laudatio Att. XIII, 48, 2, .
  • 29 Antiquitatum prooemium, De lingua Latina ; , , , , , .
  • 30 , 754/3 . . .
  • 31 : , . , - , , , .
  • 32 (239169)  , (220130) , , (17085)  , , , ( ) . .   , , , - ,   (Fin. I, 410). (I, 5): Rudem enim esse omnino in nostris poetis aut inertissimae segnitiae est, aut fastidii delicatissimi [,   , ]. , , , , . delicatus, (. 50- : ut convenerat esse delicatos). ( ). . . 82 .
  • 33 ,     .
  • 34 45 . . (Nat. deor. I, 9): animi aegritudo fortunae magna et gravi commota iniuria [ , ].
  • 35 , .   , .
  • 36 (8542)  ( , , !, ). , , , . , , , (. Fam. IX, 14, 5: Semper amavi M. Brutum propter summum ingenium, suasissimos mores, singularem probitatem atque constantiam [ , , ]), , , , ,   , , , . , (. : , , IV, 34), ( [1]) 42 ., .
  • 37 , (Brut., 332): . , , 12, : Fin. V, 8; Tusc. V, 21. (Brutus 2) ( ) φίλος καὶ συμβιώτης .
  • 38 (prooemium), . , , prooemium, . . .
  • 39 .   , , ,   , , ( , , ). ( ). , , . . , . ( ) (. os adulescentioris Academiae, - ), , . . : , . 105106). (, , . . ) 87 . , . , , ( ) , ; , ( ) , .
  • 40 . , , , ,   , ( ) , , . , ,   , (. . ). , , , . , ( 63), () ,   .
  • 41 , -. . Fin. V, 96: Quae diei Latine posse non arbitrabar, ea dicta sunt a te, nec minus plane quam dicuntur a Graecis [ , -, , ]. Nat. deor. I, 8 , - , (qui illa quae a Graecis accepissent Latine dici posse diffiderent).
  • 42 , , . . Xen. Mem. I, 1, 1113; Arist. Met. 987b, 1 (Σωκράτους περὶ τὰ ἠθικὰ πραγματευόμενου, περὶ τῆς ὅλως φύσεως οὐδέν); D. L. II, 21. , . . 44.
  • 43 hominis . omnis. .
  • 44   , (. Fin. IV, 5; Leg. I, 38, 55; De orat. III, 67). - : , , , , . , -   , (. Off. I, 20; Fin. V, 21; Leg. I, 55). .
  • 45heres διάδοχος, . Quasi , , .
  • 46Res expetendae fugiendaeque  ( ) αἱρετά φευκτά. αἱρετά , τέλος, - summum bonum, finis bonorum, , , φευκτά περὶ τελῶν de finibus bonorum et malorum. , finis malorum. , φευκτά. περὶ τελῶν , , .
  • 47 , . (1, 14) , προτάσεις φυσικαί, ἠθικαί, λογικαί. (Adv. math. VII, 16) . , , , ( ) ().
  • 48   . . ,   , , . (ut finem bonorum dicerent secundum naturam vivere) Fin. II, 34.
  • 49 τέλος , . . summum bonum, extremum rerum expetendarum finis bonorum (. . 46).
  • 50 trilogia τριᾶς τριγένεια τῶν ἀγαθῶν, (. Leg. 697b: πρῶτα τὰ μὲν περὶ τὴν ψυχὴν ἀγαθὰ, δεύτερα τὰ περὶ τὸ σῶμα καὶ τρίτα τὰ περὶ τὴν οὐσίαν καὶ χρήματα [   ,   ,   ]), (. Fin. III, 43 Sext. Emp. Pyr. hyp. III, 3, 180). , , , , . (1098b) παλαιὰ δόξα καὶ ὁμολογουμένη ὑπὸ τῶν φιλοσοφούντων [ , ].
  • 51quasi . Consuetudo ἤθος.
  • 52. Fin. V, 36, (animi et eius animi partis, quae princeps est quaeque mens nominatur, plures sunt virtutes, sed duo prima genera): (quae ingenerantur suapte natura  ingenium) (voluntariae), (magnarum verarumque virtutum). , , , ingenium (quae fere omnia appellantur uno ingenii nomine), docilitas (= celeritas ad discendum) memoria,   prudentiam, temperantiam, fortitudinem, iustitiam et reliquas generis eiusdem. 1185b, 110 (Ἔστι δ ἡ ψυχὴ εἰς δύο μέρη διῃρημένη, εἴς τε λόγον ἔχον καί ἄλογον. Ἐν μὲν δὴ τῷ λόγον ἔχοντι ἐγγίγνεται φρόνησις, ἀγχίνοια, σοφία, εὐμάθεια, μνήμη καὶ τὰ τοιαῦτα. ἐν δὲ τῷ ἀλόγῳ αὗται αἱ ἀρηταὶ λεγόμεναι (-, ), σωφροσύνη, δικαιοσύνη, ἀνδρία, ὅσαι ἀλλαι τοῦ ἤθους) : celeritas ad discendum (docilitas) = εὐμάθεια, memoria = μνήμη. , celeritas ad docendum memoria (quorum utrumque mentis esset proprium et ingenii), , , (τῷ λόγον ἔχοντι) , , , , ( ) (ἄλογος) . Studia et quasi consuetudinem τοῦ ἤθους. , , . , , , .
  • 53quidam ( ) , quasi, , . Progressio προκοπή, , , , . progressio progressus.
  • 54 (ἀρετή)  ,   . , 246a: ἡ ἀρετὴ ἐστι τελείωσίς τις· ὅταν γὰρ λάβῃ τὴν ἑαυτοῦ ἀρετήν, τότε λέγεται τέλειον ἕκαστον [ : , ] ( ,   ἀρετή, , , , , ). , quasi perfectio naturae  : τελείωσις τελειότης τῆς (ἑκάστου) φύσεως ( , De plac. Hipp. et Plat. I, 5). . Leg. I, 25: est virtus nihil aliud nisi perfecta et ad summum perducta natura [  , ]. , . - , .
  • 55. . 50.
  • 56 societas humana, , , .
  • 57 , . , , ( summo atqui naturali bono), , , - , . , . , , .
  • 58officium  : τὸ καθῆκον, , ; ipsius , .     . De officiis ( περὶ τοῦ καθήκοντος). De officiis , , . Att. XVI, 14, 3: sed, ut aliud ex alio, mihi non est dubium quin quod Graeci καθῆκον, nos officium, id autem quid dubitas quin etiam in rem publicam praeclare caderet? nonne dicimus consulum officium, senatus officium, imperatoris officium? praeclare convenit; aut da melius [, , , , καθῆκον, . , ? , , ? ! - ].
  • 59 . Rectum honestumque τὸ καλόν, .
  • 60morum institutio ἠθική ( ).
  • 61 , (, , ). ,   , . .
  • 62 .
  • 63   ποιητική παθητική (sc. δύναμις φύσις) ( , )   efficiens, (huic se praebens),   quasi. 156a, 157a, τὸ μὲν ποιεῖν ἔχον δύναμιν, τὸ δε πάσχειν [  ,   ] τὸ ποιοῦν, τὸ πάσχον [, ]. , .
  • 64Aliquid , , τί τόδε τι , , .
  • 65 : (δύναμις) (ὕλη) , , .
  • 66 ; : utroque τὸ σύνολον ἡ σύνολος οὐσία, . . , utrumque , , , , .
  • 67. , , 52b: φάμεν ἀναγκαῖον εἶναί που τὸ ὄν ἅπαν ἐν τινὶ τόπῳ [ , - ]. , (). (, 21), , , : ἀρχὰς τε τῶν ὅλων τήν τε ὕλην καὶ το ποιοῦν, ποίησιν τε καὶ τόπον [ , ]. . Cic. De orat. II, 358: corpus intellegi sine loco non potest [ ] Arist. Met. 1067a, 28: πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἐν τόπῳ [ - ].
  • 68 qualitatem quasi, quandam   . . qualitas  ποιότης . ,  25 26. , , , , , τὸ ποιόν  : . ποιότης τὸ ποιόν , , , .
  • 69 ( ) , ,   , , , . . Tusc. I, 15; Off. I, 111.
  • 70ποιότης , 182a, ἀλλόκοτόν τι ὄνομα [ ].
  • 71, , 1108a, 1618: , , , . . Fin. III, 3: Stoicorum autem non ignoras quam sit subtile vel spinosum potius disserendi genus, idque cum Graecis tum magis nobis, quibus etiam verba parienda sunt imponendaque nova verbis novis nomina. Quod quidem nemo mediocriter doctus mirabitur, cogitans, in omni arte, cuius usus vulgaris communisque non sit, multam novitatem nominum esse, cum constituantur earum rerum vocabula, quae in quaque arte versentur [ , , , . , , . - , , , ]. ,  5, : Zeno non tam rerum inventor fuit quam verborum novorum. Quod si in ea lingua, quam plerique uberiorem putant, concessum est, ut doctissimi homines de rebus non pervagatis inusitatis verbis uterentur, quanto id nobis magis est concedendum, qui ea nunc primum audemus attingere? [, , . , , , , : ].
  • 72unius modi et simplices ἁπλοῦς . , , , unius modi = κατὰ ταὐτὰ ἔχοντα . Plato. Tim. 35a κατὰ ταὐτὰ έχούσης οὐσίας, , 21 materia quae est semper unius modi.
  • 73quasi multiformes . , , , πολυειδής. , variae. , .
  • 74. Nat. deor. II, 91: aer, Graecum illud quidem sed perceptum iam tamen usu a nostris; tritum est enim pro latino. : Ann. 149 (Vahl.): vento quem perhibent Graium genus aera lingua. spiritus, caelum, anima. , Nat. Hist. (2, 10 2, 102), .
  • 75initium ἀρχή, elementum  στοιχεῖου. , , . , , , , , , ,   ( ) . , .
  • 76, quinta natura, , , quinta essentia (), , .
  • 77= ὐποκειμένην, , , .
  • 78= ἀειδής.
  • 79 , ἄποιος, , ὕλη (SVF, I, 24) (SVF, 2, 1), . . LSJ, s. v.
  • 80 , 50b, , δέχεται γὰρ ἀεί τὰ πάντα [ ]. , 51a, εἶδος πανδεχές [ ].
  • 81. , Met. 983b, 8 ( , , ): ἐξ οὗ γίγνεται τὰ ὄντα πρώτου καί εἰς ὂ φθείρεται τελευταῖου, τῆς μὲν οὐσίας ὑπομενούσης, τοῖς δὲ πάθεσι μεταβαλλούσης, τοῦτο στοιχεῖου καὶ ταύτην ἀρχήν φασιν εἶναι τῶν ὄντων· καὶ διὰ τοῦτο οὔτε γίγνεσθαι οὐθὲν οἴονται οὔτε ἀπόλλυσθαι, ὡς τῆς τοιαύτης φύσεως ἀεί σωζομένης [, < > , , , , , ,  . , , (. . . )]. , - - (εἰς ὂ φθείρεται), . . - . , interire in partes.
  • 82 , ,  . . Epicurus, Epist, ad Herod., 39: καὶ εἰ ἐφθείρετο δὲ τὸ ἀφανιζόμενον εἰς τὸ μὴ ὄν, πάντα ἄν ἀπωλώλει τὰ πράγματα, οὐκ ὄντων εὶς ἃ διελύετο [ , , , ]. . , I, 215225:


    Huc accedit uti quidque in sua corpora rursum
    Dissolvat natura neque ad nihilum interimat res.
    Nam si quid mortale e cunctis partibus esset,
    Ex oculis res quaeque repente erepta periret.
    Nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
    Discidium parere et nexus exsolvere osset.
    Quod nunc aeterno quia constat semine quaeque,
    Donec vis obiit quae res diverberet ictu
    Aut intus penetret per inania dissolvatque,
    Nullius exitium patitur natura videri.

    :
    .
    , ,
    , .
    - ,
    ;
    , ,
    , ,
    , ,
    .

    ( . . )

    , , , . . . I, 746 , , finem non esse secandis corporibus. Munro, (Lucretius. De Rerum Natura / Ed. et transl. H. A. J. Munro. Cambridge, 1886), , .

  • 83   ( ) , . , , , , intervallis (). (I, 37276):


    Cedere squamigeris latices nitentibus aiunt
    et liquidas aperire vias, quae post loca pisces
    linquant, quo possint cedentes confluere undae.
    Sic alias quoque res inter se posse moveri
    et mutare locum, quamvis sint omnia plena.

    , , ,
    ,
    , ;
    , ,
    , .


  • 84 , , .
  • 85 , , . , . - (. natura sentiente) (VII, 139): θεὸν λέγουσιν αἰσθητικῶς ὥσπερ κεχωρηκέναι διὰ τῶν ἐν ἀέρι καὶ διὰ τῶν ζῴων ἁπάντων καὶ φυτῶν [ <> , , , ]. 2- . , . 8485: Sic naturis is ex quibus omnia constant sursus deorsus ultro citroque commeantibus mundi partium coniunctio continetur. Quae aut sempiterna sit necessest hoc eodem ornatu quem videmus, aut certe perdiuturna, permanens ad longuinqum et immensum paene tempus quorum utrumvis ut sit, sequitur natura mundum administrari Aut igitur nihil omnino est quod sentiente natura regatur, aut mundum regi confitendum est [ , , , - . , , , , , , . , , , , , , ]. , ; , lingua franca , , , , . .
  • 86inter . , sit, <interdum> ⁎⁎ quasi inter (. 135, ad loc.): Inter: , , , , . , .
  • 87 , (. Plac. Phil. I, 29: συμπλοκήν αἰτιῶν τεταγμένεην εἱρμὸν αἰτιῶν, τάξιν καὶ ἐπισύνδεσιν ἀπαράβατον [ , ]), , , , , .   . - (fortuna, fors ) , . , , , - (τύχη) (196b): εἰσὶ δέ τινες οἶς δοκεῖ εἶναι αἰτιά μὲν ἡ τύχη, ἄδηλος δὲ ἀνθρώπινῃ διανοίᾳ ὡς θεῖόν τι οὖσα καὶ δαιμωνιώτερον [ , -  , , - ].
  • 88 κριτήριον τῆς ἀληθείας, , .
  • 89 , -, . 78d: μονοειδὲς ὄν αυτὸ καθ αὑτό, ὡσαύτως καὶ κατὰ ταὐτὰ ἔχει
  • 90percipere καταλαμβάνεσθαι , , , , . , ( ).
  • 91. τὰ ὑποκείμενα ταῖς αἰσθήσεσι (Pyr. hyp. I, 47).
  • 92opinabilis δοξαστός  ( ). ,  3.
  • 93 notionibus motionibus. Motio animi , , , , , . notionibus , ( ) . , . , animi notio  ἔννοια () .
  • 94 . , , . ἐτυμολογία , ὀνομάτων ὀρθότης (. , 422b). Verborum explicatio  , . Top. 35 veriloquium notatio: Ea est autem, cum ex vi nominis argumentum elicitur; quam Graeci ἐτυμολογίαν appellant, id est verbum ex verbo veriloquium; nos autem novitatem verbi non satis apti fugientes genus hoc notationem appellamus, quia sunt verba rerum notae [ , . , ; , , (notatio), (notae) ]. (I, 6, 28), originatio. , . , Epist. 95, 65: causarum inquisitionem etymologiam. sunt verba rerum notae quasi rerum notis, .
  • 95quibusdam quasi , , σύμβολον.
  • 96. : ἡ ῥητορική ἀντίστροφός ἐστι τῇ διαλεκτικῄ [ ]. , , (Adv. math. VII, 6): Ἐμπεδοκλέα μὲν γὰρ ὁ Ἀριστοτέλης φησὶ πρῶτον ῥητορικὴν κεκινηκέναι, ᾗς ἀντίστροφον εἶναι τὴν διαλεκτικήν, τουτέστιν ἰσόστροφον, διὰ τὸ περὶ τὴν αὐτήν ὕλην στρέφεσθαι, ὡς καὶ ἀντίθεον ὁ ποιητὴς ἔφη τὸν Ὀδυσσέα, ὅπερ ἧν ἰσόθεον [ , , , , , ]. , , , , , , , (τοῦ μὲν λογικοῦ παρόσον περὶ ὅρων καὶ διαιρέσεων καὶ ἐτυμολογίας παρεεισῆκται ζητῶν, ἅπερ ἐστὶ λογικά).
  • 97 disputationes. immutationes, XVIII . Davisius (),   dissupationes, Baiter 1863 . ( dissipatio).
  • 98 , . , (Gell. XIII, 5) . : , , , . , , : ἠδίων ὀ Λέσβιος [   ].   , , . , , ( ) . . , De orat. I, 4: Theophrastus Carneades in dicendo suaves; Brut. 121: Quis Theophrasto dulcior?; Orat. 62: Theophrastus divinitate loquendi nomen invenit.
  • 99. . , , ,   , , , (, , = + ), .
  • 100beate vivere beata vita  εὐδαιμονία ( ), .
  • 101 ἀκουστής .
  • 102virtute et moribus ἠθικά. mores: de vita et moribus, de virtute et moribus (Tusc. V, 10; Rep. I, 16; Brutus 31 etc). , Fin. V, 12 de moribus libri. (De fato, 1) : eam partem philosophiae de moribus appellare solemus; sed decet augentem linguam latinam nominare moralem. , .
  • 103 (V, 5859) 6 .
  • 104 , , , . . : 12- , 8: legionum nervos his consiliis incidemus, , II, 27: poetae omnis nervos virtutis elidunt. . , , 411b: ἐκτέμνειν ὥσπερ νεῦρα ἐκ τῆς ψυχής.
  • 105Honestum τὸ καλόν.
  • 106simplex ἁπλοῦς, , .
  • 107 ἀδιάφορα . Fin. III, 53 indifferentia, .
  • 108 κατὰ φύσιν.
  • 109 παρὰ φύσιν.
  • 110Sumenda  ληπτά, προηγμένα, . . , , , .
  • 111  , , . .
  • 112neutra  καθάπαξ ἀδιάφορα  , D. L. VII, 104.
  • 113. . ἐν ἀδιαφόροις. . Gell. XII, 5, 7: voluptas et dolor in mediis relicta, et neque in bonis neque in malis iudicata.
  • 114Praeposita reiecta  προηγμένα ἀποπροηγμένα, . Fin. III, 15: Et tamen puto concedi nobis opportere, ut graeco verbo utamur, si quando minus occuret latinum, ne hoc ephippiis et acratophoris potius quam proegmenis et apoporoegmenis concedatur. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit [ , , , ; , < , > < >, ; , ].
  • 115 Fin. III, 5053: itaque cum esset satis constitutum, id solum esse bonum, quod esset honestum, et id malum solum, quod turpe, tum inter illa, quae nihil valerent ad beate misereve vivendum, aliquid tamen quod differet esse voluerunt, ut essent eorum alia aestimabilia, alia contra, alia neutrum. (51) Quae autem aestimanda essent, eorum in aliis satis esse causae, quam ob rem quibusdam anteponerentur, ut valetudine, ut integritate sensuum, ut in doloris vacuitate, ut gloriae, divitiarum, similium rerum, alia autem non esse eiusmodi; itemque eorum, quae nulla aestimatione digna essent, partim satis habere causae, cur reicerentur, ut dolorem, morbum, sensuum amissionem, paupertatem, ignominiam, similia horum, partim non item. Hinc est illud exortum, quod Zeno προηγμένον, contraque quod ἀποπροηγμένον nominavit, cum uteretur in lingua copiosa factis tamen nominibus ac novis, quod nobis in hac inopi lingua non conceditur; Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. (52) Ut enim, inquit, nemo dicit, in regia regem ipsum quasi productum esse ad dignitatem (id est enim προηγμένον), sed eos, qui in aliquo honore sunt, quorum ordo proxime accedit, ut secundus sit, ad regium principatum, sic in vita non ea, quae primario loco sunt, sed ea, quae secundum locum obtinent, προηγμένα, id est, producta nominentur; quae vel ita appellemus (id erit verbum e verbo) vel promota et remota, vel, ut dudum diximus, praeposita vel praecipua, et illa reiecta. Re enim intellecta, in verborum usu faciles esse debemus [, , ,   , , , , : ,   ,   , . , , - : , , , , ; . , , , , , , , ; . προηγμένον,   ἀποπροηγμένον  , , , , . , , ( προηγμένον), , , , προηγμένα, . .   , . , , , , ,   . , ].

    (Ed. eth., p. 156): Οὐδὲν δὲ τῶν ἀγαθῶν εἶναι προηγμένον, διὰ τὸ τὴν μεγίστην ἀξίαν αὐτὰ ἔχειν, τὸ δὲ προηγμένον, τὴν δεύτεραν χώραν καὶ ἀξίαν ἔχον, συνεγγίζειν πως τῇ τῶν ἀγαθῶν φύσει. Οὐδέ γὰρ ἐν αὐλῇ τῶν προηγμένων εἶναι τὸν βασιλέα, ἀλλὰ τοὺς μετ αὐτόν τεταγμένους [ ,   , ; , , . , , ] , Adv. math. XI, 5963: καὶ ὁ μὲν Κράντωρ τὴν ὑγείαν ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ ἐτίθετο, στοιχῶν τοῖς προειρημένοις φιλοσόφοις· οὐκ ἀγαθὸν δοἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς ἔλεξαν αὐτὴν ἀλλ ἀδιάφορον. τὸ δ ἀδιάφορον οἴονται λέγεσθαι τριχῶς < , > πρὸς τόδε ἢ τόδε. κατὰ δὲ τρίτον καὶ τελευταῖον τρόπον φασὶν ἀδιάφορον τὸ μήτε πρὸς εὐδαιμονίαν μήτε πρὸς κακοδαιμονίαν συμβαλλόμενον, καθ ὃ σημαινόμενόν φασι τήν τε ὑγείαν καὶ νόσον καὶ πάντα τὰ σωματικὰ καὶ τὰ πλεῖστα τῶν ἐκτὸς ἀδιάφορα τυγχάνειν διὰ τὸ μήτε πρὸς εὐδαιμονίαν μήτε πρὸς κακοδαιμονίαν συντείνειν. ᾧ γὰρ ἔστιν εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι, τοῦτ ἂν εἴη ἀδιάφορον· διὰ παντὸς δ ἀρετῇ μὲν καλῶς, κακίᾳ δὲ κακῶς, ὑγείᾳ δὲ καὶ τοῖς περὶ σώματι ποτὲ μὲν εὖ, ποτὲ δὲ κακῶς ἔστι χρῆσθαι, διὸ ταῦτ ἂν εἴη ἀδιάφορα. ἤδη δὲ τῶν ἀδιαφόρων φασὶ τὰ μὲν εἶναι προηγμένα, τὰ δ ἀποπροηγμένα, τὰ δὲ μήτε προηγμένα μήτε ἀποπροηγμένα, καὶ προηγμένα μὲν εἶναι τὰ ἱκανὴν ἀξίαν ἔχοντα, ἀποπροηγμένα δὲ τὰ ἱκανὴν ἀπαξίαν ἔχοντα, μήτε δὲ προῆχθαι μήτε ἀποπροῆχθαι, οἷον τὸ ἐκτεῖναι ἢ συγκάμψαι τὸν δάκτυλον καὶ πᾶν ὃ τούτῳ παραπλήσιόν ἐστιν. τάττεσθαι δ ἐν μὲν τοῖς προηγμένοις τήν τε ὑγείαν καὶ τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κάλλος, πλοῦτόν τε καὶ δόξαν καὶ τὰ ἐοικότα, ἐν δὲ τοῖς ἀποπροηγμένοις νόσον καὶ πενίαν καὶ ἀλγηδόνα καὶ τὰ ἀνάλογα. [ , . , . : , , . , , , . , ,   . ,   , , , , . , , . , , , ;   , ,   , , , , , . , , , ,   , , ].

  • 116 , , , , , , , , . . : Fin. III, 5: Zeno non tam rerum inventor fuit quam verborum; V, 74: atqui ut reliqui fures earum rerum quas ceperunt, signa commutant, sic illi (sc. Stoici), ut sententiis nostris pro suis uterentur, nomina tamquam rerum notas mutaverunt; Tusc. V, 34: Zeno ignobilis verborum opifex. (VII, 25) , .
  • 117 recte factum peccatum   κατόρθωμα ἁμάρτημα.
  • 118 τὸ καθῆκον (officium) παρὰ τὸ καθῆκον, contra officium.
  • 119medium   ,  3637, ἀδιάφορα  . , , .
  • 120 ( ) .
  • 121 , (ἕξις), () , (. , 1099, 36). , , , , , , , . , , habitus, , . . .
  • 122 ( 83b): , , , , , (. . . ).
  • 123voluntarias () , - liberum arbitrium, , - τὰ ἐφ ἡμῖν  . , , τὰ ἐφ ἡμῖν  , , . in nostra potestate (sita), , , Tusc. IV, 14, , : sed omnes perturbationes animae iudicio censent fieri et opinione. Itaque eas definiunt pressius, ut intellegatur, non modo quam vitiosae, sed etiam quam in nostra sint potestate. , () , , . , , , , . τὰ ἐφ ἡμῖν : Yet the Stoics accepted the Socratic maxim that virtue is Knowledge and Vice is Ignorance; the reconciliation of this maxim with the statement in the text may be seen in Zeller, III, 1, 235. , .
  • 124iudicium κρίσις, . D. L. VII, 111: δοκεῖ δ αὐτοῖς (sc. Stoicis) τὰ πάθη κρίσεις εἷναι [ ,   ]. . Tusc. IV, 14: sed omnes perturbationes iudicio censent fieri et opinione.
  • 125= οὐσίαις, , - . . Nat. deor. II, 84: naturis his ex quibus omnia constant.
  • 126 , , , , , , . πέμπτον σῶμα , ἀγένετον, ἄφθαρτον, ἀναυξές, ἀναλλοίωτον, . , , , , , .
  • 127. D. L. VII, 156: Δοκεῖ δ αὐτοῖς τὴν μὲν φύσιν εἴναι πῦρ τεχνικόν, ὁδῳ βαδίζον εἰς γένεσιν, ὅπερ ἐστὶ πνεῦμα πυροειδὲς καὶ τεχνοειδές· τὴν δὲ ψυχήν αἰσθητικὴν φασιν [ ,   , ,   ; , , , ].
  • 128sc. natura.
  • 129 , , . -: Sext. Emp. Adv. math. VII, 116: τὸ γὰρ ἀσώματον κατ αὐτοὺς οὔτε ποιεῖν τι πέφυκεν οὔτε πάσχειν [ , , , ].
  • 130 ( ): , , impulsione , , , , adiungit . : .
  • 131adsensio συνκατάθεσις, , , .
  • 132in nobis positam et voluntariam , τὰ εφ ἡμῖν, . . 123. . , , 37 ea quae est in nostra potestate sita assensio.
  • 133 , , . , , , . , , 1009b: ὅλως δὲ διὰ τὸ ὑπολαμβάνειν φρόνησιν μὲν τὴν αἴσθησιν, ταύτην δ εἶναι ἀλλοίωσιν, τὸ φαινόμενον κατὰ τὴν αἴσθησιν ἐξ ἀνάγκης ἀληθὲς εἶναί φασιν· ἐκ τούτων γὰρ καὶ ᾿Εμπεδοκλῆς καὶ Δημόκριτος καὶ τῶν ἄλλων ὡς ἔπος εἰπεῖν ἕκαστος τοιαύταις δόξαις γεγένηνται ἔνοχοι. [ , - , ,   , , , , . - , , , , , ]. , , - , , ; , , οὐδὲν μᾶλλον, (φωνή) : 1009b, 910: ποῖα οὖν τούτων ἀληθῆ ἢ ψευδῆ, ἄδηλον· οὐθὲν γὰρ μᾶλλον τάδε ἢ τάδε ἀληθῆ, ἀλλ ὁμοίως. [ , , : , , ].
  • 134 , declaratio ἐνάργεια  . ἐνάργεια, , , 17, : perspicuitas evidentia, , ἐνάργεια, , , declaratio  . , ἐνάργεια, , ἐνάργεια ; , , , , , . , , , , , . , , , , .  17 (. 113), , : Möglich also, daß man bereits damals die Eigentümlichkeit der καταληπτικὴ φαντασία mit ihrer Evidenz erklärte (dem steht auch die Formulierung Varros in seinem Zenon-Referat ac. I, 41 nahe: ( ). Reid zur Stelle übersetzt clear evidence concerning those objects from which the impressions come and versteht declaratio als ἐνάργεια. Freilich ist dies eine Auskunft, die Varro von Antiochos übernimmt). , , , ( . , . 234). φαντασία -: [Galenus], Hist. Philos. 93, . 638, 818 Diels (Huelser, fr. 269): Φαντασία μὲν οὖν ἐστι πάθος ἐν τῇ ψυχῇ γινόμενον καὶ ἐνδεικνύμενον αὐτό τε καὶ τὸ πεποιηκός [  , , , ]. , declaratio τὸ ἐνδεικνῦναι, , , . , (καταληπτικὴ φαντασία), , , , , ,   . , , . , ἐνάργεια , καταληπτική, , .: Sandbach F. H. Ennoia and Prolepsis in the Stoic Theory of Knowledge / Long A. A. (ed.) // Problems in Stoicism. London, 1971. P. 32.
  • 135 , , , , , visum. , , ( , , ) , .
  • 136Comprehensio κατάληψις, , , καταληπτκὴ φαντασία.
  • 137. . 71. . Nat. deor. I, 44: sunt enim rebus novis nova ponenda nomina, ut Epicurus ipse πρόληψιν appellavit, quam antea nemo eo verbo nominarat. , , , . καταλαμβάνω (, ), , , . , .
  • 138 κατάληψις (. ), αἴσθησις ( , sensus) , ( ). ; .
  • 139Scientia ἐπιστήμη. . . Stob. Ed. II, 128: εἶναι δὲ τὴν ἐπιστήμην κατάληψιν ἀσφαλῆ καὶ ἀμετάπτωτον ὑπὸ λόγου· ἐτέραν δὲ ἐπιστήμην σύστημα ἐξ ἐπιστήμων τοιούτων [  . , ]; Sext. Emp. Adv. math. VII, 151: ἐπιστήμην εἶναι ἀσφαλὴ καὶ βεβαίαν καὶ ἀμετάθετον ὑπὸ λόγου κατάληψιν [  , , ]; D. L. VII, 47: ἐπιστήμην φασὶν ἢ κατάληψιν ἀσφαλὴ ἢ ἔξιν ἐν φαντασιῶν προσδέξει ἀμετάπτωτον ὑπὸ λόγου [  , <>, - ]. ( ) ἐπιστήμη , κατάληψις, , , . . , , 130b: ὑπόληψις ἀμετάπειστος ὑπὸ λόγου.
  • 140 ἐπιστήμη ἄγνοια.
  • 141Opinio δόξα, ( ) ἐπιστήμη.   , , , , , , . , , , .
  • 142 , ,  37, officium ( . 119): sic inter recte factum atque peccatum officium et contra officium media locabat quaedam, recte facta sola in bonis actionibus ponens, prave, id est peccata, in malis; officia autem servata praetermissaque media. inter , , , , . ( - medium), comprehensio, , officium, , , . neque in rectis neque in pravis , , (Adv. math. VII, 152): ὧν τὴν μὲν ἐπιστήμην ἐν μόνοις ὑφίστασθαι λέγουσι τοῖς σοφοῖς, τὴν δὲ δόξαν ἐν μόνοις τοῖς φαυλοῖς, τὴν δὲ κατάληψιν κοινὴν ἀμφοτέρων εἶναι [ (sc. ) , ,   , ]. (151) : ἐπιστήμην καὶ δόξαν καὶ τὴν ἐν μεθορίᾳ τούτων τεταγμένην κατάληψιν [, ], ib. κατάληψιν δὲ τὴν μεταξὺ τούτων [ ].
  • 143 , , , , (, (III, 3), ), , , , . . non omnia, quae essent in re, comprehenderet . (On the principles of human knowledge,  77): but, say you, there may be some substance or substratum of some other qualities, as incomprehensible to us as colors are to a man born blind, because we have not a sense adapted to them. . , : , , , , , , , (Pyr. hyp. I, 94): φαίνεται τὸ μῆλον λεῖον εὐῶδες γλυκὺ ξανθόν. ἄδηλον οὖν πότερόν ποτε ταύτας μόνας ὄντως ἔχει τὰς ποιότητας, ἢ μονόποιον μέν ἐστιν, παρὰ δὲ τὴν διάφορον κατασκευὴν τῶν αἰσθητηρίων διάφορον φαίνεται, ἢ καὶ πλείονας μὲν τῶν φαινομένων ἔχει ποιότητας, ἡμῖν δ οὐχ ὑποπίπτουσί τινες αὐτῶν; ibid. 97: καὶ ἡμᾶς οὖν ἐνδέχεται τὰς πέντε μόνας αἰσθήσεις ἔχοντας μόνον ἀντιλαμβάνεσθαι, ἐκ τῶν περὶ τὸ μῆλον ποιοτήτων, ὧν ἐσμεν ἀντιληπτικοί· ὑποκεῖσθαι δὲ ἄλλας οἷόν τέ ἐστι ποιότητας, ὑποπιπτούσας ἑτέροις αἰσθητηρίοις, ὧν ἡμεῖς οὐ μετεσχήκαμεν [ , , , ; , , , , -, , , , , . (97) , , , , ; , , ,   , ]. quod cadere in eam posset: (- ), (-., -.) - ( ) ὑποκεῖσθαι, ( ) ὑποπίπτειν, cadere. . . 91  31.
  • 144normam scientiae et principium sui  , , , , , , : normam et principium scientiae sui [ ]. , , , sui cognoscendae.
  • 145 ἔννοιαι.
  • 146temeritas, προπέτεια, ,   , , . ., ., Pyr. hyp. I, 20, 177, 186; III, 280 . .
  • 147opinatio  οἴησις, . D. L. VII, 23: ἔλεγε δὲ Ζήνων μηδὲν εἶναι τῆς οἰήσεως ἀλλοτριώτερον πρὸς κατάληψιν τῶν ἐπιστημῶν [ , , ].
  • 148 , , , , .
  • 149 (, , ) ., , 1- .
  • 150cohibere (sc. assensionem)  ἐπέχειν ( ), , ἐποχή ( , ). cohibere temeritatem  , . . , .
  • 151paria momenta rationum ἰσοσθένεια τῶν λόγων (Sext. Emp. Pyr. hyp. I, 9; , IX, 101). . : Sext. Emp. Adv. math. IX, 207: ἰσοσθενεῖς λόγοι; , Praep. ev. XIV, 4, 15 : εἶναι πάντα ἀκατάληπτα καὶ τοὺς εἰς ἐκάτερα λόγους ἰσοκρατεῖς ἀλλήλοις [ , ].
  • 152, , , . 3 (, ), 4 5 ,   , , (. Sext. Emp. Pyr. hyp. I, 220: ᾿Ακαδημίαι δὲ γεγόνασιν, ὡς φασὶ οἱ πλείους, τρεῖς, μία μὲν καὶ ἀρχαιοτάτη ἡ τῶν περὶ Πλάτωνα, δευτέρα δὲ καὶ μέση ἡ τῶν περὶ ᾿Αρκεσίλαον τὸν ἀκουστὴν Πολέμωνος, τρίτη δὲ καὶ νέα ἡ τῶν περὶ Καρνεάδην καὶ Κλειτόμαχον· ἔνιοι δὲ καὶ τετάρτην προστιθέασι τὴν περὶ Φίλωνα καὶ Χαρμίδαν, τινὲς δὲ καὶ πέμπτην καταλέγουσι τὴν περὶ ᾿Αντίοχον. [ , , : , ; , , ; , . , , ,   ]).
  • 153dicere disputare disserere in utramque partem  , , ,   . . D. L. IV, 28, , (πρῶτος εἰς ἐκάτερον ἐπεχείρησε). 155 ., , ,   , . ,   . . (Fin. V, 10): ab Aristotele principe de singulis rebus in utramque partem dicendi exercitatio est instituta, ut non contra omnia semper, sicut Arcesilas, diceret, et tamen in omnibus rebus, quidquid ex utraque parte diei posset, expromeret. . , ,  7, Fin. II, 2, , : Qui mos cum a posterioribus non esset retentus, Arcesilas eum revocavit instituitque, ut eum qui se audire vellent, non de se quaererent, sed ipsi dicerent, quid sentirent; quod cum dixissent, ille contra. Sed eum qui audiebant, quoad poterant, defendebant sententiam suam; apud ceteros quidem philosophos, qui quaesivit aliquid, tacet; quod quidem iam fit etiam in Academia. Ubi enim is, qui audire vult, ita dixit: Voluptas mihi videtur esse summum bonum, perpetua oratione contra disputatur, ut facile intellegi, eos, qui aliquid sibi videri dicat, non ipsos in ea sententia esse, sed audire velle contraria [ , , , , , . , ; .   . , : ,   . , , , ].
  • 154, dicendi, De orat. II, 161: Carneadi vis incredibilis dicendi. , (214129), II ., , 155 . , , ( 14 Lachmann), : Lucilii, apud quem disserens de re dificillima ostendit non posse id explicari nec si Carneaden ipsum Orcus remittat [, , , ].


  • [1]: . (. . ).
  • 1327007024 1327007058 1327008002 1435230002 1437345740 1438002000